ततः शुभानि कर्माणि कृतवत्याः सीतायाः सम्यक् प्रणम्य रामः सुमन्त्रेण सह स्वगृहात् निर्गतः। स तु गिरीन्द्रगुहात् सिंह इव निष्क्रम्य द्वारि स्थितं कराभ्यां कृताञ्जलिं लक्ष्मणं ददर्श। ततः स मित्रैः परिवृतः मध्ये कक्ष्यायां प्रत्युपस्थितः सर्वान् याचकान् दृष्ट्वा सम्यक् प्रत्यभिवाद्य तान् स्वागतम् अकरोत्। ततो नरव्याघ्रः स राजा प्रियः शोभनं रथं समारुह्य वह्निवत् दीप्तिमान् बभौ। स रथः मेघनिनादसम्भ्रान्तः रत्नस्वर्णविभूषितः मेरुप्रतीकाशो लोचनान् द्योतयन् व्यराजत। उत्तमैः हरिभिः मातङ्गयुवोपमैः वातवेगैः हरितैः युक्तः, स इन्द्रस्य रथ इव शक्रेण सारथिना नीयमानः आसीत्। स तेजसा ज्वलमानः राघवः शीघ्रं समारुह्य निर्गतः, मेघनिनादः नभसि इव गुञ्जमानः। सौमित्रिणा भ्रात्रा शोभमानविलासपङ्कजच्छत्रधारिणा सह, स राघवः स्वभवनात् पूर्णेन्दुवत् महत् मेघात् निर्गतः। लक्ष्मणः च रथे पृष्ठतः समारुह्य भ्रातरं रक्षन् तस्थौ; तदा महती नादध्वनिः समुत्पन्ना। तस्य निर्गमने सर्वतः जनसमूहो समागतः; ततः उत्तमान् अश्वान् गजेन्द्रांश्च गिरिप्रतीमान् अन्वगच्छन्। एवं शतानि सहस्राणि च रामं अन्वयुः; पुरतः चन्दनागुरुपुष्पविलेपनविभूषिताः सैन्याः प्रजग्मुः। शस्त्रधारिणः धनुष्मन्तः वीराः पुरतः हृष्टाः अगच्छन्; ततः वादित्रनिनादाः सूतमागधस्तुतयश्च समुत्पेतुः। मार्गे मार्गे नारीणां विहारगृहवातायनस्थस्त्रीणां सिंहनिनादसदृशाः वीराणां शब्दाः श्रूयन्ते स्म। शत्रुनाशनः स रामः स्त्रीभिः बहुपुष्पवृष्ट्या अभिषिक्तः, सर्वाङ्गसंपूर्णः लोकान् तोषयन् अगच्छत्। स्त्रीणां च भवनस्थनां भूमिस्थनां च उत्तमान् वचनानि रामाय समर्पितानि—"नूनं कौसल्या माता प्रमोदते, मातृणां प्रियतमः त्वम्।" "त्वयि सफलयात्रायाम्, पितृपैतामहम् राज्यं प्राप्य, सीता च आर्यस्त्रीणां मध्ये उत्तमा, सर्वपत्नीषु अग्रणी।" ताः स्त्रियः सीतां रामस्य हृदयाङ्गनां सर्वेषाम् आर्यस्त्रीणां मध्ये श्रेयसीं मेनिरे; नूनं सा महाराज्ञी पूर्वं महान् तपः कृतवती। सा रोहिण्येव शशिना रामसंगमं लब्धवती; एवं पुरुषश्रेष्ठः स्त्रीभिः वेश्मतलात् मधुराणि वचनानि शृण्वन् राजपथेन प्रतस्थे। तत्र राघवः नगरेषु जनसमवायस्य स्वमति-प्रकाशकानि विविधानि वचनानि, हृष्टजनैः उक्तानि, शृणोति स्म। "अद्य राघवः समृद्धिं प्राप्नोति, स राजा भविष्यति, तस्मात् अस्माकं सर्वे अभिलषितं सिद्धं भविष्यति।" "एष नृपः चिरकालं राज्यं पालयिष्यति, तस्य पश्यतः कश्चन दुःखं वा अप्रियं वा न द्रक्ष्यति।" अश्वानां ग्रामनिनादवतां, गजानां च, शुभैः सूतमागधैः पूज्यमानः, उत्तमवादित्रैः संस्तूयमानः, वैश्रवण इव रामः प्रतस्थे। रामः तं महापथं ददर्श—गजैः रथैः अश्वैः च जनसमूहैः चाकीर्णं, चत्वरैः रत्नसमृद्धं, बहुवस्त्रधन्यं, विशुद्धं च। ततः सप्तदशमं सर्गं शृणुत। रामः मित्रैः हृष्टैः परिवृतः, पताकाध्वजविभूषितः, दिव्यधूपगन्धयुक्तः, रथमासाद्य उपाविशत्। स श्रीमान् रामः जनसमूहेनाकीर्णां नगर्यां, मेघसदृशवर्णगृहसमृद्धां, दृष्ट्वा तुष्टः। रामः राजमार्गे अगच्छत्—मध्यभागे धूपगन्धयुक्ते, चन्दनागुरुचयैः समलङ्कृते। तत्र श्रेष्ठगन्धाः, काषायवस्त्राणि, अक्षतामुक्ताश्च, रमणीयश्च स्फटिकाः आसीन्। स तं शोभनं निर्बन्धं राजमार्गं पुष्पभक्ष्यविविधैः समाच्छन्नं, उन्नतानुन्नतं च, अपश्यत्। स तं राजमार्गं, यथा देवेशः स्वर्गे, दधार—दधि, ओदन, यव, अगुरुचन्दनधूपैः समलङ्कृतं। चत्वराणि नित्यं बहुविधमाल्यगन्धैः पूजितानि; स मित्रैः शुभाशिषः श्रुत्वा तान् प्रत्यनुजगाम। सर्वान् जनान् यथार्हं पूजयन्, पितृपैतामहवद् अगच्छत्। "अद्य त्वं अभिषिक्तः, अस्माकं मार्गं पालय, यथा वयं तव पित्रा पितामहैश्च पालिताः; रामे नृपे सुखतमं जीवेम।" "न नः अन्नस्य, न महद्रत्नस्य आवश्यकता, यावत् रामं राज्यस्थं पश्येम।" "रामस्य अभिषेकात् प्रियतरं नास्ति; अनन्ततेजाः स नृपः स्यात्।" एवं मित्रस्नेहिभिः शुभैः वाक्यैः पूज्यमानः रामः महापथेन प्रतस्थे। तं पुरुषोत्तमं गच्छन्तं न कश्चित् मनसा, न च नेत्रेण, विस्मर्तुं अशक्नोत्। यः रामं न पश्यति, वा येन रामः न दृश्यते, स सर्वैः तिरस्क्रियते, आत्मनापि तिरस्कृतो भवति। स धर्मात्मा सर्ववर्णेषु सर्ववयःसु च दयां दर्शयति, तस्मात् सर्वे तं अन्वयुः। मेघसदृशवर्णैः, रत्नवेदिकाभिरलङ्कृतैः, आकाशमिव व्याप्नुवद्भिः, विमानैः शोभितां तां पुरीं रामः ददर्श।