रामः सीताम् अत्यन्तं स्नेहेन उपदिशन् एवम् उक्तवान्—“देवि, भरतशत्रुघ्नौ भ्रातृपुत्रयोः तुल्यौ मन्यस्व, यतो हि मम प्राणेभ्यः अपि प्रियतरौ तौ। विशेषतः भरतं कदापि अप्रियम् अकर्तव्यम्; स हि, वैदेहि, अस्य भूमेः कुलस्य च नृपतिः। राजानः हि, सत्कृत्य सुसंस्कारैः सेव्यमानाः तुष्यन्ति, विपरीते तु कोपं यान्ति। राजानः स्वपुत्रानपि दोषयुक्तान् त्यजन्ति, समर्थान् बहिर्जातानपि गृह्णन्ति। अतः, शुभे, त्वं अत्र एव स्थातुम् अर्हसि, राजे भक्त्या, भरते धर्मरते, सत्यव्रते च स्थित्वा। अहम् अरण्यं गच्छामि, प्रिये, त्वं तु अत्र एव स्थेहि, सुन्दरि। यथा त्वया कदापि कस्यचित् अपि दुष्कृतं न कृतम्, तथा मम वचने स्थित्वा आचर।” एवं रामेण उपदिष्टा वैदेही, या स्निग्धा मधुरवाचः च, स्नेहानुरागात् कोपं गत्वा पतिं प्रति इदं वचनम् अब्रवीत्—“किं इदं त्वया उक्तं, राम? अवश्यम् एतद् लघु उक्तम्। एतानि वाक्यानि शृण्वन्त्याः, नरश्रेष्ठ, त्वं मां विडम्बयसीति मन्ये। न तु त्वया, वीर, एतानि निन्दितानि अवाच्यवचनानि वक्तव्यानि, नृपपुत्रेषु, शूरेषु, अस्त्रविद्याविषये च। पिता माता भ्राता पुत्रः स्नुषा च—एते स्वकर्मफलान् भुञ्जते, स्वगत्यनुसारं चरन्ति। स्त्री तु केवलम् पत्युः एव साहधर्मिणी, तस्मात् अहम् अपि अरण्यवासाय नियोजिता अस्मि। स्त्रीणां न पिता, न पुत्रः, नात्मा, न माता, न मित्राणि—निहितानि मार्गाणि; पतिः एव सर्वदा मार्गः। यदि त्वं, राघव, अद्यैव दुर्गमम् अरण्यं यास्यसि, अहम् अग्रे गच्छामि, तृणकण्टकादीन् अपाकुर्यां। असूया क्रोधं च त्यक्त्वा, पानान्तोदकं यथा, माम् आश्वास्य नय—न मयि पापम् अस्ति। चूडामणौ, विमानस्थे, व्योमगामिनि वा, सर्वत्रैव पत्युः पादच्छायैव स्त्रियाः श्रेष्ठा। मातापित्रोः बहुधा उपदिष्टा अहम्; इदानीं मम किञ्चित् वक्तव्यम् नास्ति—यथा निश्चितं तथा आचरिष्यामि। दुर्गमे पुरुषरहिते, मृगसङ्घनिषेविते, व्याघ्रगणैराचरिते च अरण्ये सुखेन वत्स्यामि, पितुः गृहे इव, त्रैलोक्यस्यापि किंचित् न चिन्तयन्ती, पतिसंयोगमेव चिन्तयन्ती। त्वां सेविष्ये, यथाशक्ति, नियमेन, पतिव्रतया च, मधुगन्धिषु काननेषु त्वया सह प्रमोदिष्ये। त्वं, राम, अन्यानपि अरण्ये रक्षितुं समर्थः, किं पुनः माम्, मानद! अतः अहम् अद्यैव त्वया सह अरण्यं यास्यामि, न सन्देहः; महाभाग, एकवारं निश्चित्य न प्रतिनिवर्तनीयम्। फलमूलभोजिनी सदा भविष्यामि; त्वया सह वसन्त्या मम किंचित् क्लेशः न भविष्यति। अहम् अग्रे गमिष्यामि, भुक्त्वा त्वया पश्चात् भक्षयिष्यामि, ततो गिरिकन्दरतालाबानि द्रष्टुम् इच्छामि। त्वं मे प्राज्ञः रक्षकः, त्वया सह निर्भया सर्वत्र हंसक्रौञ्चयुतं कमलिन्यः विकसन्त्यः पश्येयम्। त्वया सह, वीर, प्रमोदेन ताः पश्येयम्; तासु स्नानं कुर्याम्, सर्वदा त्वयि अन्वग्ना। त्वया सह, विशालाक्ष, परमं सुखं अनुभूयेम; सहस्रवर्षाणि शतं वा त्वया सह एव। न अहम् कदापि नियमं लङ्घिष्यामि; स्वर्गः अपि न मनसि रमते। त्वया विना, राघव, नरशार्दूल, यदि स्वर्गवासः अपि सुलभः स्यात्, तं न इच्छेयम्। दुर्गमे मृगवानरगजाकीर्णे अरण्ये अपि गमिष्यामि; तत्र पितृगृहे इव तव पादौ गृहीत्वा वत्स्यामि, तव अनुमत्यैव। अविचलितया भक्त्या, त्वयि अनुरक्तया च, त्वत्तः वियुक्ता मरणं निश्चितवती; माम् आनय, मम याच्ञां कुरु, तव भारः मया न वर्धिष्यते। एवं धर्मयुक्तया वाचा उक्त्वा अपि, रामः, धर्मात्मा, सीतां न नेतुम् इच्छत्; अनेकानि वाक्यानि प्रोत्साहनार्थं अवदत्, तस्या दुःखं प्रति अरण्यवासस्य निवृत्तये। रामः, धर्मप्रियः, सीतायाः धर्मम् अवेक्ष्य, तस्या वचनानि श्रुत्वा, अरण्यक्लेशान् चिन्तयन्, ताम् नेतुम् न निश्चितवान्। तदा, अश्रुपूर्णलोचनां ताम् आश्वासयन्, धर्मात्मा प्रियं वचनम् उक्तवान्—“सीते, त्वम् उत्तमकुलजा, सदा धर्मनिष्ठा च; अत्र एव स्थित्वा धर्मं आचर, यथा मम मनः शान्तिं लभेत। सीते, मम वचने स्थित्वा, सौम्ये, शृणु; अरण्ये वसतां बहवः विपदः सन्ति। अरण्यवासस्य संकल्पं त्यज; अरण्यं नाम तत्रैव बहुविपत्तिम् अस्ति। अहम् एतत् हितार्थम्, बुद्ध्या च वदामि; तत्र मम कदापि सुखं न लभ्यते, शोक एव सदा। गिरिकन्दरजन्मनः सिंहस्य निनादः दुःखदः, तस्मात् अरण्यं क्लेशकरम्। मत्तानां मृगाणां निर्जनेषु क्रीडन्तीनां दर्शनात्, सीते, तद् अरण्यम् अतः दुःखकरम्।” एवं तयोः मधुरं, धर्मयुक्तं, भावपूर्णं च संवादम् अभवत्—रामस्य धर्मनिष्ठा, सीतायाः पतिव्रत्यनिष्ठा, परस्परं अनुरागः च अत्र सुवर्णितः।