कौसल्या पुत्रस्य रामस्य मङ्गलार्थं स्नेहपूर्णया चित्तेन विविधैः आशीर्वादैः तम् अनुगृह्णाति स्म। सा प्रार्थयत्—साध्या विश्वेदेवाः मरुतः महर्षयः च, धाता विधाता पूषा भगोऽर्यमा च, सर्वे त्वां शुभं दद्यु:। सर्वे लोकपालाः इन्द्रमुख्याः, ऋतवः षट्, मासाः, संवत्सराः, रात्रयः च त्वां रक्षन्तु। अह्नः मुहूर्ताश्च सर्वदा तव मङ्गलं कुर्वन्तु, वेदाः, स्मृतिः, धर्मश्च सर्वत्र त्वां पालयन्तु, पुत्र। देवः स्कन्दः, सोमः, बृहस्पतिः, सप्तर्षयः, नारदः च सर्वतः त्वां रक्षन्तु। सिद्धाः सर्वत्र, दिशः पालाः, लोकपालाः ये मया वनस्थले स्तुताः, ते अपि त्वां सदा रक्षन्तु। पर्वताः, समुद्राः, वरुणः, नभः, अन्तरिक्षम्, पृथिवी, वायुः, चलाचलानि च त्वां पालयन्तु। सर्वे नक्षत्रग्रहाः, तेषां देवताः, अह्निश्च रात्रयः, संध्याश्च त्वां वनवासे रक्षन्तु। ऋतवः षट्, मासाः, संवत्सराः, कालभागाः, क्षणाः च त्वां सुखेन, कल्याणेन च योजयन्तु। त्वं यदा महावने मुनिवद् वसन् विचरिष्यसि, तदा देवाः दानवाश्च सदा त्वां सुखेन योजयन्तु। सर्वे राक्षसाः, पिशाचाः, क्रूरकर्मणः घोराः प्राणिनः, मांसभक्षाश्च त्वां न भीषयन्तु। कपयः, वृश्चिकाः, दंशनशीलाः कीटाः, मक्षिकाः, सर्पाः, कृमयः च घनवने त्वां न पीडयन्तु। महागजाः, सिंहाः, व्याघ्राः, दंष्ट्रिलाः भल्लूकाः, शृंगिणः महिषाः, क्रूरमृगाश्च त्वां न हिंस्युः। ये घोराः नरमांसभक्षाः, ये चान्ये वन्यप्राणिनः मया पूजिताः, ते अपि त्वां न पीडयन्तु। शुभानि निमित्तानि ते सन्तु, सर्वे कार्यसिद्धयः, सर्वसमृद्धिश्च त्वं प्राप्नुहि, राम; गच्छ सुरक्षितः। आकाशस्थैर् भूमिस्थैः, सर्वैः देवैः, शत्रुभिः अपि, पुनः पुनः त्वं शुभाशीर्वादैः अनुगृहीतः भूयाः। शुक्रः, सोमः, सूर्यः, कुबेरः, यमः ये मया पूजिताः, ते अपि दण्डकारण्यवासे त्वां रक्षन्तु। अग्निः, वायुः, धूमः, मुनिमुखैः उच्चारिताः मन्त्राश्च त्वां संस्कारकाले रक्षन्तु, रघुनन्दन। एवं सुमनसः माल्यैः दिव्यगन्धैः सम्यग्गीतैः च, सा पुण्यश्लोका देवी देवगणान् पूजयामास, श्रद्धया पूर्णेक्षणा। ततः स महात्मा ब्राह्मणः अग्निं गृहीत्वा, विधिवत् रामस्य मङ्गलाय होमं कृतवान्। कौसल्या श्रेष्ठा स्त्री, घृतं शुक्लमाल्यं, समिधं, सरषपाणि च सम्यक् समारभत्। स स्रष्टा आचार्यः शान्त्यै स्वस्त्ययनाय च विधिवत् होमं कृत्वा, शिष्टान् हविः बाह्ये न्यवेदयत्। ततः मधुना, दध्ना, घृतेन, शुभवचोभिः च, ब्राह्मणान् रामस्य वनगमनाय स्वस्तिवाचनाय उपास्ते। ततो रामस्य जननी सुमना दत्तदक्षिणा ब्राह्मणवर्याय, राघवायेदं वचनं प्राह—या सा आशीः सहस्राक्षाय इन्द्राय सर्वैः देवैः वृताय वृत्रवधे जाता, सा आशीः त्वं प्राप्नुहि। या आशीः विनतया सुपर्णाय सोमार्थे दत्ता, सा आशीः त्वं प्राप्नुहि। या आशीः अदित्या वज्रपाणये अमृतोत्पत्तौ दानववधे दत्ता, सा आशीः त्वं प्राप्नुहि। या आशीः महात्मना विष्णुना त्रिभिः विक्रमैः प्राप्ता, सा आशीः त्वां प्राप्नुहि, राम। ऋषयः, समुद्राः, द्वीपाः, वेदाः, लोकाः, दिशश्च, महाबाहो, त्वां शुभैः आशीर्भिः योजयन्तु। एवं शेषकर्माणि पुत्रस्य समाप्य, सौरभ्ययुक्तैः द्रव्यैः, विशालाक्षं रामं तिलकं कृत्वा, कौसल्या स्नेहात् अनुलिप्य सुसंस्कृतैः औषधिभिः, स्वस्तिमन्त्रैः च रक्षाविधानं कृतवती। शोकवेगात् व्याकुला अपि, सा प्रसन्नवदना इव, केवलं वाचमादधात्, न हृदयस्य भावम्। प्रणम्य, शिरसि घ्रात्वा, आलिंग्य च, सुतं रामं उवाच—"गच्छ, राम, मनोरथं प्राप्नुहि, सुखेन च व्रज।" "त्वां पुनः स्वस्थं सर्वार्थसंपन्नं अयोध्यायां राजमार्गं संचरन्तं पश्येयम्। शोकमुक्ता, हृष्टवदना, पूर्णचन्द्रमिव, वनात् प्रत्यागतम् त्वां पश्येयम्। राम, शुभासने स्थितं, पितुः वचनं पूरयित्वा, वनात् प्रत्यागतं त्वां पुनः पश्येयम्। वनात् प्रत्यागत्य, आशीर्भिः युक्तः, सदा स्नुषायाः इच्छां पूरय, गच्छ च, पुत्र।" "ये देवगणाः शिवपुरोगमाः, महर्षयः, भूतानि, नागाः ये मया पूजिताः, ते च दिशः त्वां वनगमने शुभं यच्छन्तु, राघव।" एवं रुदती स्नेहात्, विधिवत् आशीर्वादं कृत्वा, राघवम् प्रदक्षिणं कृत्वा, पुनः पुनः आलिङ्ग्य, सस्नेहम् निरीक्ष्य। सा रघुश्रेष्ठं परिक्रम्य, सः रामः मातरं प्रणम्य, पादौ स्पृष्ट्वा, तस्याः तेजसा दीप्तिमान् सीतागृहं प्रति जगाम। इति श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिये आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे पञ्चविंशतितमे सर्गे कथा समाप्ता।