रोमपादः स्वमन्त्रिभिः पुरोहितेन च सह उक्तवान्—“अस्माभिः एकः सुरक्षितः निर्दोषः उपायः विचिन्तितः अस्ति।” तस्य मन्त्रिणां पुरोहितस्य च सम्मतिः श्रुत्वा, तत्रैव उपायः निश्चितः। ऋष्यशृङ्गः तु वनमध्ये वसन्, तपस्याः अध्ययनस्य च संनद्धः, न स्त्रीभिः न च विषयैः न च भोगैः परिचितः आसीत्। तस्य मनः क्लिश्यन्ति इति मन्यन्ते, तं नगरं शीघ्रं आनयितुं विषयैः रमणीयैः आकर्षकैः उपयुज्य, निश्चितम् एष उपायः। ततः सुन्दरीः गणिकाः भूषणैः अलङ्कृताः तत्र गन्तुं नियोजिताः; विविधैः उपायैः तं सम्मान्य नगरं आनयिष्यन्ति। एतत् श्रुत्वा राजा पुरोहितं प्रति “एवमस्तु” इति प्रत्युत्तरम् अदात्। पुरोहितः मन्त्रिणः च तद्वदाचरन्। ततः गणिकाः तं उपायं श्रुत्वा महावनं प्रविश्य, आश्रमस्य समीपे तं द्रष्टुं यत्नं अकुर्वन्। ऋष्यशृङ्गः तु आश्रमे नित्यं स्थितः, पितरि सन्तुष्टः, आश्रमात् कदाचित् न दूरं गच्छति। जन्मतः सः न स्त्रीं न पुरुषं न च नगरात् राज्यात् अन्यं कञ्चन प्राणीं दृष्टवान्। ताः महिलाः विविधवस्त्रैः भूषिताः मधुरगानैः तं ऋष्यशृङ्गं समीपं गत्वा सर्वाः तं सम्बोधितवन्तः। ताः उक्तवन्तः—“कः त्वम् ब्राह्मण? किम् अत्र करोषि? ज्ञातुम् इच्छामः। एकाकी भयङ्करे निर्जने वने विचरन्ति—कथय।” तासां अप्रसिद्धं रूपं दृष्ट्वा, तस्य हृदयम् उद्विग्नम् अभवत्, ताः तस्मै पितरं कथयितुं निश्चितवान्। सः उक्तवान्—“अस्माकं पिता विभाण्डकः, अहम् तस्य आत्मजः। मम नाम कर्म च लोके प्रसिद्धम्—ऋष्यशृङ्गः। अस्माकं आश्रमः समीपः अस्ति, हे सुन्दर्यः, यथाविधि सर्वं सत्कारं करिष्यामि।” ऋष्यशृङ्गस्य वचनं श्रुत्वा ताः महिलाः आश्रमं गन्तुं निश्चितवन्तः, ताः सर्वाः तत्र गताः। आगत्य ऋष्यशृङ्गः सत्कारम् अकरोत्—“इदं स्नानार्थं जलं, इदं पाद्यं, इदं मूलफलं।” सत्कारम् लब्ध्वा ताः महिलाः उत्सुकाः अभवन्, परन्तु ऋष्यशृङ्गस्य पितुः भयात् शीघ्रं निर्गन्तुं निश्चितवन्तः। ताः उक्तवन्तः—“हे ब्राह्मण, एते अपि उत्तमफलानि—स्वीकुरु, शीघ्रं खाद।” ततः ताः सर्वाः हृष्टाः तं आलिङ्ग्य मधुरान्नानि विविधानि च तस्मै दत्तवन्तः। ऋष्यशृङ्गः तानि फलानि आस्वाद्य, “एतानि फलानि,” इति मन्यते, यतः सः वनवासेन तादृशं न आस्वादितवान्। ततः ताः महिलाः तस्य व्रतं ज्ञाप्य, तं ऋष्यशृङ्गं अनुज्ञाय, पितुः भयात् निर्गताः। तासां निर्गमने ऋष्यशृङ्गः काश्यपवंशजः, हृदयेन उद्विग्नः, दुःखितः विचरितुं आरब्धवान्। अनन्तरं दिवसे, विभाण्डकस्य वीर्यवान् पुत्रः, शोभायुक्तः, तं स्थानं पुनः आगतः, मनसि पुनः पुनः चिन्तयन्। तत्र ताः रमणीयाः भूषिताः अग्रगण्याः महिलाः दृष्टाः; ऋष्यशृङ्गस्य आगमनं दृष्ट्वा, तासां हृदयानि हृष्टानि अभवन्। सर्वाः समीपं गत्वा उक्तवन्तः—“सौम्य, अस्माकं आश्रमं आगच्छ।” तत्र बहूनि अद्भुतानि मूलफलानि, निश्चितं तव विशिष्टं भाग्यं अत्र भविष्यति। तासां वचः श्रुत्वा, सः तत्र गन्तुं निश्चितवान्, महिलाः तं आनयितुम् आरब्धवन्तः। ऋष्यशृङ्गः तत्र आगच्छन्, तदा देवाः वर्षं अवर्षन्, लोकं हर्षयन्तः। तस्मिन वर्षे, तपस्वी ऋष्यशृङ्गः नगरम् आगतः; राजा तं द्रष्टुं निर्गतवान्, भूमौ शिरः नमयन्। यथाविधि सत्कारं कृत्वा, तं प्रसादयितुं यत्नं अकरोत्, यथा ऋष्यशृङ्गस्य कोपः न भवेत्। राजा तं अन्तःपुरे आनयन्, शान्तां कन्यां तस्मै दत्त्वा, प्रशान्तचेतसा, हर्षम् अवाप। एवं महातेजाः ऋष्यशृङ्गः तत्र शान्तया सह, सर्वैः इच्छितैः सम्मानितः, वासम् अकरोत्। एतद् वै वाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे एकादशः सर्गः श्राव्यः। पुनः एकदा, हे राजन्, मम हितवचनानि शृणु, यथा बुद्धिमान् देवः अग्रगण्यः उक्तवान्। इक्ष्वाकुवंशे एकः धर्मात्मा राजा दशरथः भविष्यति, सत्यनिष्ठः प्रसिद्धः च। सः राजा अङ्गराजेन सख्यं करिष्यति, तस्य कन्या शान्ता भाग्यशालिनी भविष्यति। अङ्गराजस्य पुत्रः रोमपादः नाम्ना प्रसिद्धः; दशरथः तं रोमपादं गन्ता। “अहं पुत्रहीनः अस्मि, हे धर्मज्ञ, शान्तायाः पतिर्मम पुत्रार्थं यज्ञं करोतु, यथावत्।” राजस्य वचनं श्रुत्वा, मनसि चिन्तयन्, शान्तायाः पतिं आत्मनियन्त्रणसम्पन्नम् दास्यति। सः ऋष्यशृङ्गं लब्ध्वा, राजा चिन्तामुक्तः, हृष्टः यज्ञं आरब्धवान्। दशरथः कीर्तिं इच्छन्, अञ्जलिं कृत्वा, धर्मज्ञं ब्राह्मणश्रेष्ठं ऋष्यशृङ्गं वरणं करिष्यति।