एवं रामं शतशः सहस्रशश्च जनाः अन्वयुः। अग्रे चन्दनागुरुधूपैः अलङ्कृताः वीराः प्रजग्मुः। शस्त्रबाणधारिणः प्रहृष्टमनसः पुरुषाः प्रागत्स्थन्। ततः वादित्रघोषः सूतमागधस्तुतिश्च समुत्पेतुः। मार्गे मार्गे स्त्रियः प्रासादशिखरस्थाः, भूषणैः विभूषिताः, सर्वतः सिंहनादान् वीराणां शुश्रुवुः। शत्रूनां विनाशकः स रामः, स्त्रीभिः पुष्पवर्षेण सिञ्च्यमानः, सर्वाङ्गसौन्दर्यसम्पन्नः, ताः स्त्रियः प्रहर्षयन् अग्रे प्रजगाम। प्रासादेषु स्थिताः, भूमौ च स्थिताः, उत्तमैः वाक्यैः रामं पूजयामासुः—"नूनं कौसल्या जननी हृष्टा, मातॄणां प्रिये!" इति। "यः त्वं सफलं यात्रा-राज्यं च प्राप्स्यसि, सीता च सर्वपत्नीषु श्रेष्ठा, तव सहधर्मिणी" इति। स्त्रियः तु सीतां रामस्य हृदयप्रियां, सर्वपत्नीषु उत्तमां, पश्यन्त्यः, नूनं राज्ञ्या पूर्वं महत्तपः कृतमिति मन्यन्ते। सा रोहिण्येव चन्द्रेण सह रामेण संयुक्ता। एवं स्त्रियः प्रासादशिखरस्थाः मधुरवचनानि भाषमाणाः, स रामः राजमार्गे प्रयातः शृणोति स्म। तत्र राघवः संजातजनसमवायस्य विविधवाक्यानि शुश्राव, हृष्टजनानां नगरवासिनां हृदयस्थितान्यपि। "अद्य राघवः सम्पदं प्राप्नोति, राज्यानुग्रहम् अल्प्यते; वयं सर्वे कामान् प्राप्स्यामः, स हि नः पतिः भविष्यति" इति। "दीर्घकालं एष नरपतिः राज्यं पालयिष्यति, अस्माकं सौभाग्यम्; तस्य पालयतः कश्चिदपि दुःखं वा अनिष्टम् न पश्येत" इति। अश्वनादैः ग्रामोपमैः, गजैः, शुभैः सूतमागधैः, उत्तमगायकैः सत्कृतः, वैश्रवणवत् कीर्त्यमानः, रामः अग्रे प्रजगाम। स रामः महतीं राजमार्गां ददर्श—गजैः, रथैः, अश्वैः, जनसमूहैः साकं, चत्वरेषु रत्नसमृद्धया, नानावस्त्रसमृद्धया, विशुद्धया दीप्तया। तत्र सप्तदशमः सर्गः आरभ्यते। रामः रथमारुह्य, हृष्टमित्रैः परिवृतः, पताकाध्वजैः अलङ्कृतः, दिव्यगन्धधूपैः सुवासितः, नगरं पाण्डुरवर्णगृहसमाकीर्णं, जनसमूहम् आलोकयामास। सः राजमार्गेण प्रजगाम, यस्य मध्ये धूपगन्धः, चन्दनागुरुसंचयैः समन्ततः शोभितः। तत्र उत्तमगन्धाः, कौशेयक्षौमपटांश्च, अपविद्धामुक्ताः, मणयः च दृश्यन्ते स्म। सः राजमार्गः, नानाविधपुष्पभक्ष्यैः, उच्चावचैः आवृतः, विघ्नरहितः, स्फुटमदृश्यत। स्वर्गे देवपतिरिव, दधियवक्षीरनैवेद्यैः, अगुरुचन्दनधूपैः, स राजमार्गः अलङ्कृतः। चत्वराणि सदा नानाविधमाल्यगन्धैः पूजितानि; तत्र