तत् तु रामस्य गृहम्, मणिमुक्ताफलमाल्यैः शोभितम्, मुक्तामणिभिः सिक्तम्, चन्दनागुरुधूपितं च, परमशोभनम् आसीत्। तस्य गृहस्य सुरभिः सुगन्धः वर्षासमये गिरिशृङ्गवत् प्रवाति स्म, बककुक्कुटनिनादैश्च शोभितम्। तत्र भक्त्या निर्मिताः सुन्दरमृगाः परितः संस्थिताः, तेषां कान्त्या सर्वप्राणिनां चक्षुषां मनांसि आकर्षन्ति स्म। तद् गृहम् स्वतेजसा चन्द्रसूर्ययोः सदृशम्, कुबेरभवनसमानम्, इन्द्रस्यालयोपमं, विविधपक्षिसंकीर्णं च आसीत्। तदा सारथिः सुमन्त्रः मेरुशिखरसन्निभं रामगृहं ददर्श, यत्र जनसमूहः आसीत्, सर्वे च हस्ताञ्जलिपुटैः स्थिताः। ग्राम्यजनैः समाकीर्णं, रामाभिषेकस्य प्रतीक्षया दीप्तमुखैः शोभितम्। महाघनसन्निभं तद् गृहं, महाश्रेष्ठं, विविधरत्नैः पूर्णम्, वामनैः अपि परिवृतम्। अश्वयुक्तरथेन स सारथिः राजप्रासादं प्रविश्य, नगरजनानां हृदयानि हर्षयन्, राजगृहं प्रति प्रस्थितः। तत्र सुमन्त्रस्य हर्षेण रोमाञ्चः अभवत्, तद् गृहम् मृगमयूरैः आकीर्णम्, इन्द्रपत्नीभवनसदृशम् आसीत्। स तत्र कैलाससदृशेषु, देवगृहोपमेषु कक्ष्येषु प्रविश्य, प्रियैः उत्तमैः रामभक्तैः परिचारकैः परिगम्य, शुद्धां अन्तःपुरवेशां प्राप। तत्र रामाभिषेकार्थम् उपसन्नानां जनानां हर्षपूर्णाः शब्दाः श्रुताः, ये शुभाशंसनैः सर्वलोकानन्दनं वचः प्रगृह्णन्ति स्म। सुमन्त्रः रामस्य दिव्यं प्रासादं ददर्श, इन्द्रालयसमानं, मृगपक्षिसंकीर्णं, मेरुशिखराकारं, स्वतेजसा दीप्तिमन्तम्। तस्य गृहस्य द्वारम् ग्राम्यजनैः, उपहारैः, प्रणतानां जनैः, विविधयानसमूहेन च संकुलम् आसीत्। तत्र सः शत्रुञ्जयः इति नाम्ना महागजं ददर्श, मेघाच्छन्नगिरिसन्निभम्, दुर्जयम्, रामार्हम्, शोभनरूपिणम्। तत्रैव रामप्रियैः मुख्यामात्यैः, अश्वैः, रथैः, गजैः सह शोभितैः परिवृतः सुमन्त्रः, सर्वतः तान् अतिक्रम्य, समृद्धं अन्तःपुरम् प्रविवेश। ततः सुमन्त्रः, निवारणीयोऽपि, गिरिशिखरप्रतिमं महाप्रासादं, निधिपूर्णम्, मकर इव समुद्रं प्रविश्य, अन्तः प्रविवेश। अथ षोडशोऽध्यायः श्रोतव्यः। स सुमन्त्रः, जनाकीर्णं प्रासादद्वारम् अतिक्रम्य, रहस्यां कक्ष्यां प्राप, यत्र सः प्राचीनमार्गवित् आसीत्। तत्र, शस्त्रबाणधारिणः, कुण्डलशोभिताः, प्रबुद्धाः, स्वामिभक्ताः युवानः रक्षायाम् स्थिताः। तत्र वृद्धाः काषायवसना, दण्डिनः, अलङ्कृताः, द्वारस्थाः, स्त्रीणां