समन्तं समीपमागच्छन्तं दृष्ट्वा, रामस्य प्रियकारिणः सर्वे जनाः शीघ्रं समुत्तस्थुः, आदरेण सत्वरं स्थानानि परित्यज्य। ततः सारथिपुत्रः, नम्रचित्तः, तान् प्रदक्षिणीकृत्य, इत्युवाच—"रामाय शीघ्रं निवेदयत, द्वारि समन्तः तिष्ठति।" ते अपि स्वामिनः प्रियार्थिनः तत्क्षणमेव रामं सीतां च समन्तागमनं निवेदयामासुः। तद्वचनं श्रुत्वा राघवः, प्रियं कर्तुमिच्छन्, पितुः अन्तरमन्दिरं सारथिं प्रावेशयत्। समन्तः तत्र प्रविश्य रामं ददर्श—सुवर्णमय्यां शुभशय्यायां छत्रेण शोभितः, कुबेरसमप्रभं रामं। शत्रूनां दर्पनाशनः सः, उत्तमगन्धयुक्तेन शुद्धेन रक्तशारदिग्धेन चन्दनेन अभिषिक्तः, परममूल्येन शोभितः। तस्य पार्श्वे सीता तिष्ठति, विचित्रैः भूषणैः विभूषिता, यक्षपुच्छध्वजं धारयन्ती, शशिनं शोभयन्तीव तारया सुशोभना। ततः सूतः, विनयशीलः, प्राञ्जलिः, तेजसा स्वेन स्फुरन्तं वरदं रामं प्रणम्य, प्रहृष्टः सन्निवेदयत्। समन्तः, राज्ञा पूजितः, प्राञ्जलिः, सुखोपविष्टं तेजस्विनं रामं वाक्यमुवाच—"कौशल्येयान् राम, त्वां राजा द्रष्टुमिच्छति; त्वं शीघ्रं तत्र गच्छ, कैकेय्या सह।" एवं उक्तः स नरसिंहः, राध्यतेजाः, हृष्टः, सीतां पूजयित्वा तामिदं वचोऽब्रवीत्—"देवि, राजा च राज्ञी च मम अनुपस्थितौ मिलित्वा, अभिषेकसम्बन्धिनि किमपि मन्त्रयंस्ति।" सा च, मम हिते सदा प्रवृत्ता, केकयराजतनया माता, मम सिद्धिं कामयते। सौभग्येन, महाराजः प्रियतमा च राज्ञी, ममाभिलाषस्य सिद्ध्यर्थं समन्तं दूतं प्रेषितवन्तौ। यथा सभा विशेषा, तथा दूतः सम्प्राप्तः; नूनं अद्यैव राजा मां युवराजेऽभिषेक्ष्यति। "तर्हि, अहं शीघ्रं गत्वा राजानं द्रक्ष्यामि; त्वं सुखेन स्वजनैः सह तिष्ठ, क्रीडस्व।" इति सः सीतया पूजितः, कृष्णपक्ष्या, द्वारमागच्छन्, मंगलानि वाक्यानि उक्तवतीं तां सीतां अन्वयात्। सा च, "राजा ब्राह्मणैः परिवृतः, यथा स्रष्टा इन्द्रं अभ्यषिञ्चत्, तथा त्वामभिषिञ्चितुं योग्यः," इत्युक्त्वा, "त्वां धर्मनिष्ठं, शुद्धं, कृष्णाजिनवसानं, मृगशृङ्गधारिणं च दृष्ट्वा हृष्यामि। पूर्वे इन्द्रः पूर्वदिशं पातु, दक्षिणे यमः, पश्चिमे वरुणः, उत्तरदिशि कुबेरः त्वां पातु।" इत्यादि मंगलवचनानि उक्तवती। ततः, तया सीतया सम्यक् पूजितः रामः, समन्तेन सह गृहात् निर्गतः। सः पर्वतगुहायाः सिंह इव निर्गम्य, द्वारि स्थितं प्राञ्जलिं लक्ष्मणं ददर्श। ततः मध्ये कक्ष्यायाम्, सखिभिः परिवृतः, सर्वान् अभ्यागतान् ददर्श, तान् चाभिनन्द्य स्वागतं चकार। ततो राजप्रियः पुरुषव्याघ्रः, शोभनं रथमारोहदग्निवद्विभासमानः। स रथः मेघनिनादः, रत्नस्वर्णमण्डितः, मेरुप्रभाभासुरः, लोचनानि विमोहयन्। तं रथं हरितैः शीघ्रगैः, गजकुमारसदृशैः, वातवेगैः, उत्तमैः अश्वैः युक्तं, इन्द्ररथमिव सहस्राक्षेन चालयमानम्। राघवः तेजसा दीप्तः, शीघ्रमारुह्य, मेघनाद इव निर्गतः। सः महात्मा लक्ष्मणेन शोभितः, चित्रचामरधारिणा भ्रात्रा सह, गृहात् चन्द्र इव महाघनात् निर्गतः। लक्ष्मणः पृष्ठतः रथमारोह्य भ्रातरं रक्षितवान्; तदा महानादः अभवत्। तस्य निर्गमने, सर्वतः जनसमूहः संजातः; अग्रे पर्वतसमाः श्रेष्ठाश्वगजाः अन्वयुः। एवं शतशः सहस्रशश्च रामं अन्वयुः; अग्रे चन्दनागुरुधूपिताः योद्धारः प्रस्थिताः। शूराः खड्गधनुष्मन्तः, आशापूर्णाः, अग्रे ययुः; ततो वाद्यघोषः, सूतमागधप्रशंसाश्च अभवन्। मार्गे शूराणां सिंहनादः श्रूयते, सर्वतो राजप्रासादगृह्येषु स्त्रियो भूषणभूषिताः प्रस्विद्यन्त्यः। सः रिपुघातकः पुष्पवृष्ट्या स्त्रीभिः समन्तात् पूजितः, सर्वाङ्गसुन्दरः रामः ताः प्रमुदिताः। ये च प्रासादेषु, ये च भूमौ, ते रामं उत्तमवाक्यैः पूजयामासुः—"नूनं कौशल्या जननी प्रमोदते, मातृणां प्रियोऽसि।" "त्वां सफलयात्रं पितृराज्यं च प्राप्नुवन्तं दृष्ट्वा, सीता च स्त्रीणां शिरोमणिः, सर्वपत्नीषु श्रेष्ठा।" ताः स्त्रियः रामस्य हृदये प्रिया सीतां सर्वपत्नीषु उत्तमां मन्यमानाः, नूनं पूर्वं राज्ञ्या महान् तपः कृतः। सा रामेण सह संगमं प्राप्तवती, रोहिणीव शशिना। एवं स पुरुषश्रेष्ठः, राजमार्गे प्रस्थितः, स्त्रीभिः प्रासादतलात् मधुरं वचनं शृण्वन्। तत्र राघवः नगरवासिनां हृष्टजनानां स्ववचनेन विविधानि वाक्यानि शृणोति—"अद्य राघवः समृद्धिं प्राप्नोति, राजप्रसादं लभते; वयं सर्वेऽपि इच्छितं प्राप्स्यामः, स नः राजा भविष्यति।