सीता, श्रीरामस्य समीपं गच्छन्ती, तं विचित्रं दृश्यं दृष्ट्वा विस्मिता अभवत्। सा रम्यं पुष्पैः भूषितं सुवर्णमालिनं चतुर्भिः शीघ्रगैः अश्वैः युक्तं रथं अग्रे न पश्यति। तस्याः दृष्टौ न विद्यते तस्य श्यामः वर्षमेखलाभः पर्वतसमानः शुभलक्षणैः पूजितः गजः। न च पश्यति तस्य सुवर्णमण्डितं शोभनं राजासनं अग्रे स्थितं, यत्र स वीरः अग्रे गच्छति। अभिषेकस्य सर्वं सङ्कल्पं कृतं, तस्य तु मुखे अपरिचितवर्णः, हर्षः न दृश्यते। एवं विलपन्त्याः सीतायाः रघुवंशानन्दः रामः स्नेहपूर्वकं उक्तवान्—‘‘सीते, मम पिता वनवासाय मां प्रेषयति।’’ ‘‘महान् कुलोत्पन्नः धर्मज्ञः धर्मपालकः अहम्, जानकी, शृणु यथा एतद् मम प्राप्तम्। राजा दशरथः सत्यवचनः, पूर्वं कैकेयीमातायै द्वे महादाने दत्तवान्। अभिषेकसन्निधाने, राजा मम स्थापने यत्नं कुर्वन्, सा तं प्रेरयति, तस्य प्रतिज्ञा धर्मबद्धा साध्यते। चतुर्दशवर्षाणि दण्डकारण्ये वासः कर्तव्यः, पितुः आज्ञया, भरतः तु युवराज्ये नियुक्तः। अतः वनगमनाय एकाकी त्वां द्रष्टुं आगतः; भरतस्य सन्निधौ मम नाम न कदापि वक्तव्यम्। धन्याः पुरुषाः परेषां गुणान् न सहन्ते; अतः मम गुणाः भरतस्य पुरः न वक्तव्याः। स्थिरं युवराज्यं तस्मै राज्ञा दत्तम्; स विशेषतः तव पूज्यः, सीते, तथा राजा अपि। अहम्, गुरुवचनं पालयन्, अद्यैव वनं गमिष्यामि; दृढा भव। वनं गच्छन्, तपस्विभिः सेवितं, त्वं व्रतं उपवासनं च कुरु, निर्मला। प्रातः उत्तिष्ठ, देवपूजां यथाविधि कुरु, दशरथं जनाधिपं नमस्व। मम माता कौसल्या वृद्धा दुःखेन कृशा धर्मं अग्रे स्थापयन्ती, सा तव विशेषतः पूज्या। अन्याः मातरः अपि नित्यं नमस्व; स्नेहभक्तिसेवान्विता, सर्वाः मातरः मे। भरतं शत्रुघ्नं च भ्रातृपुत्रसमानं मन्यस्व; तौ मम जीवात् अधिकं प्रियौ। भरतस्य अप्रियम् कदापि न कुर्या; स वैदेहि भूमेः कुलस्य च राजा। राजा सत्कृतः सत्कारेण प्रीतः भवति, विपरीते कोपितः। राजा स्वपुत्रं अपि त्यजति, यदि स दुष्टं आचरति; बाह्यः अपि गुणी स्वीकृतः। अतः, शुभे, अत्र स्थिता भव, राजे भक्त्या भरते धर्मे रममाणा, सत्यव्रता। अहम् महावनं गच्छामि, प्रिये; त्वं अत्र स्थिता भव, रम्ये; यथा कदापि त्वं कस्यापि दुष्टं न कृतवती, तथा मम वचनं कुरु।’’ एवं कथिते, वाल्मीकि-रामायणस्य अयोध्याकाण्डे सप्तविंशः सर्गः आरभ्यते। तदा स्नेहसम्भृतया मधुरभाषिण्या वैदेह्या, प्रियायै शोभायै, कुपिता स्नेहात्, पतिम् प्रति इदं वचनं उक्तम्—‘‘किम् इदं वदसि राम? नूनम् एतद् लाघवेन उक्तम्। शृण्वन्, नरश्रेष्ठ, त्वं माम् उपहससि इति मन्ये। एतादृशं निन्दितं वचनं तव न योग्यं, नरेन्द्रपुत्रेषु, वीरेषु, शस्त्रविद्यायाम् कुशलेषु। महात्मन्, पिता माता भ्राता पुत्रः श्वसुरः—सर्वे स्वं धर्मं उपभुञ्जते, स्वं भाग्यं अनुगच्छन्ति। स्त्री तु केवलं पतिसंयोगेन तस्य धर्मं उपयुञ्जते; अतः अहम् अपि वनवासाय नियुक्ता। स्त्रीणां न पिता, न पुत्रः, न आत्मा, न माता, न मित्राणि—अत्र वा परत्र वा; पतिः एव मार्गः सर्वदा। यदि अद्य त्वं दुष्करं वनं गच्छसि, राघव, अहम् अग्रे गमिष्यामि, तृणकण्टकानि पदैः नुदन्ती। मत्सरं क्रोधं च त्यजित्वा, यथा पानान्ते जलं त्यज्यते, त्वं मां नय, वीर, विश्वास्य—मम दोषः नास्ति। प्रासादाग्रे, विमानरथे, आकाशे वा, सर्वत्र पतिपादच्छाया स्त्रियाः श्रेष्ठा। माता पिता बहुधा मां शिक्षितवन्तः; अधुना मम वचनं नास्ति, यथानिश्चयं करिष्यामि। अहम् दुष्करं वनं गमिष्यामि, नरहीनं, विविधमृगयुक्तं, व्याघ्रसंघैः सेवितम्। अहम् तत्र सुखेन वत्स्यामि, यथा पितृगृहे, त्रिलोक्यं न चिन्तयामि, केवलं पतिसंयोगं चिन्तयन्ती। त्वं सेविष्ये, नित्यं शीलव्रता, पतिसंयता, मधुरवनानि त्वया सह रमिष्यामि। त्वं राम, अन्यान् अपि वनान्तरे रक्षितुं समर्थः; किं पुनः मां, मानप्रद। अतः त्वया सह अद्यैव वनं गमिष्यामि, न संशयः; महाभाग, निश्चयेन मां न निवर्तयितुं शक्यः। नित्यं फलमूलोपजीविता भविष्यामि, न संशयः; त्वया सह वसन्ती तव कदापि क्लेशं न करिष्यामि।’’ एवं सीता स्नेहसम्भृतं, धर्मयुक्तं, दृढनिश्चयं च वचनं रामाय निवेदयति।