ऋष्यशृङ्गः, महान् तपस्वी, वनवासे स्थितः, नित्यं तपस्यां च अध्ययनं च संनिरतः, न स्त्रीभिः न लोकसुखैः न चान्यैः भोगैः परिचितः आसीत्। तस्य मनः नित्यं शान्तं, बाह्यविषयेषु चित्तविकर्षणं नासीत्। तदा मन्त्रिणः च पुरोहितः च विचारयामासुः—इन्द्रियार्थैः रम्यैः आकर्षकैः येषां मनांसि किल विक्षिप्यन्ति, तेन ऋष्यशृङ्गं शीघ्रं नगरे आनयेम, इदं निश्चित्य कार्यम्। ते मन्त्रिणः सुन्दरीः गणिकाः भूषणैः विभूषिताः तत्र प्रेषयामासुः। ताः विविधैः उपायैः सन्मानं कृत्वा ऋष्यशृङ्गं नगरं नेतुं यत्नं कुर्वन्ति। एतत् श्रुत्वा राजा पुरोहितं प्रत्युवाच—"तथास्तु।" ततः पुरोहितः मन्त्रिणः च यथोक्तं आचरन्। ततः ताः गणिकाः, मुख्याः, वनं प्रविश्य, महर्षेः आश्रमं समीपं गत्वा, तं द्रष्टुं प्रयत्नं अकुर्वन्। ऋष्यशृङ्गः, दृढव्रतः, आश्रमे नित्यं वसन्, पितरं सन्तुष्टः, आश्रमात् कदापि दूरं न गच्छति। स जन्मतः न स्त्रीं न पुरुषं न च नगरात् राज्यात् वा अन्यं जनं दृष्टवान्। ताः स्त्रियः, विविधवर्णवस्त्रधारिण्यः, मधुरगीतस्वराः, ऋष्यशृङ्गस्य समीपं आगत्य, सर्वाः तं संबोधिताः—"कः त्वं ब्राह्मण? किमत्र चरसि? इच्छामः ज्ञातुम्। घोरवनं एकाकी विचरन्, कथय।" ताः स्त्रियः, याः पूर्वं न दृष्टाः, रूपेण आकर्षणीयाः, तस्य मनः वनवासे विक्षिप्य, स ताः पितरं विषये वक्तुं निश्चितवान्। स उवाच—"अस्माकं पिता विभाण्डकः, अहं तस्य पुत्रः। मम नाम कर्म च लोके प्रसिद्धं ऋष्यशृङ्गः।" "अस्माकं आश्रमः समीपः, हे सुन्दर्यः। यथाविधि सर्वं सत्कारं करिष्यामि।" ऋष्यशृङ्गस्य वचनं श्रुत्वा, ताः स्त्रियः आश्रमं द्रष्टुं निश्चित्य, सर्वाः तत्र गच्छन्। आगत्य, ऋष्यशृङ्गः सत्कारं कृतवान्—"इदं स्नानार्थं जलम्, इदं पाद्यं, इदं मूलं फलं च।" ताः सत्कारं लब्ध्वा, उत्सुकाः अभवन्, किन्तु ऋष्यशृङ्गस्य पितरं बिभ्युः, शीघ्रं निष्क्रान्तुं निश्चित्य। ताः उवाचन्—"हे ब्राह्मण, एते उत्तमफलानि। त्वं स्वीकुरु, शीघ्रं खाद।" ततः ताः स्त्रियः हृष्टाः, तं आलिङ्ग्य, मधुरान्नानि विविधानि च ददुः। स तानि फलं इति मन्यते, यतः स वनवासे नित्यं वसन्, तादृशं कदापि न आस्वादितवान्। ताः स्त्रियः, तस्य व्रतं निवेद्य, तं अनुज्ञाय, पितरं बिभ्युः, यथानिर्दिष्टं निष्क्रान्ताः। तासु गच्छन्तीषु, ऋष्यशृङ्गः कश्यपवंशजः, मनसि संतप्तः, विह्वलः, वनं विचरन्। अनन्तरं, दिवसे अनुवर्तिनि, विभाण्डकस्य वीर्यवान् पुत्रः, तेजस्वी, तद् स्थलं पुनः आगच्छन्, मनसि पुनः पुनः चिन्तयन्। तत्र, ताः रम्याः विभूषिताः मुख्याः स्त्रियः दृष्ट्वा, ताः ऋष्यशृङ्गं आगच्छन्तं दृष्ट्वा हृष्टाः अभवन्। सर्वाः समीपं आगत्य, उवाचन्—"सौम्य, अस्माकं आश्रमं आगच्छ।" ताः उवाचन्—"अत्र अनेकानि अद्भुतानि मूलानि फलानि च। निश्चितं, तव विशिष्टं भाग्यं अत्र सम्पद्यते।" तासां हृदयस्पर्शं वचनं श्रुत्वा, स गन्तुं निश्चितवान्। ताः स्त्रियः तं नेतुं आरब्धाः। तस्मिन् महात्मनि तत्र नीयमाने, देवाः सहसा वर्षं ववर्षुः, लोकं हर्षयन्तः। तस्य वर्षस्य अनन्तरं, तपस्वी ऋष्यशृङ्गः तत्र आगच्छन्। राजा तं द्रष्टुं निर्गत्य, भूमौ शिरः नमस्कृत्य, यथाविधि सत्कारं कृतवान्, तस्य प्रसादं याचन्, क्रोधः न प्रविशेत् इति। राजा तं अन्तःपुरं नीत्वा, यथानियमं, शान्तां कन्यां शान्तचित्तः दत्तवान्; राजा अत्यानन्दं प्राप। एवं, महात्मा तेजस्वी ऋष्यशृङ्गः तत्र शान्तया सह, सर्वैः कामैः पूजितः, वसन्। एवं वाल्मीकि-रामायणे बाले काण्डे एकादशः सर्गः श्राव्यः। पुनः, हे राजन्, मम हितं वचनं शृणु, यथा स बुद्धिमान् श्रेष्ठः देवः उक्तवान्। इक्ष्वाकुवंशे, धर्मिष्ठः सत्यवादी राजा दशरथः जायते, लोके विख्यातः। तस्य मित्रता अङ्गराजेन भविष्यति, तस्य कन्या शान्ता भाग्यशालिनी। अङ्गराजस्य पुत्रः रोमपादः प्रसिद्धः; दशरथः तं गच्छति। "अहं पुत्रहीनः, हे धर्मज्ञ, शान्ताया पतिः यज्ञं मम कृपया करोतु, वंशस्य संतानार्थं," इति राजा याचति। राजा वचनं श्रुत्वा, मनसि विचिन्त्य, शान्ताया पतिं, यस्य पुत्रः अस्ति, आत्मसंयमेन ददाति। तं ऋषिं लब्ध्वा, राजा चिन्तामुक्तः, हृदयेन यज्ञं हर्षेण आरभते। राजा दशरथः, कीर्तिं इच्छन्, अञ्जलिं कृत्वा, धर्मज्ञं ब्राह्मणश्रेष्ठं ऋष्यशृङ्गं वरणं करोति। स नरपतिः, यज्ञार्थं, संतानार्थं, स्वर्गार्थं च, तस्मात् ब्राह्मणश्रेष्ठात् अभिलषितं फलम् लभते। एवं ऋष्यशृङ्गस्य अद्भुतं चरितं, शान्ताया विवाहं, दशरथस्य यज्ञं च, वाल्मीकि-रामायणे बाले काण्डे श्रद्धया श्राव्यं।