रामः सीतां सान्त्वयन् इत्येवमुक्तवान्—“त्वं मम अन्यासु मातृषु अपि नित्यं प्रणम्य, स्नेहेन भक्त्या च सेवया च, ताः सर्वाः मम मातरः इव समाचर। विशेषतः भरतं शत्रुघ्नं च भ्रातृपुत्रसमौ मन्यस्व, यतः तौ मम प्राणात् अपि प्रियतमौ। भरतं कदापि अप्रियम् अकुर्वीः, वैदेहि! स एव अस्माकं भूमेः कुलस्य च राजा। राजा हि सदाचार्युपसेवितः तुष्टः भवति, विपरीते तु क्रुद्धः। राजा अपि स्वपुत्रं परित्यजति, यदि सः अनिष्टं आचरति; योग्यं जनम्, यद्यपि बहिर्जनः स्यात्, स्वीकुर्यात्। अतः त्वं, शुभे, अत्रैव स्थिता, राजे भक्त्या, धर्मे भरते च प्रहृष्टा, सत्यव्रते च स्थित्वा, वस। अहं महावने गमिष्यामि, प्रिये; त्वं तु अत्रैव स्थेहि, सुश्रोणि। यथा त्वया कदापि कस्यचित् न किञ्चित् दुष्कृतं कृतम्, तथा मम वचः अनुवर्तस्व।” एवं रामेण उक्ता वैदेही, या प्रियदर्शना मधुरभाषिणी च, स्नेहात् कोपं गता स्वपतिं प्रति इदं वचनम् अब्रवीत्—“किं त्वया इदं उक्तं, राम? खलु एते वचांसि लघुवृत्तानि। एतानि श्रुत्वा, नरश्रेष्ठ, त्वं मां विडम्बयसीति मन्ये। एतेन प्रकारेण अवाच्यं निन्दितं च वचनं त्वया, राजपुत्र, न वक्तव्यं वीराणां राजपुत्राणां शस्त्रविदां मध्ये। आर्य, पितरौ मातरौ भ्राता पुत्रः स्नुषा च—सर्वे स्वं स्वं पुण्यं भुञ्जते, स्वं स्वं च गच्छन्ति गतिम्। एकैव स्त्री पतिसंयुक्ता तस्यैव फलभागिनी, अतः अहम् अपि त्वया सह वने वासाय नियोजिता। स्त्रीणां हि न पिता न पुत्रः न आत्मा न माता न मित्राणि—इह परत्र वा; पतिः एव तासां नित्यं गतिः। यदि त्वं अद्य कष्टं वनं यास्यसि, राघव, अहं त्वत्पूर्वा तृणकण्टकानि अपाकुर्या। मात्सर्यक्रोधौ उत्सृज्य, पानतोयमिव, मां नय, वीर, विश्वास्य—न हि मयि पापम् अस्ति। प्रासादाग्रे विमानस्थे वा व्योम्नि चरति वा, सर्वत्र पतिस्य छायैव स्त्रियाः श्रेयसी। मातापित्रोः बहुधा उपदेशः कृतः; अधुना मयि अन्यत् किमपि वक्तव्यं नास्ति—निश्चयं कृत्वा कर्तव्यं मम। नृपतेः गृहे यथा सुखं वसामि, तथा पुरुषरहिते बहुमृगसंकुले व्याघ्रसंघनिषेविते च वने अपि वत्स्यामि। त्वां नित्यं सेवमाना, नियमपरिपालिनी पतिव्रता च सन्ती, मधुपवनानन्दिनी त्वया सह रमिष्यामि। त्वं हि अन्यानपि वने रक्षितुं समर्थः, किं पुनः मां, सम्मानदायक! अतः अद्यैव त्वया सह वने गमिष्यामि, न संशयः; महाभाग, न हि मम निश्चयात् निवर्तयितुं शक्ये। अहं निःसंशयं फलमूलैः जीविष्यामि; त्वया सह वसन्त्या न किञ्चित् क्लेशं जनयिष्यामि। त्वत्पूर्वा गमिष्यामि, त्वया भुक्ते पश्चात् भक्षयिष्यामि; अनन्तरं पर्वतान् सरांसि सरःसु च द्रष्टुमिच्छामि। त्वं मे प्राज्ञः रक्षकः सन्, अहं निर्भया सर्वत्र हंसक्रौञ्चसमाकीर्णानि कमलानि अपश्येयम्। त्वया सह, वीर, तानि हृष्टा द्रष्टुमिच्छामि; तेषु सरःसु स्नानानि करिष्यामि, नित्यं त्वत्प्रणयिनी। त्वया सह, विशालाक्ष, परमसुखे रमिष्यामि; सहस्रवर्षाणि अथवा शतमपि, त्वया सह। अहं न कदापि व्रजिष्यामि; स्वर्गः अपि न मे प्रियः। यदि त्वया विना स्वर्गवासः स्यात्, राघव, पुरुषर्षभ, तं न इच्छेयम्। अतिविषमे मृगवानरगजाकीर्णे वने अपि गमिष्यामि; पितृगृहे यथा तथा तत्रापि तव पादौ गृहीत्वा, तव अनुमत्यैव वत्स्यामि। त्वयि अनन्यभाविनी पतिसंयुक्ता, त्वत्तः वियुक्ता मरणं निश्चितवती; मां नय, मम प्रार्थनां कुरु, मया तव भारो न वर्धिष्यते।” एवं धर्मयुक्तं वचनं भाषमाणां सीतां स रामः नानयितुमिच्छन्, तस्याः वनवासदुःखम् आलोक्य, अनेकानि वचनानि ताम् उपशमयितुं उवाच। एतानि श्रुत्वा, धर्मात्मा रामः सीतायाः धर्मं विज्ञाय, वनदुःखानि चिन्तयन्, ताम् अनयनाय न निश्चितवान्। तदा, अश्रुपूर्णलोचनां सीतां सान्त्वयन्, धर्मात्मा तां निवर्तयितुं वचनं प्रोवाच—“सीते, त्वं कुलीनासि, नित्यं धर्मनिष्ठा च, अत्रैव स्थित्वा धर्मे प्रवर्तस्व, यथाऽहं मनः प्रशान्तिं लभेय। सीते, यथोक्तं मया तथा कुरु, सौम्ये; शृणु, वने वसतां बहवः विघ्नाः सन्ति। वनवासस्य सन्कल्पं त्यज; काननं नाम तद्विघ्नसमाकीर्णत्वात्। अहं हितं वदामि, युक्त्या च; तत्र न कदापि सुखं जानामि, केवलं दुःखमेव वने। गिरिकन्दरनिवासिनां सिंहानां गर्जनाः पर्वतानदीसमुत्थिताः श्रवणदुःखदाः; अतः वनं क्लेशकरं भवति।” एवं राघवः सीतां धर्मयुक्तया वाचा निवर्तयितुम् यत्नं चकार, वनवासस्य दुःखानि ताम् अविद्यमानानि कर्तुम् इच्छन्।