तदा तद् रामस्य भवनं सुवर्णचित्रैः विराजमानं, मणिमयैः प्रवालतोरणैः शोभितं, शरदभ्रसङ्काशं मेरुगुहावत् दीप्तिमन्तं दृष्टम्। तत्र मणिमालाभिः भूषितं, मुक्तामणिविसृस्तं, चन्दनागरुशुभगन्धिना सुरभितं च तद् गृहं बभौ। वर्षकाले शैलशिखरमिव मनोहरगन्धं विसृजन्ति, बकचक्रवाककुक्कुटकूजनैः सुषुवं, मयूरैः च शोभितम्। तत्र भक्त्या निपुणैः कृत्रिममृगैः परिवृतं, सर्वजनचक्षुषां मनांसि हरन्तं, तेजसा प्रकाशमानं तद् गृहं बभूव। चन्द्रसूर्ययोः प्रभायाः सदृशं, कुबेरगृहसमानं, इन्द्रभवनसमानं, नानाविहगसंकीर्णं तद् अभवत्। तदा सारथिः सुमन्त्रो रामस्य तद् गृहं, मेरुशिखरकल्पं, जनसमूहैः संकुलं, अञ्जलिपुटैः स्थितैः जनैः सहितं, दृष्टवान्। ग्रामजनाः अपि तत्र समागताः, रामाभिषेकस्य प्रतीक्षया हृष्टमुखाः, तद् गृहं शोभयन्ति स्म। महाघनसङ्काशं, उन्नतम्, नानारत्नमयं, वामनैः अपि परिवृतं तद् गृहं बभूव। अश्वयुक्तरथेन सारथिः तद् राजगृहं प्राविशत्, जनसमूहस्य हृदयानि हर्षयन्, राजगृहं शोभयन्, सुमन्त्रो महता जनसमूहैः सह राजभवनं प्राप। तत्र तद् धनमद्भुतं गृहं सम्प्राप्य, सुमन्त्रस्य रोमाञ्चो हर्षात् अभवत्; मृगमयूरसंकीर्णं, शचीगृहसमानं तद् गृहं बभूव। तत्र कैलाससदृशेषु, देवगृहसङ्काशेषु कक्ष्येषु प्रविश्य, सुमन्त्रः प्रियैः रामपरिचारकैः परिवृतः, निर्मलान्तःपुरं प्राप। तत्र रामाभिषेकाय समागतानां जनानां मङ्गलशब्दान्, रामस्य सौम्याय शुभकामनायुक्तान्, सर्वलोकहर्षजनकान्, श्रुत्वा सुमन्त्रो हर्षितः। तत्र रामस्य तद् दिव्यं भवनं, इन्द्रगृहसमानं, मृगपक्षिसंकीर्णं, मेरुशिखराकारं, स्वतेजसा दीप्तिमन्तं, सुमन्त्रः दृष्टवान्। तद् गृहद्वारं ग्रामजनैः उपहारैः सहितैः, प्रणतान् जनान्, नानायानैः समाकीर्णं, सुमन्त्रः अपश्यत्। तत्र शत्रुञ्जय नाम्ना, मेघशिखरसङ्काशं, दुर्धर्षं, रामस्यार्हं, महानागं दृष्टवान्। तत्र रामस्य प्रियैः मन्त्रिभिः, अश्वैः, रथैः, नागैः सहितैः, विभूषितैः, सुमन्त्रः परिवृतः, सर्वतः गत्वा, समृद्ध्यन्तःपुरं प्रविवेश। ततः सुमन्त्रः, गिरेः शिखरमिव, महाप्रासादमिव, नानारत्ननिधिसम्पूर्णं, मकर इव सागरं प्रविशन्, तद् गृहं प्राविशत्। एवं षोडशोऽध्यायः श्रूयताम्। सुमन्त्रः तद् गृहद्वारं, जनसमूहैः संकुलं, अतिक्रम्य, प्राचीनवृत्तविद् रहस्यकक्ष्यां