कौसल्यया पुत्रस्य रामस्य वनगमनसमये परममङ्गलैः आशीर्वादैः स्नेहपूर्णं संरक्षणं सम्प्रार्थितम्। सा तं प्रणम्य, सर्वलोकपालाः इन्द्रमुख्याः, षडृतवः, मासाः, संवत्सराः, रात्रयश्च त्वां पान्तु इति वाक्यम् उवाच। अह्नः क्षणाः च सर्वदा तव मङ्गलं कुर्युः, वेदाः, स्मृतयः, धर्मश्च सर्वत्र त्वां रक्षन्तु, पुत्र इति स्नेहेन उक्तम्। देवाः स्कन्दः, सोमः, बृहस्पतिः, सप्तर्षयः, नारदश्च सर्वतः त्वां पालयन्तु इति प्रार्थिता। सिद्धाः, दिशः, लोकपालाश्च ये वनान्तरे मया स्तुताः, ते सर्वदा त्वां रक्षन्तु, पुत्र इति पुनः पुनः स्मारितम्। सर्वे पर्वताः, समुद्राः, वरुणः, नभः, व्योम, पृथिवी, वायुः, यच्च चलं स्थिरं च, त्वां पालयन्तु इति मनोभावेन उक्तम्। नक्षत्राणि, ग्रहाः, तेषां देवताः, अह्निश्च रात्रिश्च, सन्ध्याश्च त्वां वनवासे रक्षन्तु। षडृतवः, मासाः, संवत्सराः, कालविभागाः, क्षणाश्च तव सुखं कल्याणं च ददातु। यदा त्वं महावने मुनिवद्वेषधारी विचरिष्यसि, तदा देवाः, दानवाश्च सदा तव सुखं वहन्तु। सर्वे राक्षसाः, पिशाचाः, घोरकर्माणः, मांसभक्ष्यप्राणिनः त्वां न कदापि भीषयन्तु। वानराः, वृश्चिकाः, दंशनशीलकीटकाः, मशकाः, सर्पाः, कृमयश्च घने वने त्वां न पीडयन्तु। महागजाः, सिंहाः, व्याघ्राः, दंष्ट्रिलाः भल्लूकाः, शृंगिणः महिषाः, उग्राः मृगाश्च त्वां न हिंस्युः, पुत्र। ये उग्राः मांसभक्ष्याः प्राणिनः, ये चान्ये वन्यजन्तवः मया पूजिताः, ते त्वां न पीडयन्तु। शुभलक्षणानि तव सदा स्युुः, यशः सम्पद्यतां, सर्वं सौख्यं समृद्धिश्च तवास्तु, राम; निर्भयः गच्छ। आकाशस्थाः, भूमिस्थाश्च भूतगणाः, सर्वे देवाः, ये च तव विरोधिनः, पुनः पुनः त्वां आशिषः कुर्वन्तु। शुक्रः, सोमः, सूर्यः, कुबेरः, यमश्च ये मया पूजिताः, ते दण्डकावने वसतः त्वां पालयन्तु, राम। अग्निः, वायुः, धूमः, मुनिमुखैः उच्यमानाः मन्त्राश्च, त्वां संस्कारकाले रक्षन्तु, रघुनन्दन। एवं सुमहात्मना कौसल्यया माल्यैः दिव्यगन्धैः, यथार्हैः स्तवैः, देवगणाः पूजिताः, सा श्रद्धालुनेत्रा बभूव। ततः स महात्मा ब्राह्मणः, अग्निं गृहीत्वा, विधिपूर्वकं रामस्य मङ्गलार्थं संस्कारं चकार। कौसल्या स्त्रीणां श्रेष्ठा, घृतं, शुक्लमाल्यं, समिधं, सरिषपं यथाविधि समारब्धवती। स आचार्यः शान्त्याय स्वस्त्ययनकर्म समाप्त्य, शेषद्रव्यैः बहिः होमं निष्पाद्य, मधुना, दध्ना, घृतेन, मङ्गलशब्दैः सह ब्राह्मणैः रामस्य वनगमनाय स्वस्तिवाचनं कारयामास। ततः रामस्य जननी सुवर्णदक्षिणां ब्राह्मणाय दत्त्वा, राघवाय इदं वाक्यम् अब्रवीत्— यद् वरं सहस्राक्षाय सर्वदेवपूजिताय वृत्रवधे समुत्पन्नं, स ते वरः अस्तु। यं वरं विनता सुपर्णाय सोमार्थिने ददौ, स ते वरः अस्तु। यद् वरं अदितिः वज्रधरे सुरान् अमृतोत्पत्तौ दानवान् निघ्नति ददौ, स ते वरः अस्तु। यद् वरं विष्णोः अप्रतिमतेजसः त्रिषु विक्रमेभ्यः अभूत्, स ते वरः अस्तु, राम। ऋषयः, समुद्राः, द्वीपाः, वेदाः, लोकाः, दिशश्च, महाबाहो, त्वाम् मङ्गलानि ददातु। एवं पुत्रस्य शेषकर्म समाप्य, सौरभ्यद्रव्यैः रामं विशालाक्षं लेपयित्वा, कौसल्या सुसंस्कृतैः औषधिभिः, मङ्गलैः मन्त्रैः च रक्षोविधिं चकार। सा शोकविह्वला सन्तोषवदिव वाक्यम् उक्तवती, परं हृदयगतं दुःखं न प्रकाशयन्ती। प्रणम्य, शिरसि घ्रात्वा, आलिङ्ग्य च, सा महाभागा रामं वाक्यम् उवाच— "गच्छ राम, स्वकामम् आप्नुहि, सुखेन च चर।" "त्वाम् आरोग्ययुक्तम्, सर्वार्थसम्पन्नम्, पुनः अयोध्यायाम् राजमार्गे चरन्तं पश्येयम्।" "सर्वशोकविनिर्मुक्ता, हृष्टमुखी, पूर्णचन्द्रमिव उदितं त्वां पुनः वनात् प्रत्यागतम् पश्येयम्।" "पुनः त्वां, राम, पुण्ये सिंहासने उपविष्टं, पितुर्वचनं सम्पाद्य, वनात् प्रत्यागतम् पश्येयम्।" "वनात् प्रत्यागत्य, वरसम्पन्नः, सदा स्नुषायाः इच्छाः पूरयित्वा प्रयाहि, पुत्र।" "ये देवाः शिवमुख्याः, महर्षयः, भूतगणाः, नागाश्च मया पूजिताः, दिशश्च, ते सर्वे त्वाम् वनगमने शुभं कुर्युः, राघव।" सा अश्रुपूर्णलोचना, विधिदृष्टं स्वस्त्ययनं कृत्वा, राघवम् प्रदक्षिणीकृत्य, पुनः पुनः आलिङ्ग्य, स्नेहपूर्णदृष्ट्या पश्यन्ती स्थितवती। सा राघवेण परिक्रम्य, सः रामः बारं बारं मातुः पादौ वन्द्य, तस्याः तेजसा दीप्तिमान् सीतागृहं प्रति गतः। एषा श्रीमद्रामायणस्य अयोध्याकाण्डे षड्विंशति तमः सर्गः। कौसल्यां प्रणम्य, वनाय प्रस्थितः रामः धर्मनिष्ठः, मातरं सम्यक् अनुमन्य, धर्ममार्गे स्थितः, तस्थौ।