राजा दशरथः यज्ञस्य आयोजनं विधिवत् परम्परानुसारं च कर्तव्यमिति आदिष्टवान्। यः कश्चन राजा समर्थः सः यं यज्ञं सम्पादयितुं शक्नोति; शान्तिकर्माणि अपि शास्त्रानुसारं क्रियन्तां। अयं श्रेष्ठः यज्ञः तत्र किञ्चित् दोषः न भवेत्, यतः पण्डिताः ब्रह्मराक्षसाः सदा दोषान्वेषणाय सज्जाः सन्ति। यदि यज्ञः विधिहीनः सम्पद्यते तर्हि यजमानः त्वरितं विनश्यति; अतः मम यज्ञः शास्त्रानुसारं सम्पूर्णः क्रियताम्। ततः राजा मन्त्रिभ्यः 'यथायोग्यं व्यवस्था क्रियताम्' इति उक्तवान्। सर्वे सम्मानिताः मन्त्रिणः 'एवं भवतु' इत्येव प्रत्युवाचन्। राज्ञः वचनं श्रुत्वा, पूर्ववत् द्विजातयः धर्मनिष्ठाः तं राजा उत्साहितवन्तः। अनुमतिं लब्ध्वा सर्वे ब्राह्मणाः यथागतं निर्गताः; तान् ब्राह्मणान् विसर्ज्य राजा मन्त्रिभ्यः इदं वचनं उक्तवान्—'यज्ञः यथाऽधिकारीणां निर्देशानुसारं एव क्रियताम्।' तान् विसर्ज्य, राजा स्वगृहं प्रविष्टः; ततः प्रियपत्नीभ्यः समीपं गत्वा, तासां हृदयप्रियः राजा, 'दीक्षां गृह्णीत; पुत्रार्थं यज्ञं करिष्यामि' इति उक्तवान्। तस्य प्रीतियुक्तं वचनं श्रुत्वा तासां मुखानि शरदन्ते पद्मानि इव दीप्तानि अभवन्। शृणु इदानीं वाल्मीकि-रामायणस्य बालकाण्डस्य नवमं सर्गं। एकान्ते श्रुत्वा, सारथिः राज्ञे उक्तवान्—'यद् पुरातनेषु कथासु श्रुतं, तत् ते कथयामि।' 'यथाऽधिकारीणां निर्देशः, तं वृत्तान्तं पूर्वं श्रुतवान्; venerable Sanatkumāra इदं कथा पुरा उक्तवान्।' ऋषीणां सन्निधौ, तव पुत्रागमने विषये, कश्यपस्य पुत्रः विभाण्डकः इति कथितम्। तस्य पुत्रः ऋष्यशृङ्गः नाम्ना प्रसिद्धः भविष्यति; सः सदा वनमध्ये वर्धमानः, तपस्वी जीवनं यापयति। सः श्रेष्ठः ब्राह्मणः अन्यं जनं न जानाति, सदा पितरं अनुगच्छति; महात्मा द्विविधं ब्रह्मचर्यं आचरिष्यति। एषा कथा जनैः सुप्रसिद्धा, ब्राह्मणैः सदा कथ्यते; एवं वर्तमाने, नियतकालः आगतः। तस्मिन्नेव काले, सः पावकं पितरं च सेवमानः, बलवान् रोमपदः प्रसिद्धः अभवत्। सः अङ्गदेशे जनैः प्रसिद्धः महाबलः राजा भविष्यति; तस्य अपराधात् भीषणं आपद् उत्पन्ना। सः राजा पण्डितान् ब्राह्मणान् आहूय, 'युवं शास्त्रकर्मणि निपुणाः लोकाचारं च जानथ' इति उक्तवान्। 