सारथिः तदा रामस्य गृहम् अपश्यत्, यत् मेरुशृङ्गमिव उन्नतम्, जनसमूहेन समाकुलम्, ये समागत्य कृताञ्जलयः तत्र स्थिताः। ग्राम्यजनैः समावृतं तद् गृहम्, ये रामाभिषेकस्य प्रतीक्षया हृष्टमुखाः आसन्, शोभायमानम् आसीत्। तद् गगनमिव महत्, विभूषणैः नानाविधरत्नैः सुसज्जितम्, वामनैः परिवृतम्, महाश्रियम् उन्नतम् च ददर्श। अश्वयुक्तेन रथेन सारथिः तं राजगृहं प्राप्य, तत्र प्रवेशकाले, नगरजनानां हृदयानि हर्षयन्, महतीं च प्रभां ददौ। सः राजभवनस्य समीपम् आगत्य, तं महाश्रियुक्तं धनाढ्यं च गृहम् अपश्यत्, यत्र मृगमयूराः समन्तात् विचरन्ति, शचीपतेः भवनमिव शोभते स्म; तत्र प्रमोदात् रोमाञ्चितः सः। ततः कैलाससदृशेषु दिव्यवेश्मसु प्रविश्य, रामभक्तान् प्रियान् उत्तमान् परिचारकान् अतिक्रम्य, शुद्धां अन्तःपुर्यं जगाम। तत्र रामाभिषेकसमागमे हृष्टाः जनाः पुत्रस्य राज्ञः शुभाशंसनैः लोकमङ्गलैः वाक्यैः हर्षं व्यक्तवन्तः श्रुताः। सुमन्त्रः तदा रामस्य दिव्यं प्रासादम् अपश्यत्, यः इन्द्रस्य भवनसमः, मृगपक्षिसंकीर्णः, मेरुशृङ्गसदृशः, स्वतेजसा दीप्तिमान्। तस्य प्रासादस्य द्वारम् ग्रामजनैः उपहारैः च कृताञ्जलिभिः जनैः च समाकुलम्, नानाविधानि वाहनानि तत्र संस्थितानि, द्वारं चातिव्यग्रं ददर्श। ततः शत्रुञ्जयः इति नाम महाकायः, मेघाच्छन्नगिरिसदृशः, दुर्धर्षः, रामस्य योग्यः गजः तत्र दृष्टः। तत्रैव रामप्रियाः मन्त्रिणः, अश्वैः रथैः गजैः च सह शोभमानाः, सर्वतः तैः अतिक्रम्य, सः सारथिः समृद्धिमन्तम् अन्तःपुरं प्रविवेश। ततः सः अवार्यः सारथिः पर्वतशृङ्गसदृशम्, विस्तीर्णम्, नानारत्नसमृद्धं प्रासादम् अगच्छत्, यथा मकरः सागरे प्रविशेत्। शृणुत सोल्लासं षोडशं सर्गम्। सः जनसमूहेन आकुलं राजगृहद्वारम् अतिक्रम्य, ततो रहस्यम् अन्तःपुरम् अगच्छत्, यत्र प्राचीनेकालेषु निपुणः आसीत्। तत्र तरुणाः, शस्त्रधारिणः, चूर्णितकुण्डलाभरणाः, प्रमत्ताः, रामभक्ताः, द्वारे रक्षाः आसन्। वृद्धाः केचित् काषायवस्त्रधारिणः, दण्डिनः, भूषिताः, द्वारं संरक्षन्तः, स्त्रीणां च अधिकारीणः, तत्र स्थिताः। सारथिं समीपं सम्प्राप्तं दृष्ट्वा, ये सर्वे रामस्य प्रियकारिणः, शीघ्रं स्थानात् उत्थाय, सस्मिताः ससत्काराः च आसन्। सः विनयपूर्वकम्, तान् प्रदक्षिणं कृत्वा, उवाच—"रामाय शीघ्रं निवेदयत, सुमन्त्रः द्वारे तिष्ठति" इति। ते अपि स्वामिप्रियैषिणः शीघ्रमेव रामं सीतां च सुमन्त्रस्य आगमनं निवेदयन्। तच्छ्रुत्वा, राघवः प्रियकारकः, सारथिं पितुः अन्तःपुरे प्रावेशयत्। सः सारथिः रामं ददर्श, यः कुबेरसदृशः, सुवर्णशय्यायाम् उपविष्टः, छत्रेण शोभमानः। शत्रुनाशनः सः, रक्तशोणितवर्णेन, चन्दनगन्धेन, दिव्येन लेपेन अभिषिक्तः आसीत्। तस्य पार्श्वे सीता, चामरग्राहिणी, भूषिता, प्रभया युक्ता, यथा रोहिण्या सह चन्द्रमाः। सारथिः विनयशीलः, रामं तेजस्विनं, दानशीलमिव आदित्यं, प्रणम्य स्थितः। सुमन्त्रः, राज्ञा सत्कृतः, कृताञ्जलिः, शयानं, दीप्तमुखं रामं एवं उवाच—"राम, कौसल्यायाः पुत्र, तव पिता त्वां द्रष्टुम् इच्छति; त्वं शीघ्रं तत्र गच्छ, कैकेयीसहितः।" एवं उक्तः सः नरसिंहः, हृष्टः, सीतां सम्पूज्य, ताम् इदं वचनम् उवाच—"देवि, राजा च रानी च मम अनुपस्थितौ, अभिषेकसम्बन्धिनि किमपि मन्त्रयन्ति।" "सा मम जननी, केकयराजकन्या, मम कल्याणे प्रीता, सदा सुखमिच्छन्ती। भाग्येन महाबलः राजा, प्रिया रानी च, सुमन्त्रं दूतमस्ति प्रेष्य, मम अभिलाषं पूर्तुम् उत्सुकः।" "यथा सभायाः गौरवम्, तथा दूतस्य आगमनम्; नूनं अद्यैव राजा मां युवराजे अभिषिञ्चति।" "अतः अहम् शीघ्रं गत्वा राजानम् द्रक्ष्यामि; त्वं सुखेन स्वजनैः सह तिष्ठ, रमस्व च।" पतिसम्मानिता सा सीता, श्यामलोचना, द्वारपर्यन्तं अनुगम्य, शुभवचनानि उक्तवती। "राजा ब्राह्मणैः परिवृतः, त्वां यथा स्रष्टा इन्द्रम् अभिषिञ्चति, तथैव योग्यः।" "त्वां दीक्षायुक्तम्, शुद्धम्, दिव्यचर्मवसानम्, मृगशृङ्गधारिणम् दृष्ट्वा, अहम् प्रमोदामि।" "इन्द्रः त्वां पूर्वे, यमः दक्षिणे, वरुणः पश्चिमे, कुबेरः उत्तरदिशि रक्षतु।" एवम् शुभैः कर्मभिः सीतया अनुमन्य, रामः सुमन्त्रेण सह गृहतः निर्जगाम। सिंह इव गुहात् निर्गत्य, द्वारे लक्ष्मणम् अपश्यत्, कृताञ्जलिं स्थितं। मध्यगृहे मित्रैः परिवृतः, सः याचकान् ददर्श, तान् अभिवाद्य, सत्कृत्य, तेषां मध्ये अगच्छत्। ततः पुरुषसिंहः, राज्ञः प्रियतमा, तेजसा दीप्यमानः, दिव्यरथम् आरोहन्, वह्निसमः बभूव।