राज्ञा प्रेरितः सुमन्त्रः मन्त्रिभिः सह एवमुक्त्वा—“यथावत् ऋष्यशृङ्गस्य आगमनस्य यथाक्रमं विधानं मया शृणुत”—इति वचनं प्राह। तदा रोमपादः स्वमन्त्रिभिः पुरोहितेन च सह उक्तवान्—“अस्माभिः एकं निरपराधं सुरक्षितं च उपायं निश्चितम्। ऋष्यशृङ्गः हि वनवास्यात्मजः, तपःस्वाध्यायनिरतः, न स्त्रीभिः, न भोगैः, न च विषयैः परिचितः। विषयैः रमणीयैः मनोहरैश्च, ये मनुष्याणां मनांसि प्रमथन्ति, तेन शीघ्रं नगरं प्रति नयिष्यामः—एष निश्चयः क्रियताम्। शोभनाः गणिकाः भूषणैः भूषिताः तत्र गच्छन्तु; विविधैः सामोपायैः सन्मानपूर्वकम् एनं आनयिष्यन्ति”—इति। एवं श्रुत्वा राजा पुरोहितं प्रत्यभाषत—“एवं क्रियताम्”—इति। ततः पुरोहितः मन्त्रिणश्च तद्वदाचरन्। ततः प्रधानाः गणिकाः तद्वचनं श्रुत्वा महावनं प्रविश्य, आश्रमस्य समीपे ऋष्यशृङ्गदर्शनाय यत्नं अकुर्वन्। स तु तपस्वी ऋष्यशृङ्गः, आश्रमे एव नित्यम् वसन्, पितरि एव तुष्टः, कदापि दूरं न याति। स बाल्यादेव न स्त्रीं, न पुरुषं, न च नगरराज्ययोः अन्यं कञ्चन प्राणीं दृष्टवान्। ताः स्त्रियः विविधानि वस्त्राणि धारयन्त्यः, मधुरगायनयुक्ताः, मुनिपुत्रं समीपमुपेत्य सर्वाः तं संबोधितवत्यः। ताः ऊचुः—“कः त्वं विप्र? किं कुर्वसि अत्र? ज्ञातुमिच्छामः। त्वं एकाकी अस्मिन भयङ्करे निर्जने च वने विचरन्—कथय।” तासां रूपाणि तेन पूर्वं न दृष्टानि, ताः मनोहराः स्त्रियः तस्य हृदयं कम्पयामासुः; स च ताः पितरं प्रति उवाचितुं निश्चितवान्। स उवाच—“अस्माकं पिता विभाण्डकः, अहं तस्य एव आत्मजः। मम नाम च कर्म च लोके ऋष्यशृङ्ग इति प्रसिद्धम्। अस्माकं आश्रमः समीपे एव, हे सुन्दर्यः, यथाशास्त्रं भवत्यः अत्र सत्कारं करिष्यामि।” ऋष्यशृङ्गस्य वचनं श्रुत्वा ताः स्त्रियः आश्रमदर्शनं निश्चित्य, सर्वाः तत्र गताः। तत्र आगत्य, मुनिपुत्रः सत्कारं कृत्वा—“इदं आचमनीयम्, इदं पाद्यं, इमे मूलानि फलानि”—इत्युक्त्वा सत्कारम् अकरोत्। सत्कृत्य ताः स्त्रियः हृष्टाः अभवन्; किन्तु मुनिं भीत्वा शीघ्रं प्रस्थितुम् उद्यताः। ताः ऊचुः—“हे ब्राह्मण, एतान्यपि अस्माकं श्रेष्ठानि फलानि, त्वं गृहाण, महाभाग, शीघ्रं च खाद।” ततः सर्वाः प्रमुदिताः तं आलिङ्ग्य, मधुराणि पिष्टकानि विविधानि च रमणीयानि भोज्यानि तस्मै दत्तवत्यः। स तानि फलानि आस्वाद्य, “एतानि फलानि” इति मेने, यतः स वनवास्यः कदापि तादृशं न आस्वादितवान्। ताः स्त्रियः तं मुनिपुत्रं सम्यक् अभिवाद्य, स्वव्रतानि निवेद्य, पितरं भीत्वा तेन अनुमतेन निर्गताः। तासां गमनानन्तरं स कश्यपवंशसम्भवः मुनिपुत्रः हृदि संतप्तः, मनसि क्लेशं अनुभूय, विचरितुम् आरब्धवान्। अनन्तरं, प्रातःकाले, स तेजस्वी विभाण्डकात्मजः पुनः तं देशं गतः, मनसा पुनः पुनः चिन्तयन्। तत्र ताः रमणीयाः भूषणभूषिताः श्रेष्ठास्त्रियः दृष्ट्वा, ताः मुनिं आगच्छन्तं दृष्ट्वा हृष्टहृदयाः अभवन्। सर्वाः समीपमागत्य तम् ऊचुः—“मृदुशिल, अस्माकं आश्रमं गच्छ”—इति। “अत्र अनेके अद्भुताः मूलफलानि सन्ति; तत्रैव ते विशेषः धर्मः भविष्यति”—इत्युक्त्वा, ताः हृदयेन भाषितं श्रुत्वा, स गन्तुम् निश्चितवान्, ताः च तं निन्युः। स महात्मा मुनिः एवं नीयमानः, सहसा देवा वर्षं ववर्षुः, लोकं प्रमुदितवन्तः। तेन वर्षेण स तपस्वी मुनिः आगतः; राजा तं मुनिं प्रतिगृह्य, शिरसा भूमौ प्रणम्य, सम्यक् सत्कार्य जलं प्रदाय, तं प्रसादयितुं यत्नं अकरोत्, यथा कोपः न सञ्जायेत। तं अन्तःपुरं प्रवेश्य, यथाविधि शान्तां कन्यां तस्मै प्रशान्तचित्तः प्रदाय, राजा हृष्टः अभवत्। एवं स महातेजाः ऋष्यशृङ्गः तत्र, सर्वैः कामैः पूजितः, भार्यया शान्तया सह निवसन् आसीत्। एतस्मिन्नेव समये, वाल्मीकि रामायणे बालकाण्डे एकादशः सर्गः श्रोतव्यः। पुनः, हे राजन्, मम हितकराणि वाक्यानि शृणु, यथा स प्राज्ञः श्रेष्ठः देवः उक्तवान्। इक्ष्वाकुवंशे जातः एकः धर्मात्मा राजा दशरथो नाम भविष्यति, सत्यवाग् प्रसिद्धश्च। स राजा अङ्गराजेन सह मैत्रीं करिष्यति, तस्य च शान्ता नाम सुभगा कन्या भविष्यति। अङ्गराजस्य पुत्रः रोमपादः इति प्रसिद्धः; स राजा दशरथः तस्य समीपं गमिष्यति। स राजा उवाच—“मम सन्तानं नास्ति, धर्मज्ञ, शान्ताया पतिः मम सन्तानार्थं यज्ञं यथाशास्त्रं करोतु”—इति। राज्ञः वचनं श्रुत्वा, मनसि विचिन्त्य, स शान्ताया पतिं, यस्य पुत्रः अस्ति, स्वधैर्येण दास्यति। तं मुनिं प्राप्त्वा, राजा चिन्तारहितः सन्तुष्टचित्तः, हर्षेण तं यज्ञं कर्तुं प्रवर्तिष्यते।