'यथायोग्यं प्रायश्चित्तं ब्रूहि' इति राजा यच्छतः, सर्वे विद्वान् ब्राह्मणाः प्रत्युवाचन्। ब्राह्मणाः वेदविदः राज्ञे उक्तवन्तः—'सर्वथा विभाण्डकपुत्रं इह आनय'; तं ऋष्यशृङ्गं सम्यक् सत्कारं कृत्वा, तस्मै तव कन्यां शान्तां विवाहे समर्पय, विधिवत् सर्वं कुरु। तेषां वचनं श्रुत्वा राजा चिन्तितवान्—कथं तं तपस्विनं आनयेत् इति। मन्त्रिभिः सह विचार्य, राजा यथोचितं पुरोहितान् मन्त्रिणः च प्रेषयामास। राज्ञः आदेशं श्रुत्वा, ते जनाः भयभीताः, झुकितशिरसः, गन्तुं न इच्छन्तः, ऋषिं भीता, राजानं अन्यथा प्रार्थयन्ति। विचार्य, 'ऋष्यशृङ्गं आनयिष्यामः, दोषः न भविष्यति' इति राज्ञे उक्तवन्तः। एवं अङ्गराजेन, ऋष्यशृङ्गः, विभाण्डकस्य पुत्रः, वेश्याभिः आनितः; ततः वर्षा अभवत्, शान्ता तस्मै दत्ता। ऋष्यशृङ्गः तव जामाता अभवत्, सः तव पुत्रान् दास्यति; यावद् सनत्कुमारः उक्तवान्, तावत् मया उक्तम्। ततः हृष्टः दशरथः सुमन्त्रं प्राह—'कथं ऋष्यशृङ्गः आनितः?' शृणु इदानीं वाल्मीकि-रामायणस्य बालकाण्डस्य दशमं सर्गं। राज्ञः प्रेरणया, सुमन्त्रः मन्त्रिणः सह उक्तवान्—'यथार्थं ऋष्यशृङ्गस्य आगमनं शृणु।' रोमपदः मन्त्रिभिः पुरोहितेन च सह उक्तवान्—'निर्दोषं उपायं निश्चितवन्तः।' ऋष्यशृङ्गः वनमध्ये तपस्यायाम्, अध्ययनायाम् च निरतः, स्त्रीभिः, विषयैः, सुखैः च अनभिज्ञः। रमणीयैः विषयैः, मनुष्याणां मनः मोहयन्तीभिः, तं शीघ्रं नगरं आनयिष्यामः; एषा निश्चितिः। शोभनाः वेश्याः, भूषणैः अलङ्कृता, तत्र गच्छन्तु; विविधैः उपायैः तं आनयिष्यन्ति, सत्कारं कृत्वा। इदं श्रुत्वा, राजा पुरोहितं प्रति 'एवं भवतु' इति उक्तवान्; पुरोहितः मन्त्रिणः च तदनुसारं कृतवन्तः। एतत् श्रुत्वा, मुख्याः वेश्याः महावनं प्रविष्टाः; आश्रमात् न दूरं, तं द्रष्टुं प्रयासं कृतवन्तः। ऋष्यशृङ्गस्य पुत्रः, आश्रमे सदा स्थितः, पितरं सन्तुष्टः, आश्रमात् न दूरं गच्छति। जन्मतः, सः तपस्वी न कदापि स्त्रीं, न पुरुषं, न अन्यं नगरजनं अथवा राज्यजनं दृष्टवान्। ताः महिलाः, विविधवस्त्राभरणैः अलङ्कृता, मधुरगानं कुर्वन्त्यः, ऋष्यशृङ्गस्य पुत्रं समीपं गत्वा सर्वाः तं सम्बोधितवन्तः। एवं वाल्मीकि-रामायणस्य बालकाण्डे दशरथस्य पुत्रकामनया, विभाण्डकपुत्रस्य ऋष्यशृङ्गस्य आगमनाय, रोमपदस्य यत्नः, वेश्याभिः तस्य अनयनं, शान्ताया विवाहः, वर्षस्य आगमनं, सर्वं शास्त्रानुसारं विधिवत् सम्पादितम्।