ततः धर्मात्मा राजा दशरथः सुविज्ञातं पुरोहितं वसिष्ठं, सुयज्ञं, वामदेवम्, जाबालिं, काश्यपं च, अन्यांश्च श्रेष्ठान् ब्राह्मणान् आह्वयित्वा समानीय च, तान् सर्वान् आदरपूर्वकं सत्कार्य सम्पूज्य, धर्मयुक्तं हितं सान्त्वनं वाक्यं स्नेहपूर्वकं उक्तवान्। सः राजा दशरथः ब्राह्मणान् प्रति इदं अवदत्— "अतः शास्त्रविधिना यज्ञं कर्तुमिच्छामि। कथं मम अभिलषितं फलम् लभेय?" इति। ततस्ते सर्वे ब्राह्मणाः, वसिष्ठं पुरस्कृत्य, राज्ञः वाक्यं सम्मान्य, "साधु उक्तम्" इति प्रशंसां प्रादुःकुर्वन्। सर्वे ब्राह्मणाः प्रहृष्टचित्ताः दशरथं ऊचुः— "सर्ववस्तूनि संगृह्य अश्वं मोचय।" तथा "सर्वयज्ञविधिः उत्तरतटे सरयूः यज्ञभूमिः सज्जीकरोतु। हे राजन्! यथा ते पुत्राः अभिलषिताः भविष्यन्ति।" "यदा पुत्रार्थं धर्मयुक्तः संकल्पः तव उत्पन्नः, तदा तव अभिलाषः सिद्ध्यति।" इति ब्राह्मणानां वचनं श्रुत्वा राजा हृष्टः अभवत्। सः राजा आनन्दसंपूर्णनेत्रः मन्त्रिणः प्रति आह— "यज्ञस्य सर्वविधि-व्यवस्था वृद्धानां निर्देशेन अत्र क्रियताम्।" "यज्ञीयः अश्वः गुरुसंयुक्तः यथाविधि मोच्यताम्, यज्ञभूमिः उत्तरतटे सरयूः सज्जीकरोतु।" "शान्तिकर्म अपि यथाविधि यथापरम्परा क्रियताम्; यः राजा समर्थः, तेन अयं यज्ञः साध्यः।" "अस्य उत्तमस्य यज्ञस्य महती दोषः न भवेत्; ब्रह्मराक्षसाः विद्वांसः दोषान्वेषणाय सदा तिष्ठन्ति।" "यदि यज्ञः विधिविहीनः क्रियते, तदा यजमानः तत्क्षणात् विनष्टः भवति; अतः मम यज्ञः शास्त्रानुसारः सम्पूर्णः भवतु।" "यथायोग्यं योग्यैः व्यक्तिभिः व्यवस्था क्रियताम्," इति उक्त्वा, मन्त्रिणः "एवं भवतु" इति प्रत्युवाचुः। राज्ञः वचनं श्रुत्वा, द्विजातयः धर्मविदः तं उत्साहयन्तः सम्बोधयन्ति। अनुज्ञां लब्ध्वा सर्वे ब्राह्मणाः यथागतं निर्जग्मुः; तान् ब्राह्मणान् विसर्ज्य राजा मन्त्रिणः प्रति पुनः उक्तवान्। "यज्ञः यथायजनाचार्यैः निर्दिष्टः यथाविधि क्रियताम्," इति मन्त्रिणः समस्तान् प्रति उक्तवान्। तान् विसर्ज्य, राजा स्वगृहं प्रविष्टः; ततः प्रियाणां भार्याणां समीपं गतः, तासां प्रियः सन्। सः राजा भार्येभ्यः अवदत्— "दीक्षां गृह्णीत; अहं पुत्रार्थं यज्ञं करिष्यामि।" तस्य प्रियवाक्यैः तासां स्त्रीणां मुखानि शरदन्ते कमलानि इव दीप्तानि अभवन्। एतत् सर्वं श्रुत्वा, इदानीं वाल्मीकिरामायणस्य बालकाण्डे