सर्वं शुश्रूषमाणां सीतां रामः सान्त्वयन् तदा इदं कथयति। तस्य पद्मनयनस्य मुखं न तु शुक्लचन्द्रहंससदृशाभ्यां मुख्यचामराभ्यां समाचरितं वीयते। न तु तं नरश्रेष्ठं सुतमागधाश्च, प्रहृष्टा गायकाः सूताः च, शुभानि स्तोत्राणि गायन्ति। ब्राह्मणाः वेदविदः न तु तस्य शिरसि मधुक्षीराभ्यां यथानियमं अभिषेकं कुर्वन्ति। नागराः गणाध्यक्षाश्च भूषिताः न तु तं अनुगन्तुं इच्छन्ति, न नगरजनाः ग्रामजनाः च। तस्य पुष्पस्रजालङ्कृतं श्रेष्ठं रथं, सुवर्णभूषितं, चतुर्भिः शीघ्रगैः अश्वैः युक्तं, न तु तस्य पुरतः गच्छति। न तु तस्य शुभलक्षणयुक्तं महागजं, वारिधाराभ्रसदृशं पर्वतसङ्काशं, अग्रे पश्यामि। न तु सुवर्णसङ्कृतं शोभनं राजासनं तस्य पुरतः स्थापितं पश्यामि। अभिषेकसमये, किमिदं तव? तव मुखे अपरिचितवर्णः दृश्यते, न तु हर्षः। इति विलपन्त्यै सीतायै रघुनन्दनः प्रत्युवाच—सौम्ये, जनकनन्दिनि, पिता माम् वनं प्रेषयति। धर्मज्ञः धर्मपालः च अहं, तव शृणु, कथं मम एषा स्थितिः प्राप्ता। राजा दशरथः सत्यवचनः, पूर्वं कैकेय्यै मातरि, द्वे महादाने दत्तवान्। अभिषेकसमये, राजा माम् स्थापयितुं उद्युक्तः, सा तं याचितवती, तस्य प्रतिज्ञा धर्मबन्धेन सम्पूर्णा। चतुर्दशवर्षाणि दण्डकारण्ये वासः कर्तव्यः, पितुः आज्ञया, भरतः तु राज्याभिषेकाय नियुक्तः। तस्मात् वनगमनसमये तव दर्शनाय आगतः, भरतस्य सन्निधौ मम नाम न कदापि कथयितव्यम्। संपन्नपुरुषाः परस्तुतिं न सहन्ति; अतः मम गुणाः भरतस्य पुरतः न वक्तव्याः। राजा तं निरन्तरं राज्यपदं भरताय दत्तवान्; सः विशेषतया तव पूज्यः, तथा राजा अपि। गुरोः प्रतिज्ञां पालयन् अहं अद्यैव वनं गमिष्यामि; त्वं दृढा भव। मम वनगमनानन्तरं, तपस्विनां वनं गत्वा, नियमव्रतैः उपवासैः च युक्ता भव। प्रातः उत्ताय, देवपूजां कृत्वा, दशरथं जनाधिपं प्रणम्य। कौसल्यां मातरं वृद्धां दुःखपरिपीडितां धर्मनिष्ठां विशेषतया सम्मानय। अन्याः मातरः अपि सदा प्रणम्य; स्नेहभक्त्या सेवया च, सर्वाः मम मातरः इव। भरतं शत्रुघ्नं च भ्रातृपुत्रसमानं सदा मन्यस्व; तौ मम जीवात् प्रियतरौ। भरतस्य अप्रियं किमपि न कुर्याः; सः वैदेहि, भूमेः कुलस्य च राजा। राजानः शुभाचार्येन पूजिताः तुष्टाः भवन्ति, विपरीतेन तु कुप्यन्ति। राजानः स्वपुत्रं अपि त्यजन्ति यदि दोषं कुर्यात्, बाह्यं योग्यं जनं च गृह्णन्ति। अतः त्वं धन्ये, अत्र स्थिता, राजे भक्त्या, भरते धर्मरते, सत्यनिष्ठा च भव। अहं महावनं गमिष्यामि, त्वं तु अत्र स्थिता भव; यथा त्वं कस्यापि दुष्कृत्यं न कृतवती, तथा मम वाक्यं पालय। एवं रामेण उक्ता, वैदेही, स्निग्धा, मधुरवाचिनी, प्रेम्णा कोपं प्राप्य, पतिं प्रत्युवाच। "किमेतत् त्वया उक्तं राम? नूनं एतद् लघु वचनम्। श्रुत्वा, नरश्रेष्ठ, त्वं मां उपहससि इति मन्ये। एतादृशानि अप्रशस्तानि वचनानि न तु त्वया वक्तव्यानि, वीरैः, राजपुत्रैः, शस्त्रकुशलैः मध्ये। पिता, माता, भ्राता, पुत्रः, स्नुषा—सर्वे स्वं धर्मं भुञ्जते, स्वं भाग्यं अनुवर्तन्ते। स्त्री तु केवलं पतिसंयुक्तं धर्मं भुञ्जते; अतः अहं अपि वनवासाय नियुक्ता। स्त्रीणां न पिता, न पुत्रः, न आत्मा, न माता, न मित्राणि—इह वा परत्र वा; पतिः एव मार्गः। यदि त्वं अद्य दुष्करं वनं गच्छसि, राघव, अहं अग्रे गमिष्यामि, तृणकण्टकानि अपि पदैः नुद्य। मत्सरक्रोधौ जलशेषमिव त्यक्त्वा, त्वं मां विश्वास्य नेतुमर्हसि, वीर; मयि किञ्चित् पापं नास्ति। राजप्रासादाग्रे, विमानरथे, आकाशे वा, सर्वत्र पतिपादच्छाया स्त्रियाः श्रेष्ठा। माता पितरौ बहुधा मां उपदिश्य, इदानीं मम किमपि वक्तव्यं नास्ति; यथारुचि कर्तव्यम्। गच्छामि दुष्करं वनं, पुरुषरहितं, बहुविधमृगयुक्तं, व्याघ्रसंघनिषेवितम्। सुखेन वने वत्स्यामि, यथा पितृगृहे, त्रैलोक्यं न चिन्तयामि, पतिसंयुज्य एव।" इत्येवम् रामस्य सीताया च संवादः स्नेहपूर्णः, धर्मनिष्ठः, शान्तमना, तत्र प्रवहति।