मित्रैः शुभाशिषः श्रुताः। सः सर्वान् जनान् यथार्हम् अभिवाद्य, पूर्वजानां पथानुगामी, अग्रे प्रजगाम। "अद्य त्वं राजाभिषिक्तः, अस्मिन्मार्गे रक्ष, यथा पितृभिः पूर्वैः अस्माकं पालनं कृतम्; त्वयि नृपत्वे वयं सुखेन वत्स्यामः" इति मित्रजनाः ब्रुवन्ति स्म। "न नः अन्नस्य न वित्तस्य किञ्चिदपि आवश्यकता; यदि रामः राज्ये प्रतिष्ठितः दृश्यते, तत एव पर्याप्तम्" इति। "रामस्य राजाभिषेकात् प्रियतरं न किञ्चिदस्ति, तस्य तेजसा सीमालङ्घनं नास्ति" इति। मित्रजनैः उक्तानि शुभवचनानि श्रुत्वा, स रामः राजमार्गेण अग्रे प्रजगाम। सः पुरुषश्रेष्ठः, यदा गच्छति, कश्चित् तस्मात् मनः वा नेत्रे वा न प्रपोह्यते। यः रामं न पश्यति, वा यं रामः न पश्यति, तं सर्वे जनाः तिरस्कुर्वन्ति, स एवात्मानं गर्हते। स धर्मात्मा सर्ववर्णानां सर्ववयस्कानां च अनुग्रहं करोति, तस्मात् सर्वे तं अन्वयुः। पाण्डुरमन्दिरैः, रत्नजालैः अलङ्कृतैः, आकाशमिव व्याप्नुवद्भिः, सः राजगृहं प्रविवेश। पृथिव्याः श्रेष्ठं तद् गृहं, इन्द्रालयसमानं, सः तेजस्वी रामः पितुः निवासं प्रविवेश। त्रिभिः प्राकारैः, धन्विनः अश्वैः च रक्षितैः, सः पुरुषश्रेष्ठः रथेन जगाम; द्वौ प्राकारौ पादाभ्यां अतिक्रम्य। सर्वान् प्राकारान् अतिक्रम्य, दशरथात्मजः सर्वजनान् विसर्ज्य, शुद्धान्तरालयं प्रविवेश। यदा सः पितुः समीपं प्रविवेश, सर्वे जनाः, राजकुमारसंपन्नाः, तस्य प्रत्यागमनम् प्रतीक्षन्ते स्म, यथा समुद्रः चन्द्रस्योदयम् प्रतीक्षते। अष्टादशः सर्गः आरभ्यते। तत्र रामः पितरं दीनं, कैकेय्याः सह उपविष्टं, शुष्कवदनं दुःखितं च ददर्श। सः प्रथमं विधिवत् पितुः पादौ प्रणम्य, तदा कैके्याः पादौ शान्तचित्तः प्रणम्य। राजा अश्रुपूर्णलोचनः, "राम" इति वदन्, न दृष्टुं शक्तः, न वक्तुं। एतादृशं अदृष्टपूर्वं, भयप्रदं राज्ञः रूपं दृष्ट्वा, रामः अपि सर्पमिव पदेन स्पृशन्, भयेन अभिभूतः। सः दुःखशोकाभिभूतं, दीर्घनिःश्वासं कुर्वाणं, मनः सन्तप्तं, विक्षिप्तचेतसं, प्रमूढेन्द्रियं च महात्मानं पितरं ददर्श। एवं स रामः, जनसमूहैः पूज्यमानः, स्त्रीभिः पुष्पवर्षेण सिञ्च्यमानः, मित्रजनैः शुभाशिषः शृण्वन्, राजमार्गेण प्रजगाम; सर्वे जनाः तं अनुगम्य, तस्य तेजः, सौम्यत्वं, सर्वजनानुग्रहश्च पश्यन्तः, तस्य प्रत्यागमनं प्रतीक्षन्तः, सः पितुः समीपं प्रविवेश।