पूर्वदिशि त्वां इन्द्रः पातु, दक्षिणायां यमः, पश्चिमायां वरुणः, उत्तरायां कुबेरः—इति शुभाशिषं दत्त्वा, सीतया सह सर्वमङ्गलानुष्ठानं कृतवत्याः स्नेहपूर्णं सम्यक् अभिवादनं कृत्वा, रामः सुमन्त्रेण सह गृहम् उत्ससर्ज। गिरिगुहायाः सिंह इव निर्गतः सः द्वारे लक्ष्मणं कृताञ्जलिं स्थितं दृष्टवान्। ततो मध्यगृहे सखिभिः परिवृतः सन्, समुपसृत्य सर्वान् याचकान् अपश्यत्, तान् सम्यक् अभिनन्द्य सुस्वागतं च चकार। ततः नरव्याघ्रः राजप्रियः रामः शोभनं रथं आरुरोह, स तेजसा ज्वलन इव बभौ। स रथः मेघनिनादसमः, रत्नस्वर्णविभूषितः, मेरुप्रतिमप्रभायुक्तः, नेत्राणि विमोहयन् तस्थौ। तं रथं उत्तमाः हरिताश्वाः गजशिशुसमानाः, वातवेगसमाः, युक्ताः इन्द्रस्य सहस्राक्षस्य रथमिव वहन्ति स्म। राघवः तेजसा दीप्तः शीघ्रं आरुह्य निर्गतः, स मेघनिनादसमः आकाशे प्रतिपतन् इव बभूव। स श्रीरामः लक्ष्मणेन सह, शोभितचामरधारिणा भ्रात्रा, स्वगृहात् निर्गतः, महताम् मेघानां मध्ये चन्द्रमाः इव बभौ। लक्ष्मणः च रथे पृष्ठतः उपविष्टः भ्रातरं रक्षितुम् अयत्नं चकार; तदा महान् निनादः उत्पन्नः। रामस्य निर्गमने सर्वतः जनसमूहः समवर्तत; तदा श्रेष्ठाः अश्वाः महागजाः गिरिसमाः च अन्वयुः। एवं शतशः सहस्रशः जनाः रामं अन्वगच्छन्; पुरतः चन्दनागुरुधूपिताः योधाः प्रस्थिताः। शस्त्रधारिणः धनुर्धराः वीराः प्रहृष्टमनसः अग्रे अगच्छन्; तदा वादित्रध्वनिः सूतमागधप्रशंसाश्च समुत्पेतुः। मार्गे मार्गे नार्यः शृङ्गारिताः राजप्रासादेभ्यः स्थिताः, तेषां मध्ये वीराणां सिंहनादः शुश्रुवे। शत्रूनां विनाशकः रामः पुष्पवर्षेण स्त्रीभिः सम्पूजितः, सर्वाङ्गसंपूर्णः ताः स्त्रियः हर्षयन् प्रस्थितः। ये प्रासादेषु ये च भूमौ स्थिताः, ते उत्तमान् वचनैः रामं सम्मानयामासुः—"कौसल्या जननी नूनं प्रमोदते, मातृणां प्रियतमः त्वम्।" "यदा त्वं सिद्धयात्रां पितृराज्यं च प्राप्स्यसि, सीता च सर्वपत्नीषु श्रेष्ठा तव सहधर्मिणी भविष्यति।" ताः स्त्रियः रामहृदयस्य प्रिया सीता सर्वपत्नीषु उत्तमा इति मन्यन्ते; नूनं सा रानी पूर्वं महत्तपः कृतवती। सा रोहिण्या चन्द्रमसा सह योगं लब्धवतीव रामेण संयोगं प्राप; एवं स्त्रीणां राजप्रासादशिखरेभ्यः मधुराणि वचनानि स्रवमाणानि सः नरश्रेष्ठः शृण्वन् राजमार्गे प्रस्थितः। तत्र राघवः नगरवासिनां संजातानां प्रजाजनानां स्वमतं विविधानि वचनानि प्रहृष्टानां नागरिकानां संवादान् शृणोति स्म। "अद्य राघवः समृद्धिं प्राप्नोति, स राजा भविष्यति, तेन सर्वे इच्छितं प्राप्स्यामः।" "स चिरं राज्यं पालयिष्यति, तस्य पौरुषेण न कश्चित् दुःखं वा अप्रियं पश्येत्।" नागरशब्दसमन्वितः अश्वैः गजैः च, शुभसूतमागधैः पूर्वगैः, श्रेष्ठवादित्रैः सम्मानितः, वैश्रवणवत् प्रशंसितः रामः प्रस्थितः। स महापथं दृष्टवान्, यत्र गजाः रथाः अश्वाः जनसमूहः च व्याप्ताः, चत्वराणि रत्नैः पूर्णानि, बहुवस्त्रविक्रयशालाभिः समृद्धानि, निर्मलानि च बभुः। रामस्य रथारोहणं सखिभिः हृष्टैः परिवृतस्य, पताकाध्वजसमलङ्कृतस्य, दिव्यगन्धानुलेपनस्य च अभवत्। तेन रम्ये नगरे जनसमूहेण पूर्णे, गृहाणि मेघसदृशधवलानि दृष्टानि। स राजमार्गे अगच्छत्, मध्यभागे धूपगन्धयुक्ते, चन्दनागुरुचयैः शोभिते। तत्र उत्तमगन्धाः, क्षौमकौशेयवस्त्राणि, मुक्तामणयः, सुशीतलमणयश्च दृष्टाः। स तं दिव्यं राजमार्गं अपश्यत्, यः नानापुष्पभक्ष्यसमाच्छन्नः, उच्चावचः च अवरुद्धः नासीत्। स तं राजमार्गं स्वर्गे देवपतिरिव दृष्टवान्, दधियवोदनार्घ्यैश्चन्दनागुरुधूपैश्च सुशोभितम्। चत्वराणि नित्यं नानापुष्पमाल्यगन्धैः पूजितानि, मित्रैः शुभाशिषः वाचः शृणोति स्म। स सर्वजनान् यथोचितं पूजितवान्, पितामहपितृवत् मार्गे प्रस्थितः। "अद्य त्वं अभिषिक्तः सन् एष मार्गः पालय; यथा पित्रा पितृभिश्च रक्षिताः स्मः, तथा तव राज्ये सुखेन वत्स्यामः।" "न नोऽन्नं न धनं प्रार्थनीयम्, यदि राज्ये रामं पश्येम।" "रामस्य अभिषेकात् प्रियतरं न किञ्चिदस्ति, तस्य तेजसा राज्ये प्रतिष्ठितस्य।" एतादृशानि मित्रस्नेहिभिः शुभवचनानि श्रुत्वा, रामः महापथेन प्रस्थितः। तं नरश्रेष्ठं दृष्ट्वा कश्चित् मनः नेत्रं वा न निवर्तयति। येन रामः न दृष्टः, अथवा यं रामः न पश्यति, स सर्वैः तिरस्कृतः, स्वयमेवात्मना अपमानितः। स धर्मात्मा सर्ववर्णान् सर्ववयः च दयया पश्यति; तस्मात् सर्वे तमनुगच्छन्ति।