नवमं सर्गं शृणु। राजा दशरथः गोप्यं श्रुत्वा, सारथिः तम् प्रति अवदत्— "यथास्माभिः पुरातनकथा श्रुता, तां कथां वक्ष्यामि।" "यज्ञाचार्यैः निर्दिष्टं एतदाख्यानं मया पूर्वं श्रुतम्; सनत्कुमारः पुरा एतां कथां उक्तवान्।" "ऋषीणां सन्निधौ, हे राजन्, तव पुत्रागमनं विषये, कश्यपस्य पुत्रः विभाण्डकः इति उक्तम्।" "तस्य पुत्रः ऋष्यशृंगः नाम्ना प्रसिद्धः; सः सदा वने वर्धमानः, तपस्वीः वने निवसन्।" "सः ब्राह्मणश्रेष्ठः अन्यं न जानाति, सदा पितरं अनुसरन्; महात्मा द्विविधं ब्रह्मचर्यं आचरति।" "एषा कथा लोके प्रसिद्धा, ब्राह्मणैः सदा कथ्यते; तथा वर्तमाने, नियतकालः आगतः।" "तस्मिन्नेव काले, सः पितरं अग्निं च सेवन्, शक्तिमान् रोमपदः प्रसिद्धः अभवत्।" "सः अंगदेशस्य महान् राजा, जनसमाजे विख्यातः; तस्य राज्ञः अपराधेन महती आपत्तिर्भविष्यति।" "सः राजा विद्वद्ब्राह्मणान् आह्वयित्वा, तान् प्रति वदेत्— 'युष्माकं कर्मविधिः लोकाचारः च ज्ञातः।' 'मम यथायोग्यं शुद्धिकर्म, प्रायश्चित्तं च शिक्षयन्तु।' इति राज्ञः वचनं श्रुत्वा, ब्राह्मणश्रेष्ठाः प्रत्युवाचुः।" "ते ब्राह्मणाः वेदविदः राज्ञः प्रति वदन्ति— 'हे नृपते! विभाण्डकस्य पुत्रं सर्वथा अत्र आनय।'" "ततः विभाण्डकपुत्रं ऋष्यशृंगं, वेदविदं ब्राह्मणं, यथायोग्यं सत्कार्य आनयित्वा, तस्मै तव कन्यां शान्तां विवाहाय दत्त्वा, सम्यक् विधिना।" "तत् श्रुत्वा राजा चिन्तायुक्तः भवति, कथं तं तपस्विनं अत्र आनयेत् इति।" "ततः मन्त्रिभिः सह विचार्य, राजा तान् पुरोहितान् मन्त्रिणः च सम्मान्य प्रेषयति।" "राज्ञः आज्ञां श्रुत्वा, ते जनाः शोकपूर्णाः, शिरः नतं कृत्वा, गमनं विहाय, तं तपस्विनं भयात् न आनयितुमिच्छन्ति।" "विचार्य, ते राज्ञः प्रति वदन्ति— 'तपस्विनं अत्र आनयिष्यामः, दोषः न भविष्यति।'" "एवं अंगराजेन, ऋष्यशृंगः विभाण्डकपुत्रः, वेश्याभिः आनितः; ततः वर्षा अभवत्, शान्ता तस्मै दत्ता।" "ऋष्यशृंगः तव जामाता अभवत्, सः तव पुत्रान् दास्यति; यावत् सनत्कुमारः उक्तवान्, तावत् मया उक्तम्।" ततः हृष्टः दशरथः सुमन्त्रं प्रति अवदत्— "कथं ऋष्यशृंगः अत्र आनितः?" एतत् श्रुत्वा, इदानीं वाल्मीकिरामायणस्य बालकाण्डे दशमं सर्गं शृणु। ततः राज्ञः प्रेरितः सुमंत्रः मन्त्रिभिः सह उक्तवान्— "यथार्थं ऋष्यशृंगः अत्र कथं आनितः, तत् मम वचनात् शृणु।