प्राप। तत्र तरुणाः खड्गधारिणः, धनुर्धारिणः, मणिकुण्डलभूषिताः, प्रबुद्धाः, स्वामिसंयुक्ताः, तिष्ठन्ति स्म। वृद्धाः कौशेयवस्त्रिणः, दण्डधारिणः, भूषिताः, द्वारस्थाः, स्त्रीणां पर्यवेक्षिण्यः च, तत्र आसन्। सुमन्त्रस्य समीपगमनं दृष्ट्वा, सर्वे रामप्रियकारिणः शीघ्रं आसनात् उत्थाय, आदरेण, तं प्रणेमुः। ततः विनयान्वितः सुतः सारथेः, तान् परिक्रम्य, अवदत्—"शीघ्रं रामाय निवेद्यताम् यत् सुमन्त्रः द्वारि तिष्ठति"। ते, रामप्रियकारिणः, शीघ्रं रामाय सीतायै च सुमन्त्रागमनं निवेदयामासुः। तत् श्रुत्वा, रामः प्रियकारणाय, पितुः अन्तःपुरं सारथिनं प्रावेशयत्। तत्र सुमन्त्रः रामं, कुबेरसदृशं, सुवर्णमञ्चे, छत्रयुक्ते, उपविष्टं, भूषितं च, अपश्यत्। सः रिपुंसूदनः, चन्दनरागेण, शुद्धेन, सुरभिणा, रक्तसारवर्णेन, उच्चमूल्येन, अभिषिक्तः बभूव। तस्य पार्श्वे सीता, चामरग्रहिणी, भूषिता, प्रभासम्पन्ना, शशिनं तारयैव शोभयन्ती, तिष्ठति स्म। तत्र कृताञ्जलिः सूतः, विनयसम्पन्नः, तेजसा स्वयम् दीप्तिं कुर्वाणं, वरदं रामं प्रणम्य स्थितवान्। ततः सुमन्त्रः, राज्ञा पूजितः, कृताञ्जलिः, शयानं रामं, तेजस्विनं, इदम् उवाच—"राम कौसल्यानन्दन, त्वां पितरं द्रष्टुं, कैकेय्या सह, शीघ्रं गच्छ।" इति। एवं वचः श्रुत्वा, नरसिंहः रामः, हृष्टः, सीतां पूजयित्वा उवाच—"देवि, नूनं राजा रानी च, मम अभावे, अभिषेकसम्बन्धिनि किञ्चिद् मन्त्रयन्ति।" सा च कैकेयी, केकयराजतनया, मम कल्याणे समन्विता, मम सौख्यं इच्छति। सौभग्येन, महराजा प्रियया सह, सुमन्तं प्रेषयित्वा, मम मनोऽनुकूलं कर्तुम् इच्छति। यथा सभा विशिष्टा, तथा दूतः अपि आगतः; नूनं अद्यैव राजा मां युवराजे अभिषेक्ष्यति। तस्मात् शीघ्रं गत्वा पितरं द्रक्ष्यामि; त्वं सुखेन स्वजनैः सह तिष्ठ, रमस्व।" इति। ततः पत्या पूजिता, विशाललोचना सीता, द्वारं पर्युपगम्य, मङ्गलशब्दं कृत्वा, रामं अन्वगच्छत्। सा उवाच—"राजा ब्राह्मणैः परिवृतः, त्वाम् इव इन्द्रं स्रष्टा अभिषेकाय योग्यः। त्वां दीक्षितं, शुचिं, चित्राजिनवसानं, मृगशृङ्गधारिणं दृष्ट्वा, अहम् हृष्यामि।" एवं तद् रामस्य दिव्यं गृहं, तत्र सुमन्त्रस्य प्रवेशः, रामस्य सीतया सह संवादः, च राजा द्रष्टव्यः इति निश्चयः, सर्वं शान्तया, भक्त्या, उल्लासेन च सम्प्राप्तम्।