सुमन्तः तत्र कैलाससदृशे, देवगृहाणि इव शोभायमानेषु गृहेषु प्रविश्य, रामाय समर्पितानां प्रियाणां श्रेष्ठानां च सेवकानां मध्ये बहून् पार्श्वगतः, शुद्धं अन्तःपुरं प्राप्नोत्। तत्र रामाभिषेकसमवेतानां जनानां हर्षपूर्णं शब्दं शृणोति, ये राजपुत्राय शुभकामनाः प्रकटयन्ति, तेषां वचनानि सर्वलोकानन्ददायिनि आसन्। सुमन्तः रामस्य दिव्यं प्रासादं पश्यति, यः इन्द्रस्य भवनं सममस्ति, मृगपक्षिभिः रम्यं, मेरुशिखरमिव उत्तुङ्गं, स्वदीप्त्या दीप्तं च। तत्र ग्रामवासिनः उपहारैः युक्ताः, प्रणामं कुर्वन्तः, द्वारं वाहनैः सम्पूर्णं, जनसमूहैः गूढं च पश्यति। ततः शत्रुञ्जयः नाम महाबलवान् गजः, मेघाच्छन्नगिरिसदृशः, अंकुशैः दुष्टनीयः, रामाय योग्यः, शोभायमानं रूपं धारयन् दृष्टः। तत्र रामप्रियाणां मन्त्रिणः, रथाश्वगजैः सह शोभायमानाः, सुमन्तः सर्वतः तेषां मध्ये गत्वा, समृद्धं अन्तःपुरं प्रविशति। अथ सुमन्तः, अविरोध्यः, गिरिशिखरमिव विशालं प्रासादं, निधिभिः पूर्णं, महासागरं प्रविशन्तं मकरमिव, प्रविश्य। सुमन्तः तदा जनसमूहैः पूर्णं द्वारं अतिक्रम्य, गूढं कक्षं प्राप्नोत्, यः पुरातनमार्गे कुशलः। तत्र तरुणाः, शस्त्रधारिणः, शुद्धकुण्डलैः भूषिताः, सजगाः, स्वामीभक्ताः, द्वारपालाः स्थिताः। तत्र वृद्धाः, काषायवस्त्रधारिणः, दण्डधारिणः, भूषिताः, द्वारस्थाः; तत्र स्त्रीपालाः, सावधानाः, समाहिताः च स्थिताः। सुमन्तस्य आगमनं दृष्ट्वा, रामस्य प्रियार्थिनः सर्वे शीघ्रं आसनात् उत्तिष्ठन्ति, श्रद्धया। तदा सुमन्तः, विनयेन, तान् परिक्राम्य, उवाच — "शीघ्रं रामाय निवेदयत, सुमन्तः द्वारि तिष्ठति।" तैः स्वामिप्रियार्थिनः शीघ्रं रामं सीतां च सुमन्तस्य आगमनं निवेदयन्ति। रामः, श्रुत्वा, प्रियार्थी, सुमन्तं पितुः अन्तःपुरे आह्वयति। सुमन्तः रामं पश्यति, यः कुबेरसदृशः, सुवर्णशय्यायां, छत्रेण शोभायमानः, उपविष्टः। सः शत्रुनिग्राही, रक्तवराहवर्णेन, उत्तमगन्धयुक्तेन, चन्दनलेपनं कृतवान्, शुद्धः। तस्य पार्श्वे सीता, चामरं धारयन्ती, भूषिता, शोभायमानाः, शशिनं शोभयन्तीं तारामिव। सुमन्तः, विनययुक्तः, रामं नमति, यः स्वदीप्त्या सूर्यवत् दीप्तः, वरदः। सुमन्तः, राजसन्मानितः, अञ्जलिं कृत्वा, रामं सम्बोधितवान् — "हे कौसल्यापुत्र राम, तव पिता त्वां द्रष्टुम् इच्छति; शीघ्रं तत्र गच्छ, कैकेयीसहितः।" एवं उक्तः, नरसिंहः रामः, दीप्तः, हृष्टः, सीतां सम्मान्य, ताम् उवाच — "देवि, राजा रानी च, मम अनुपस्थितौ, अभिषेकसंबन्धितं किमपि मन्त्रयन्ति।" "मम मातरः, केकयराजकन्या, हृष्टा, मम सौभाग्ये इच्छन्ति।" "सौभाग्येन, राजा प्रियया रानीया सह, सुमन्तं दूतं कृत्वा, मम इच्छां पूर्णयितुम् उत्सुकः।" "यथा सभा विशिष्टा, तथा दूतः; नूनं आज्ये एव राजा माम् युवराजं कुर्यात्।" "अतः, अहं शीघ्रं गत्वा राजानं द्रक्ष्यामि; त्वं अत्र सुखेन स्वजनैः सह रमस्व।" रामेण सम्मानिता, सीता, श्यामलोचनाः, तं द्वारं पर्यन्तं अनुगच्छति, शुभवाक्यानि उच्चैः। "राजा, ब्राह्मणैः परिवृतः, अभिषेकाय योग्यः, त्वां यथा स्रष्टा इन्द्रं स्थापयति, तथा स्थापयितुं अर्हति।" "त्वां दीक्षितं, व्रतस्थं, शुद्धं, मृगचर्मवस्त्रं धारयन्तं, मृगशृङ्गं च धारयन्तं दृष्ट्वा, अहं हृष्यामि।" "इन्द्रः पूर्वे रक्षतु, यमः दक्षिणे, वरुणः पश्चिमे, कुबेरः उत्तरदिशि।" रामः, सीतया शुभकृत्यया विदायाम्, सुमन्तेन सह गृहतः निर्गच्छति। गिरिगुहायाः सिंहः इव, रामः द्वारि लक्ष्मणं पश्यति, अञ्जलिं कृत्वा स्थितम्। मध्ये कक्षे, मित्रैः परिवृतः, याचकान् पश्यति, तान् अभिवाद्य, स्वागतं करोति। ततः पुरुषश्रेष्ठः, राजानन्दनः, शोभायमानं रथं आरोहति, यः अग्निवत् दीप्तः। स रथः मेघनिनादः, रत्नसुवर्णैः भूषितः, मेरुशिखरवत् दीप्तिमान्, नेत्राणि विमोहयति। रथः उत्तमाश्वैः, कदलीगजसदृशैः, वातवेगैः, हरितैः युक्तः, इन्द्रस्य रथं इव, सहस्राक्षेण चालितः। रामः, तेजसा दीप्तः, शीघ्रं आरुह्य, नभः मेघनादेन निर्गच्छति। रामः, लक्ष्मणेन चामरधारणेन अनुयातः, महत् मेघात् चन्द्रः इव, गृहात् निर्गच्छति। लक्ष्मणः, रथं आरोह्य, रामं रक्षति; ततः महाशब्दः उत्पन्नः।