यथा सभा विशेष्यते तथा आगतः दूतः अपि विशेष्यते, इति निश्चित्य रामः हर्षेण चिन्तयन् अभ्यन्तरं प्रविष्टवान्—"नूनम्, अद्यैव राजा माम् युवराजे अभिषेचयिष्यति," इति सः मनसि अवदत्। ततः सः सीतां प्रीत्या समाश्वास्य उवाच—"भद्रे, त्वरया गत्वा अहम् राजानं द्रक्ष्यामि; त्वं तु सुखेन स्वजनैः सह स्थातुम् अर्हसि, क्रीडयस्व च।" पतिसम्मानिता श्यामलोचना सीता शुभानि वाक्यानि उच्चारयन्ती तं द्वारपर्यन्तं अन्वगच्छत्। सा प्रहर्षेण प्रावोचत्—"राजा ब्राह्मणैः परिवृतः, यथोचितं यज्ञीयः, त्वाम् इन्द्रमिव सृष्टा अभिषेचयितुम् अर्हति। त्वां दीक्षितं, नियमपरायणं, शुद्धं, चित्रचर्मवसनं, मृगशृङ्गधारिणं दृष्ट्वा अहं प्रमोदामि। पूर्वदिशि त्वां इन्द्रः रक्षतु, दक्षिणे यमः, पश्चिमे वरुणः, उत्तरस्यां कुबेरः।" ततः शुभकृत्यां सीतां अभ्यनुज्ञाय रामः सुमन्त्रेण सह गृहात् निर्गतः। गिरिगुहायाः सिंह इव निर्गत्य, सः द्वारे स्थितं अञ्जलिपुटे लक्ष्मणं ददर्श। ततः सखिभिः परिवृतः मध्ये कक्ष्यायाम् आगतः सः सर्वान् अभ्यागतान् दृष्ट्वा, तान् सम्यक् अभिवाद्य, स्वागतं च अकुरुत्। ततः नरव्याघ्रः राजप्रियः शोभनं रथं आरुरोह, स तेजसा अग्निवत् प्रकाशमानः। स रथः मेघगर्जितनिःस्वनः, रत्नस्वर्णविभूषितः, मेरुप्रभाभास्करः, नेत्राणि विमोहयन् तिष्ठति। तं हरितैः अश्वैः, गजशिशुसदृशैः, वायुवेगेन युक्तैः, इन्द्रस्य रथमिव सहस्राक्षेण चोद्यमानं, समारोहत् राघवः स तेजसा दीप्तः। राघवः शीघ्रं रथम् आरोह्य निर्गतः, मेघनिःस्वनवद् शब्दयन्। सः लक्ष्मणेन भ्रात्रा शोभमानः, चित्रचामरधरं, चन्द्रमिव महाघनात् निस्सृतः, स्वगृहात् निर्गतः। लक्ष्मणः रथमाध्ये स्थित्वा भ्रातरं रक्षितवान्; तदा महान् शब्दः उत्पन्नः। यदा सः निर्गच्छति, तदा जनसमूहाः सर्वतः संप्रत्यागच्छन्; तत्र उत्तमाश्वाः गजेन्द्राः च, पर्वतसमाः, अन्वयुः। शतानि सहस्राणि च रामं अन्वयुः; पुरतः चन्दनागुरुधूपिताः वीराः प्रजग्मुः। शस्त्रबाणधारिणः शूराः आशाभरिताः अग्रे ययुः; तदा वाद्यघोषः सूतानां स्तुतयः च समुत्पेतुः। मार्गे स्त्रियः राजोपवेशनिवासेषु तिष्ठन्त्यः, भूषणैः भूषिताः, सिंहनादं वीराणाम् अक्रोशन्। शत्रुनाशकः सः रामः पुष्पवर्षेण स्त्रीभिः सिञ्च्यमानः, सर्वाङ्गसुन्दरः, ताः स्त्रियः प्रहर्षयत्। गृहेषु