सुमन्त्रः सूतः मन्त्रकुशलः राघवं प्रति निद्रातिष्ठस्व, त्वां द्रष्टुम् इच्छन्ति ते, इति स्तुत्वा तम् अवबोधयामास। ततः समुत्थाय राजा वाक्यम् अब्रवीत्—यथा मया निर्दिष्टं तथा रामम् आनय। किं कारणं मम शासनस्य विलम्बः? न खलु गाढं सुप्तोऽहम्; शीघ्रं राघवम् आनय, इति पुनः पुनः दशरथो राज्ञः सूतम् तत्र प्रवृत्तम् अज्ञापयत्। राजाज्ञां निशम्य सुमन्त्रः शीर्ष्णा वन्द्य विनीतः सन् राजगृहात् निर्गत्य, हर्षवर्धनं वार्तां वहन् इव, पताकाध्वजशोभितां राजमार्गं प्रविवेश। हृष्टः प्रमुदितः सूतः शीघ्रं प्रस्थितः, मार्गे गच्छन् रामसम्बद्धाः कथाः श्रुत्वा, सर्वे जनाः रामाभिषेकसंपद्भिः प्रमोदिताः आसन्। तदा सः कैलाससन्निभं रामगृहं ददर्श, यत् इन्द्रालयवत् दीप्तम्, महाद्वारैः बहुप्रासादैः च वृतम् आसीत्। सुवर्णमयैः प्रतिमाभिः, रत्नमणिमयैः प्रवालतोरणैः, शरद्भ्रमरमेखलाभिः, मेरुगुहासन्निभं तद् बभौ। मुक्तामणिवलयैः शोभितं, चन्दनागरुगन्धैः सुरभितं, रत्नमालाभिरलङ्कृतं तद् गृहं तस्य दृष्टम्। वर्षकूटसदृशैः सुरभिभिः गन्धैः प्रसरद्भिः, बकचक्रवाकनिनादैः च शोभितम्। शिल्पकृतमृगैः सुशोभितं, सर्वप्राणिनां मनः नेत्राणि आकरषन्तम्, तेजसा दीप्तिमन्तं गृहं तद्। सोमसूर्यसदृशं, कुबेरभवनोपमं, इन्द्रालयसमं, नानाविहगनिनादयुतं च तद्। मेरुशिखरसमुन्नतम्, बहुजनसमावृतं, अञ्जलिपुटैः स्थितैः जनैः समन्तात् तद् ददर्श। ग्राम्यजनसमावासितं, रामाभिषेकोत्सुकमुखैः शोभितं, महामेघसन्निभं, रत्नसमृद्धं, वामनैः अपि समन्तात् परिवृतम्। सूतः अश्वयुक्तरथेन नगरं हर्षयन्, राजवेश्म प्रविश्य, जनानां हृदयानि प्रमुदितानि चकार। ततः श्रीमद् धनाढ्यं गृहं सम्प्राप्य, हरर्षबिलोलरोमाञ्चितः, मृगमयूरसमाकीर्णं, शचीभवनसन्निभं तद् ददर्श। कैलाससदृशैः दिव्यगृहैः अलङ्कृतं, प्रियश्रेष्ठसेवकैः समाकीर्णं, शुद्धान्तःपुरं प्रविश्य, सः तत्र प्रविवेश। तत्र रामाभिषेकसमागतेषु जनेषु, राजपुत्रस्य श्रेयसीं वाचं श्रुत्वा, सर्वलोकप्रियं हर्षयुक्तं संवादं सुमन्त्रः शुश्राव। इन्द्रालयसमं, मृगशुकनिवासयुक्तं, मेरुशिखरप्रतिमं, तेजस्विनं रामस्य प्रासादं ददर्श। द्वारि ग्राम्यजनैः उपहारैः सहितैः, प्रणमद्भिः, नानायानवाहनसमाकीर्णं, द्वारदेशे जनसमूहं च ददर्श। ततः सः महागभीरमेघसन्निभं शत्रुञ्जयम् इति नाम्ना रामाय योग्यं गजेन्द्रं, दुर्धर्षं, शोभनं ददर्श। तत्र रामप्रियैः मुख्यामात्यैः, अश्वरथगजैः सहितैः, समन्तात् गत्वा, सुमन्त्रः समृद्धान्तःपुरं प्रविवेश। तदा सः निवार्य न शक्यः, पर्वतशिखरनिभं महाप्रासादं, रत्नसमृद्धं, मकर इव सागरं प्रविश्य, तत्र प्रविवेश। ततः षोडशोऽध्यायः श्रोतव्यः। सः सुमन्त्रः जनसमूहम् अतिक्रम्य, रहसि कक्ष्यां प्राप, यः प्राचीनमार्गवित्। तत्र खड्गधनुष्मन्तः युवानः, निर्मलकुण्डलधारिणः, जाग्रतः, स्वामिभक्ताः, द्वारे स्थिताः। तत्र वृद्धाः काशायवस्त्रधारिणः, दण्डिनः, भूषिताः, द्वारपालाः, स्त्रीगृहाध्यक्ष्यः च, स्थिताः आसन्। सूतम् आगतम् आलोक्य, ये सर्वे रामप्रियकारिणः, शीघ्रं आसनात् उत्थाय, सविनयम् अर्चयन्तः। विनीतचित्तः सुमन्त्रः तान् प्रदक्षिणीकृत्य, शीघ्रं रामाय निवेदय, सूतः सुमन्त्रः द्वारि तिष्ठति, इति अवदत्। ते तु स्वामिप्रियकारिणः शीघ्रं रामाय सीतायै च सुमन्त्रस्य आगमनं न्यवेदयन्। तं श्रुत्वा राघवः प्रियकारकः, सूतम् पितुः अन्तःपुरे समाह्वयत्। सूतः सुमन्त्रः तत्र कुबेरसदृशं, सुवर्णमय्यां शय्यायां, छत्रेण शोभमानं रामं ददर्श। शत्रूनां तापनं, गन्धयुक्तचन्दनलिप्तं, रक्तवर्णं, परममूल्यं तम्। तस्य समीपे सीता, चामरं धारयन्ती, भूषिता, शोभामानां, शशिनं तारा इव। सूतः विनयसम्पन्नः, तेजस्विनं, वरदं रामं, सूर्यसमप्रभं, प्रणम्य, उपविष्टस्य राजपुत्रस्य समीपे स्थितः। सुमन्त्रः, राज्ञा पूजितः, अञ्जलिं कृत्वा, प्रकाशमानमुखं रामं इदं वाक्यम् अभाषत—"कौसल्यायाः पुत्र, राम, त्वां पितरं द्रष्टुम् इच्छति; शीघ्रं तत्र गच्छ, कैकेय्या सह।" एवं उक्तः नरसिंहः, हृष्टः प्रहृष्टः, सीताम् अभिवाद्य, तस्यै इदं वाक्यम् अब्रवीत्।