पर्यवेक्षिकाश्च, सावधानाः, स्थिताः। सुमन्त्रस्य आगमनं दृष्ट्वा, ये सर्वे रामप्रियार्थिनः, शीघ्रं आसनात् उत्थाय, आदरपूर्वकं प्रत्यनन्दन्। ततः, सुमन्त्रपुत्रः विनयेन, तान् प्रदक्षिणं कृत्वा, अवदत्—"शीघ्रं रामाय निवेदयत, सुमन्त्रः द्वारि तिष्ठति" इति। ते अपि, स्वामिप्रियार्थिनः, शीघ्रं रामाय सीतायै च सुमन्त्रागमनं न्यवेदयन्। तद् वचनं श्रुत्वा, राघवः, प्रियकामः, तं सारथिं पितुः अन्तःपुरे प्रावेशयत्। सुमन्त्रः तत्र कुबेरसदृशं, सुवर्णशय्यायाम् उपविष्टं, छत्रधारिणं रामं ददर्श। स शत्रुसूदनः, चन्दनपङ्केन, रक्तशोणितवर्णेन, परममूल्येन, अभिषिक्तः आसीत्। तस्य समीपे सीता, चामरग्राहिणी, अलङ्कृता, शोभायमानासीत्, यथा चन्द्रमाः शोभया तारा समाश्रिता। तत्र सूतः, विनयशीलः, तम् आत्मतेजसा दीप्तिमन्तं, वरदं, आदित्यसमप्रभं, प्रणम्य स्थितवान्। सुमन्त्रः, राज्ञा पूजितः, अञ्जलिं कृत्वा, सुखोपविष्टं, तेजस्विनं रामं वाक्यम् अब्रवीत्— "कौसल्यात्मज राम, तव पिता त्वां द्रष्टुकामः। शीघ्रं तत्र गच्छ, कैकेय्या सह।" एवमुक्त्वा, नरसिंहः रामः, हृष्टः, सीतां पूजयित्वा, ताम् अब्रवीत्— "देवि, राजा रानी च मम अनुपस्थितौ, अभिषेकसम्बन्धिनि किञ्चित् मन्त्रयन्ति।" सा अपि, मम मातरः, केकयराजकन्या, मम कल्याणे समाहितचित्ता, सुखाय मम इच्छति। यद्भाग्येन, महराजः, प्रियतमा रानी च, सुमन्त्रं दूतं कृत्वा, मम प्रियार्थं प्रेषितवन्तौ। यथा सभा शोभते, तथा दूतः अपि शोभते; नूनम् अद्यैव राजा माम् युवराजे अभिषेचयिष्यति। तस्मात्, अहम् शीघ्रं गत्वा राजानं पश्यामि; त्वं तु सुखेन, स्वपार्षदेभ्यः सहितया, तिष्ठ। पतिसम्मानिता सा सीता, शुभवचनानि उच्चारयन्ती, द्वारपर्यन्तं तम् अन्वगच्छत्। सा वदति—"राजा, यः अभिषेककर्तुम् अर्हति, ब्राह्मणैः परिवृतः, त्वाम् इन्द्रवत् स्थापयितुम् अर्हति। त्वां तु, नियमं स्थापयन्तं, शुद्धं, दिव्याजिनवस्त्रधारिणं, मृगशृङ्गधारिणं च दृष्ट्वा, अहम् प्रमोदामि। पूर्वे इन्द्रः पूर्वदिशं, यमः दक्षिणां, वरुणः पश्चिमां, कुबेरः उत्तरां रक्षतु।" एवं सुमन्त्रमुखेन रामगृहस्य, तत्र स्थितानां जनानां, रामस्य च, महोत्सवस्य च, साभिषेकस्य च, शुभाशयाः, हर्षपूर्णाः, मंगलमयाः, सर्वं संस्मृत्य, रामस्य अन्तःपुरगमनं, सुमन्त्रस्य निवेदनं, रामसीतयोः संवादः च सम्यक् प्रवृत्तः।