भूमौ च स्थिताः उत्तमवाक्यैः रामं सत्कृतवन्तः—"नूनं कौसल्या जननी प्रमोदते, मातृणां प्रिये!" "त्वां विजयं प्राप्य पितृपैतामहं राज्यं च, सीता च सर्वस्त्रीषु श्रेष्ठा पत्निषु, दृष्ट्वा हर्षयामः।" ताः स्त्रियः रामहृदयप्रियां सीतां सर्वस्त्रीषु श्रेयसीं मन्यन्ते; नूनं सा रानी पूर्वं महत्तपः कृतवती। सा रामेण सह योगं रोहिण्येव चन्द्रेण अलभत्; एवं सः पुरुषश्रेष्ठः स्त्रीभिः राजमार्गे प्रासादाग्रात् मधुरवचनानि श्रुण्वन् ययौ। तत्र राघवः नगरेषु समवेतानां जनानां संवादान् श्रुतवान्, स्वचिन्तितवचनानि, प्रमुदितैः नागरकैः उक्तानि। "अद्य राघवः समृद्धिं प्राप्नोति, बहुमान्यं राज्यलाभं; अस्माकं सर्वेषां कामाः सिद्धाः, सः हि अस्माकं नृपतिः भविष्यति।" "सः दीर्घकालं राज्यं कर्ता, इति जनानां श्रेयः; अस्य नृपतेः अधीनाः न कदापि दुःखं वा अप्रियं पश्येम।" अश्वनादैः ग्रामोपमैः, गजैः, सूतानां मागधानां च अग्रे, उत्तमवाद्यैः सत्कृतः, वैश्रवणवत् प्रशंसितः, रामः प्रायात्। सः रामः महावीतिं ददर्श—गजैः, रथैः, अश्वैः, जनसमूहैः च पूरितां, संगमोपरुद्धां, रत्नसमृद्धां, नानाव्यापारवस्तुभिः सम्पन्नां, शुद्धां च। अथ सप्तदशोऽध्यायः श्रोतव्यः। रामः रथमारुह्य, प्रमुदितैः सखिभिः परिवृतः, ध्वजपताकाभिः अलङ्कृतः, सुगन्धधूपितः च, तस्थौ। सः रामः नगरीं जनसंकुलां, गृहैः श्वेतमेघसदृशैः शोभमानां, निरीक्ष्य प्रसन्नः अभवत्। सः राजमार्गेण प्रायात्, मध्यभागे धूपगन्धयुक्तः, चन्दनागुरुसंचयैः उपान्ते शोभितः। तत्र उत्तमाः गन्धाः, क्षौमकौशेयवस्त्राणि, मुक्तामणयः, स्फटिकरत्नानि च आसन्। सः तां शोभनां, निर्बाधां राजमार्गां, नानापुष्पभक्ष्यच्छन्नां, ऊर्ध्वाधः च विचित्रां, ददर्श। सः तां राजमार्गां ददर्श, यथा देवेन्द्रः स्वर्गे, दधिऋदधान्यैः, धूपैः चन्दनागुरुभिः, अलङ्कृतां। चत्वराणि नित्यं नानापुष्पमाल्यगन्धैः पूजितानि; सः सखिभिः श्रेयांसि वाचः श्रुतवान्। सर्वान् जनान् यथोचितं पूजयन्, पितृपैतामहेन मार्गेण ययौ। "यदा त्वं अभिषिक्तः भविष्यसि, तदा अस्माकं पन्थानं रक्ष; यथा वयं तव पित्रा पितामहेन च पालिताः; रामे राज्ञि सति, वयं सुखेन वत्स्यामः।" "न नः भोजनस्य वा, न च वित्तस्य आवश्यकता; यदि रामः राज्ये प्रतिष्ठाप्यते, तत् एव पर्याप्तम्।