राज्ञा विचारितं तदनन्तरं तं वाक्यं प्राहुः, "ऋष्यश्रृङ्गं अत्र आगच्छतु, न च किञ्चिदपि दोषः अस्ति।" एषः राजा अङ्गस्य ऋष्यश्रृङ्गं, ऋषिमत्स्य पुत्रं, वेश्या-समाजेन सह अत्र आनयितुं प्रचेतः। तदनन्तरं वर्षा वर्षति, शान्ता तस्मै दत्ता। ऋष्यश्रृङ्गः तव जामाता जातः, पुत्रान् दास्यति, इति सन्तुकुमारः कथितवान्। ततः दाशरथः सुखितः सुमन्त्रं संप्राह, "ऋष्यश्रृङ्गं किमर्थं अत्र आगतम्?" इति। तदा सुमन्त्रः राजा-प्रेरितः, "स्रोतव्यं यथा ऋष्यश्रृङ्गः अत्र आगतः," इति वदति। रोमपादः, स्वमन्त्रिभिः सह, "अस्मिन् दोषरहितं उपायं कल्पितवाम," इति उक्तवान्। ऋष्यश्रृङ्गः वनं वसति, तपः साधयति, अध्ययनं करोति, यः स्त्रीणां, भोगानां च अनभिज्ञः अस्ति। "सुखदृश्यमानानि विषयाणि यः जनानां मनः व्याकुलयति, तं शीघ्रं नगरं आनयेम," इति तेषां निर्णयः। "सुन्दराणि वेश्याः, अलंकारैः शोभिताः, तत्र गत्वा, विविधानि प्रलोभनानि उपयुज्य तं अत्र आनयन्तु," इति च। राजा तेषां वचांसि श्रुत्वा, "तथास्तु," इति प्रत्युत्तरं दत्तवान्। तस्मिन् अनुसारं याज्ञवल्क्यः च मन्त्रिणः च कार्यं कुर्वन्ति। ततः प्रमुखवेश्याः महान्तं वनं प्रविष्टाः, तस्य आश्रमस्य समीपे तं दृष्टुं प्रयासं कुर्वन्ति। ऋष्यश्रृङ्गः, यः सदा तस्मिन् आश्रमे वसति, पिता-संयुक्तः सुखितः च, तस्मिन्नेव आश्रमे नातिवृत्तः। जन्मतः एषः तपस्वी कदापि स्त्रीं, मनुष्यं, नगरं च न दृष्टवान्। ते वेश्याः, विविधवस्त्रैः अलंकृताः, मधुरस्वरैः गानं कुर्वन्तः, ऋष्यश्रृङ्गस्य समीपं गत्य, "कः भवान्, हे ब्रह्मन्? किमर्थं अत्र वसति? वयं ज्ञातुं इच्छामः।" इति प्राहुः। ताः वेश्याः, याः तं वनं आकर्षणं कुर्वन्ति, तस्य हृदयं स्पृशन्ति, सः आत्मनं पिता विषये वदितुं संकल्पितवान्। "अस्माकं पिता विपण्डकः, अहं तस्य पुत्रः, मम नाम ऋष्यश्रृङ्गः," इति सः प्राह। "अस्माकं आश्रमः समीपे अस्ति, हे सौन्दर्यवतीः, अहं युष्मानां उचितं अतिथि-सेवां करिष्यामि।" ते सर्वे तस्य वचांसि श्रुत्वा, आश्रमं गन्तुं संकल्पिताः, तस्मिन् गत्वा सर्वे तं आगच्छन्ति। यदा ते आगत्य, ऋष्यश्रृङ्गः अतिथिसंस्कारं कृत्वा, "इदं पाणिप्रक्षालनं, इदं पादप्रक्षालनं, एषां कृते मूलानि फलानि च," इति वदति। ते तस्य अतिथिसंस्कारं स्वीकृत्य, उत्सुकाः जाताः, किन्तु ऋषिमत्स्य भयात् शीघ्रं प्रस्थानं कर्तुं निर्णयं कुर्वन्ति। "हे ब्रह्मन्, अत्र अपि अस्माकं उत्तमानि फलानि सन्ति—कृपया स्वीकुरु, आरोग्येन भुञ्जि," इति च। ततः सर्वे हर्षिताः तं आलिङ्ग्य, मधुरकाकानां च भक्ष्यानि तस्मै ददति। फलानि च तेषां चक्षुषां सन्निधौ, तेन तेन च तस्य मनसि, "एषां फलानि," इति चिन्तयति, यः सदा वनं वसति, कदापि एतेषां स्वादं न अनुभवति। ततः तासां प्रस्थानं कृत्य, ऋष्यश्रृङ्गं सूचयित्वा, ताः वेश्याः तं भयात् प्रस्थानं कृतवन्तः। यदा सर्वे ताः गत्वा, ऋष्यश्रृङ्गः, कश्यपवंशजः, हृदयेन दुःखितः जातः, चञ्चलः च यत्र यत्र गच्छति। ततः द्वादशे दिने, तं बलवंतं विपण्डकपुत्रं, शोभायुक्तं तत्र आगत्य, मनसि पुनः पुनः चिन्तयति। तत्र, तस्मिन् आकर्षणीयाः, अलंकृताः प्रमुखवेश्याः दृष्ट्वा, तेषां हृदयं हर्षेण पूरितं जातम्। ते सर्वे समीपं गत्वा, "हे सौम्य, अस्माकं आश्रमं गत्वा," इति प्राहुः। "अत्र अनेकानि अद्भुतानि मूलानि फलानि सन्ति; निश्चितं, एषः स्थले तव विशेषं भाग्यं प्रकटिष्यति।" तेषां हृदयवाक्यानि श्रुत्वा, तस्मिन् गन्तुं संकल्पितः, ततः वेश्याः तं नयन्ति। यदा तं महात्मा ऋष्यश्रृङ्गं तत्र आगच्छति, तदा देवाः वर्षं वर्षन्ति, जगतां सुखं ददन्ति। तस्मिन् वर्षे, तपस्वी ऋषिः तत्र आगच्छति; राजा तं प्रतिकृत्य, पृथिव्यां शिरः नमयित्वा आगच्छति। उचितं सम्मानं दत्वा, तं जलं अतिथिसंस्काराय प्रदास्य, तस्य कृते कृते च स्नेहं प्रार्थयति, यथा ऋषिः रुष्टः न भवेत्। तं अन्तःपुरं गत्वा, राजा तस्मै शान्तां कन्यां च समर्प्य, मनसि शान्तिम् उपगम्य, राजा तस्य सुखं प्राप्यते। एवं महात्मा ऋष्यश्रृङ्गः तत्र वसति, सर्वेषां इच्छां प्राप्तः, शान्तां सह। अत्र समाप्ता कथा, श्रवणीयं वाक्यं वाङ्मयस्य वैल्मीकिरामायणस्य बाला काण्डे। "पुनः, हे राजन्, मम लाभदायकं वचः श्रुत्वा, यः ज्ञानी देवः वदति। इक्ष्वाकुवंशे जातः, दाशरथः नाम धर्मात्मा राजा भविष्यति, सत्यवचनस्य प्रसिद्धः।