तत्र दिव्यं रथं मेघनिनादसमन्वितं, मणिसुवर्णाभरणैरलङ्कृतं, मेरुशृङ्गस्य दीप्तिमिव दर्शयन्तं, नेत्राणि विस्मययन्तं रामः दृष्टवान्। तं रथं हरिताश्वैः, गजकुमारसदृशैः, वायुसमवेगैः, हरितैः युक्तैः, उत्तमैः अश्वैः आकर्षितं, इन्द्रस्य रथमिव शताक्षेण चालितं, शोभमानं रामः अवलोकयामास। दीप्तिमान् राघवः शीघ्रं रथमारुह्य निर्गच्छन् मेघनिनादमिव आकाशे शब्दयन् पथि प्रस्थितः। सः महात्मा स्वगृहाद् निर्गच्छन् महाभ्रात् चन्द्रमिव, लक्ष्मणेन भ्रात्रा सज्जितचामरधारिणा सह, शोभमानः अभवत्। तत्र लक्ष्मणः रथं रामस्य पृष्ठतः आरुह्य भ्रातरं रक्षितवान्; ततः महान् शब्दः उत्पन्नः। रामस्य निर्गमने, जनसमूहः सर्वतः समवेतः; उत्तमाश्वाः गजाः च, पर्वतसदृशाः, तं अनुगच्छन्। शतशः सहस्रशः जनाः रामं अनुगच्छन्; अग्रे चन्दनागुरुशोभिताः योद्धारः प्रस्थिताः। शस्त्रधारिणः, धनुर्धारिणः, उत्साहपूर्णाः वीराः अग्रे गच्छन्; ततः वाद्यशब्दः, सूक्तिपाठः च उत्पन्नः। पथि सिंहनिनादसदृशाः वीरशब्दाः श्रूयन्ते; स्त्रियः च, अलङ्कृताः, सर्वतः प्रासादवातायनस्थाः, तं पथि निरीक्षन्ति। शत्रुनाशकः रामः स्त्रीभिः पुष्पवर्षेण सिञ्चितः, सर्वाङ्गसंपन्नः ताः स्त्रियः मोदितवान्। प्रासादस्थाः भूमिस्थाः च रामं उत्तमवाक्यैः पूजयन्ति— “कौसल्या माता नूनं हर्षयति, मातृणां प्रियतमः त्वम्।” “त्वं सफलं यशस्वि यात्रा च पितृराज्यं च प्राप्नोषि; सीता च, सर्वसद्भार्याणां मध्ये उत्तमा, त्वया सह अस्ति।” स्त्रियः सीतां रामहृदयप्रियां सर्वसद्भार्याणां मध्ये उत्तमां मन्यन्ते; नूनं तया महार्य तपः कृतः। सा रोहिण्यः चन्द्रेण संगममिव रामेण संगतम्; एवं पुरुषश्रेष्ठः रामः प्रासादशिखरस्थास्त्रीभिः मधुरवाक्यं श्रूयमानः राजमार्गे प्रस्थितः। तत्र राघवः नगरे समवेतजनानां संवादं श्रूयमानः, स्वभाववाक्यं, हर्षपूर्णानां नागरिकानां मनोभावं अवलोकयामास। “अद्य राघवः राजसंपदं प्राप्नोति, बहु राजानुग्रहम्; सर्वे इच्छितं प्राप्नुमः, सः अस्माकं राजा भविष्यति।” “जनानां सौभाग्यं यत् सः दीर्घकालं राज्यं कर्ता; पुरुषश्रेष्ठस्य अधीनं, कश्चित् दुःखं द्रक्ष्यति वा अनुभविष्यति।” घोषवत् हिन्हिनायमानाश्वैः, गजैः, शुभसूत्रधारैः, उत्तमवाद्यगायकैः पूजितः, वैश्रवणमिव प्रशंसितः रामः प्रस्थितः। सः महापथं ददर्श, गजैः, रथैः, अश्वैः, जनसमूहैः पूर्णम्, चत्वराणि रत्नैः, वस्त्रैः, माल्यैः, शोभमानम्। सप्तदशोऽध्यायः श्राव्यः। रामः रथमारुह्य, हर्षपूर्णमित्रैः परिवृतः, पताकाध्वजैरलङ्कृतः, सुगन्धितधूपैः पूजितः प्रस्थितः। सः यशस्वी रामः नगरे जनसमूहं ददर्श, गृहाणि महाभ्रसदृशानि, शोभमानानि। रामः राजमार्गे प्रस्थितः, मध्यभागः धूपगन्धितः, चन्दनागुरुशिलासंवरणैः शोभितः। तत्र उत्तमगन्धाः, पट्टवस्त्राणि, सूतवस्त्राणि, अपविद्धमुक्ताः, रम्यशिलाः च दृष्टाः। सः दिव्यं राजमार्गं, पुष्पैः, अन्नैः, उच्चनीचैः वस्तुभिः आच्छादितम्, अविरोधितम् ददर्श। सः राजमार्गं ददर्श, यथा देवेशः स्वर्गे, दधि, तण्डुल, यव, चन्दनागुरुशिलाधूपैः पूजितम्। चत्वराणि सर्वदा पुष्पमाल्यगन्धैः पूजितानि; मित्रैः शुभवाक्यं श्रूयमानम्। सः सर्वजनान् यथायोग्यं पूजयन्, पितृपुरुषानां मार्गे प्रस्थितः। “अद्य त्वं अभिषिक्तः, अस्माकं मार्गं रक्ष; यथा पितृभिः पोषिताः स्म; रामराज्ये सुखेन वासं करिष्यामः।” “न खाद्यं, न महद्वित्तं आवश्यकम्; यदि रामं राज्यस्थं पश्येम, तत् पर्याप्तम्।” “रामस्य अभिषेकात्, अनन्ततेजसः राज्ये, न किञ्चित् प्रियम् अस्ति।” शुभवाक्यं मित्रैः, हितैः श्रूयमानं, पूजितं, रामः महापथं प्रस्थितः। कश्चित् जनः न मनः, न दृष्टिं, रामात् अपसारयितुं शक्नोति; रामः गच्छन् अपि। यो रामं न पश्यति, वा यं रामः न पश्यति, तं सर्वजनः अवमानयति, स्वयम् अपि तं अवमन्यते। स धर्मात्मा सर्ववर्णेषु, सर्ववयस्सु, दया दर्शयति; तस्मात् सर्वे तं अनुगच्छन्ति। महाभ्रसदृशैः, मणिजालैः अलङ्कृतैः, आकाशमिव व्याप्नुवद्भिः प्रासादैः— पृथिव्याः उत्तमं गृहं, इन्द्रभवनसदृशं, रामः प्रविष्टवान्, शोभायमानः, पितुः निवासम्। त्रिभिः धनुर्धरैः, अश्वैः रक्षितैः, प्राकारैः गच्छन्, द्वौ प्राकारौ पद्भ्यः अतिक्रम्य, श्रेष्ठः पुरुषः गच्छन्। सर्वप्राकारान् अतिक्रम्य दशरथपुत्रः सर्वजनान् विसर्ज्य, शुद्धान्तःपुरं प्रविष्टवान्। यदा सः पितुः समीपं प्रविष्टवान्, सर्वजनः, रामेण हृष्टः, तस्य पुनरागमनं प्रतीक्षते, यथा समुद्रः चन्द्रस्य उदयम् प्रतीक्षते।