सीता श्रीरामस्य समीपे उपविष्टा तस्य मुखं निरीक्ष्य दुःखेन विवर्णं तं पृष्टवती—"यन्मद्भवने श्वेतच्छत्रेण शतपत्रेण समुद्रफेनसदृशेन तव मनोहरं मुखं छाद्यते, तदद्य न प्रकाशते। न च तव पद्मलोचनस्य मुखस्य समीपे शुक्लचन्द्रहंससदृशौ मुख्यौ चामरौ वहन्ति, यथा पूर्वं स्यात्। न च त्वां स्तुतिपराः कवयः सूताः मागधाश्च, हृष्टाः, पुरस्कृत्य शुभाशंसनं कुर्वन्ति, न च तव गुणान् गायन्ति। न च वेदविदः ब्राह्मणाः मधुक्षीरादिभिः तव शिरसि अभिषेकं कुर्वन्ति, यथा राजाभिषिक्तस्य। न च समलङ्कृताः नगरजनाः श्रेण्यध्यक्षाः च तव पृष्ठतः गन्तुमिच्छन्ति, न च नगरवासिनः ग्राम्यजनाः च। कुतः तव पुष्पधूपितः श्रेष्ठः सुवर्णभूषितः चतुर्हययुक्तः रथः अग्रे न गच्छति? न च तव दिव्यः गजः सर्वलक्षणसम्पन्नः मेघगिरिसदृशः अग्रे दृश्यते। न च तव सुवर्णाभरणयुक्तं राजासनं पुरतः स्थाप्यते। अभिषेकसमये सर्वे समारम्भाः सन्ति, तव तु मुखे अपरिचितवर्णः, न च प्रमोदः दृश्यते—किमेतत्?" एवं विलपन्त्यै सीतायै रघुकुलनन्दनः प्रत्युवाच—"सीते, मे पितरं दशरथं पश्य, स मां वनवासाय प्रेषयति। अहं महाकुले जातः धर्मज्ञः च धर्मानुगः च, जानकी, शृणु यथा एषः मम प्रसङ्गः प्राप्तः। मम पिता सत्यवादी दशरथः पूर्वं कैकेय्यै द्वे महादाने प्रतिज्ञातवान्। इदानीं मम अभिषेकसमये सा कैकेयी तं नृपं याचते, स च धर्मबद्धः प्रतिज्ञां पालयति। तेन पित्रा विहितः अहं चतुर्दशवर्षाणि दण्डकवनं वत्स्ये, भरतः तु युवराज्ये नियुक्तः। अतः अहं त्वां द्रष्टुमागतः, वनं गच्छन्; भरतस्य सन्निधौ मम नाम न कदापि स्मर्तव्यम्। पुरुषाः हि समृद्ध्युक्ताः परस्तुतिं न सहन्ते, तस्मात् भरतस्य पुरतः मम गुणाः न कीर्तयितव्याः। स राजा नित्यं युवराज्यं लब्धवान्, स त्वया विशेषेण पूजनीयः, तथा च राजा। अहं तु गुरोः प्रतिज्ञां पालयन् अद्यैव वनं गमिष्यामि, त्वं दृढव्रता भव। अहं गच्छन् ऋषिसेवितं वनं, त्वं तु नियमोपवासे स्थेया, कल्याणि। प्रातःकाले देवपूजां कृत्वा पितरं दशरथं, जनानां नाथं, प्रणम्य। मम माता कौसल्या वृद्धा दुःखेन क्लिष्टा धर्मपरायणा च, सा त्वया विशेषेण मान्या। अन्याः च मातरः सदा प्रणम्याः, स्नेहभक्तिसेवाभिः सर्वाः मम मातरः। भरतः शत्रुघ्नश्च विशेषेण भ्रातृपुत्रसमानौ मम प्रियतरौ, तौ च त्वया सदा सम्माननीयौ। न कदापि भरतं प्रतिकूलं कर्तव्यम्, स हि वैदेहि देशकुलस्य राजा। राजा हि सन्मार्गेण सेव्यः तुष्टः भवति, विपरीते क्रुद्धः। राजा हि स्वपुत्रं त्यजेत्, परं समर्थं स्वीकुर्यात्। अतः त्वं धर्मे स्थिता सत्यव्रता राज्ञि प्रियं कुर्वन् भरते धर्मरता च स्थेया। अहं तु महद्वनं गमिष्यामि, त्वं तु स्थेया, यथा त्वया कदापि कस्यचित् विप्रियम् न कृतम्, तथा मम वचने स्थित्वा।" एवं रामेण उक्ता, वैदेही स्निग्धभाषिणी प्रियंवदा च, प्रेम्णा कोपं गता, पतिमिदं वचनं अब्रवीत्—"किमेतद्भवान् वदति, राम? नूनं लघुवचनानि एतानि, श्रुत्वा त्वां परीक्षां कुर्वतीव मन्ये। एतादृशानि अप्रशस्तानि वाक्यानि न वक्तव्यानि त्वया, नृपसुतानां शूराणां धनुर्वेदविदां मध्ये। पितरौ मातरौ भ्राता पुत्रः स्नुषा च—सर्वे स्वकर्मफलं भुञ्जते, स्वं स्वं मार्गं चरन्ति। स्त्री तु केवलं पतिसंयुक्तं भाग्यं भुङ्क्ते, अतः अहम् अपि वनवासाय नियोजिता। स्त्रीणां न पितरौ, न पुत्रः, न आत्मा, न माता, न मित्राणि—निहितानि; पतिः एव मार्गः सदा। यदि त्वं अद्य दुर्गं वनं यास्यसि, राघव, अहं अग्रे गच्छामि, तृणकण्टकानि अपाकुर्यां। मत्सरक्रोधौ जलपानानन्तरमिव त्यक्त्वा, मां नय, वीर, मयि पापं नास्ति। whether in a palace, vimāna, or sky, in all situations, the shade of the husband's feet is best for the wife. माता पितरौ बहुधा मां शिक्षितवन्तौ, अधुना मम किञ्चित् वक्तव्यं नास्ति—यथा निश्चितं, तथा करिष्यामि। अहं तु दुर्गं वनं गमिष्यामि, नररहितं, नानाविधमृगसंकीर्णं, व्याघ्रगणसेवितं।" एवं सीता स्वस्य निश्चयं, धर्मनिष्ठां च, रामं प्रति स्नेहपूर्वं, दृढतया निवेदयामास।