राजा हानिकारकं कृतवन्तं स्वपुत्रमपि परित्यज्य, समर्थं परकीयमपि पुरुषं स्वीकुर्युः—एवं धर्मः। अतः, भवती धर्मपत्नी, राजे भक्त्या स्थित्वा, भरते धर्मे रममाणा, सत्यव्रता च भव। अहं महावने गमिष्यामि, प्रिये, त्वं तु अत्रैव स्थेहि, सुश्रोणि। यथा त्वया कदापि कस्यचित् नापराधितं, तथा मम वचने स्थित्वा आचर। एवं रामेण उक्ता वैदेही, या स्नेह्या मधुरभाषिणी च, प्रेम्णा कोपं गता, पतिं प्रति इदं वचनं अब्रवीत्—"किं नु एतद् वदसि, राम? नूनं लघु उक्तं भवता। एतानि श्रुत्वा, नरश्रेष्ठ, मां विडम्बयसि इति मन्ये। इदृशानि अनार्याणि निन्दितानि च वाक्यानि, वीराणां, राजपुत्राणां, शस्त्रविदां मध्ये, त्वया न वक्तव्यानि।" "पितरौ भ्राता पुत्रः श्वशुर्या च—एते स्वं स्वं पुण्यं भुञ्जते, स्वं स्वं च गच्छन्ति गतिम्। किन्तु, नारी पतिसंयुक्तैव तस्यैव गच्छति गतिम्, अतः अहमपि त्वया सह वने वासाय नियोजिता। स्त्रीणां न पितरौ, न पुत्रः, नात्मा, न माता, न सखा—इह परत्र वा; पतिः एव तेषां मार्गः सदा।" "यदि त्वं अद्य दुःखेन वने गमिष्यसि, राघव, अहं अग्रे गच्छामि, दर्भकण्टकानि आपीड्य। मत्सरक्रोधौ परित्यज्य, पानान्तोदकवत्, मां नय, वीर, विश्वास्य—न मे पापं विद्यते।" "राजमहति विमानस्थे, आकाशे वा विचरति, सर्वत्र पतिपादच्छाया स्त्रीणां श्रेयसी। माता पिता च मां नानाप्रकारेण उपदिष्टवन्तौ, इदानीं न किञ्चिदवशिष्टम्—यथा निश्चितं तथा आचरिष्यामि।" "नरविरहिते, मृगसङ्कुले, व्याघ्रसंघनिषेविते, दुःसहे वने अहं सुखेन वत्स्यामि, पितृगृहे यथा, न त्रिषु लोकेषु चिन्तयामि, केवलं पतिसेवने रता।" "त्वां सेवा, नियमेन, शुचिः सदा, मधुगन्धिषु काननेषु त्वया सह रमिष्यामि। त्वं राम, अन्यानपि वने रक्षितुं समर्थः—किं पुनर् मां, मानद। अतः अद्यैव त्वया सह वने गमिष्यामि, न मे सन्देहः, महाभाग, न निवर्तयितुं शक्या।" "सदा फलमूलाशिनी भविष्यामि, न संशयः; त्वया सह वसन्त्या न ते क्लेशं करिष्यामि। त्वामग्रे गच्छन्ती, त्वया भुक्ते पश्चात् भक्षयिष्यामि; अनन्तरं पर्वतान्, सरांसि, सरोवराणि द्रष्टुमिच्छामि।" "त्वं मे बुद्ध्युपेतः रक्षकः, अहं निर्भया सर्वत्र पङ्कजवनानि, हंसबकसङ्कुलानि, सुषुपुष्पितानि द्रक्ष्यामि। त्वया सह, वीर, तानि हृष्टा द्रष्टुमिच्छामि; तेषु स्नात्वा, त्वयि सदा रता भविष्यामि।" "त्वया सह, विशालाक्षि, परमानन्दं प्राप्स्यामि; एवं सहस्रवर्षाणि, शतानि वा, त्वया सह। न अहं व्यतिक्रामिष्यामि; स्वर्गोऽपि न रोचते। यदि त्वया विना स्वर्गवासः स्यात्, राघव, नरशार्दूल, न तं अपि इच्छेयम्।" "अत्यन्तदुःसहे मृगवानरगजाकीर्णे वने अपि गमिष्यामि, पितृगृहे यथा, तव पादौ गृहीत्वा, तव अनुमते। अविचलितया भक्त्या, त्वयि रता, त्वत्तः वियुक्ता मरणं निश्चितवती; मां नय, मम प्रार्थनां कुरु, न ते भारवृद्धिः मया।" एवं धर्मयुक्तया सीतया उक्तः, पुरुषर्षभः तां वनवासदुःखम् आलोक्य, नेतुम् इच्छन् नाभवत्; बहूनि वचनानि प्रत्युवाच, तां वनवासशोकं शमयन्। एतस्मिन्नेव काले, रामः धर्मप्रियः, सीतायाः धर्मं ज्ञात्वा, तां नेतुं न निश्चितवान्, वनस्य क्लेशान् चिन्तयन्। तदा तां बाष्पकलुषाक्षीं सान्त्वयन्, धर्मात्मा, इदं वचनं शोकहरं प्राह— "सीते, त्वं कुलीनासि, धर्मे सदा स्थिता; अत्रैव स्थित्वा धर्मं आचर, यथा मे मनः शान्तिं लभेत। सीते, मम वचनं कुरु, सौम्ये; शृणु, वने वसतां बहवो विपदः।" "वनवासेऽभिलाषं त्यज; अरण्यं नाम, विपद्भिः पूर्णम्। हितार्थं, बुद्ध्या वदामि; नाहं तत्र कदापि सुखं जानामि, केवलं दुःखमेव।" "गिरिकन्दरनिवासिनां, नदीसम्भूतानां सिंहानां निनादः दुःखदः; तस्मात् वनं दुःखकरम्। मत्तानि, निर्भयानि, मृगाणि, निर्जनेषु क्रीडन्ति; तानि दृष्ट्वा, सीते, वनं दुःखदं।" "मकरैः पूर्णाः, कलुषोदकाः, दुस्तराः नद्यः; गजायापि अरण्यं क्लेशकरं, दुःखपूर्णं।" "कण्टकजालैः आवृताः, मयूरनादिताः, जलहीनाः, अतिक्लिष्टाः पन्थानः; तस्मात् वनं दुःसहं।" "शुष्कपत्रशय्यायां, भूमौ भग्नायां, रात्रौ श्रान्तः शय्यते; तस्मात् वनं अतिदुःखदं।" एवं रामः, धर्मनिष्ठया सीतां वनवासस्य दुःखानि स्मारयन्, तां निवर्तयितुम् इच्छन्, हृदयेन तस्याः कल्याणम् एव चिन्तयामास।