सुमन्त्रः शीघ्रकृत्यः तदा त्वरितं गत्वा वेदविदः सर्वान् समानीय उपस्थापयामास। सः सुयज्ञं वामदेवं जाबालिं काश्यपं पुरोहितं वसिष्ठं च अन्यांश्च प्रमुखान् ब्राह्मणान् आनीय उपवेशयामास। तान् सत्कृत्य धर्मात्मा दशरथः सौम्यं धर्मयुक्तं च वाक्यं प्रीतिसंयुक्तं तेषां प्रति उवाच। सः अब्रवीत्—“तस्मात् शास्त्रविधिना यज्ञं कर्तुमिच्छामि। कथं इच्छितं फलम् अवाप्नुयाम्? भवद्भिः मनः समाहितं कर्तव्यम्।” वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे ब्राह्मणाः राज्ञः वचनं सम्मान्य “साधु उक्तम्” इति अभ्यनन्दन्। ते सर्वे हृष्टाः दशरथं प्रीत्या ऊचुः—“समग्रीं संहृत्य अश्वं मोचयतु।" “सारयुः उत्तरतीरे यज्ञभूमिः निर्मीयताम्। राजन्, यथाभिलषितं पुत्रान् अवाप्स्यसि।” “यः धर्मयुक्तः संकल्पः पुत्रार्थं त्वयि जातः, तस्मात्,” इति ब्राह्मणवचनं श्रुत्वा राजा हर्षितः अभवत्। हर्षविकसितनेत्रः राजा मन्त्रिणः प्रति उवाच—“आचार्यवाक्येन यज्ञाय सर्वं यथाविधि अत्र संकल्प्यताम्।” “संस्कृतः अश्वः गुरुणा सह यथायोग्यं मोच्यताम्; यज्ञभूमिः सारयुः उत्तरतीरे निर्मीयताम्। शान्तिकर्माणि अपि यथाविधि यथापरंपरा च क्रियन्ताम्; यः राजा समर्थः, सः यज्ञं समारम्भितुं शक्नोति।” “अस्य उत्तमस्य यज्ञस्य कोऽपि महद् दोषः न भवेत्; ब्रह्मराक्षसाः विद्वांसः सदा दोषं अन्वेष्यन्ति।" "यदि यज्ञः विधिहीनः कर्तः, तत्कर्ता त्वरितं नश्यति; अतः मम यज्ञः यथाशास्त्रं पूर्णः क्रियताम्।” “यथासंभवम् उपयुक्तैः व्यवस्थाः क्रियन्ताम्,” इति राजा उक्तवान्; मन्त्रिणः सम्मानिताः “एवं भवतु” इति प्रत्युवाचुः। राज्ञः वचनं श्रुत्वा, यथापूर्वं, धर्मविदः द्विजाः तं राजानं प्रोत्साहितवन्तः। ततः अनुमतिं लब्ध्वा सर्वे ब्राह्मणाः यथायातम् निर्गताः; तान् विसृज्य राजा मन्त्रिणः प्रति इदं उवाच। “यज्ञः यथायुक्तपुरोहितेन यथाविधि क्रियताम्,” इति मन्त्रिणः प्रति सिंहः इव राजा उक्तवान्। ततः तान् विसृज्य, बुद्धिमान् दशरथः स्वगृहं प्रविष्टः। ततः प्रियपत्नीषु गत्वा, हृदयेषु प्रियः राजा, ताः स्त्रियः सम्बोधितवान्—“दीक्षां गृह्णीत; पुत्रार्थं अहं यज्ञं करिष्यामि।” तस्य अतीव प्रियवचनैः तासां मुखानि शरत्-समाप्तकमलानि इव दीप्तानि अभवन्। एतस्मिन्नेव समये, रामायणस्य बालकाण्डे नवमं सर्गं श्रोतुम् आरभ्यते। राजा एकान्ते सुमन्त्रं श्रुत्वा उक्तवान्—“यद् पुरातनं किमपि घटितम्, तद् अहं वृद्धकथायाः श्रुत्वा तव कथयामि।” “एषा कथा यथापुरोहितनिर्देशम् अहं पूर्वं श्रुतवान्; आदरणीयः सनत्कुमारः अपि एतां कथाम् उक्तवान्।” “मुनिसंनिधौ, हे राजन्, तव पुत्रागमनं विषये उक्तम् अस्ति—कश्यपस्य पुत्रः विभाण्डकः नाम अस्ति।” “तस्य पुत्रः ऋश्यशृङ्गः नाम्ना प्रसिद्धः भविष्यति; सः सदा वनमध्ये वर्धमानः, वनवासिनां मध्ये तपस्वी सदा वर्तते।” “सः श्रेष्ठः ब्राह्मणः अन्यं न जानाति, सदा पितरं अनुगच्छति; महात्मा द्विविधं ब्रह्मचर्यं पालनं करिष्यति।” “एषा कथा जनैः प्रसिद्धा, ब्राह्मणैः सदा कथ्यते; एवं वर्तमाने, नियतकालः आगतः।" "तस्मिन् समये, सः अग्निं च पितरं च सेवमानः, शक्तिमान् रोमपदः ख्यातिम् प्राप्तवान्।" “अङ्गदेशे जनसमूहे प्रसिद्धः बलवान् राजा रोमपदः उद्भविष्यति; तस्य कस्यचित् अपराधेन महती आपत्ति घटिष्यति।” “सः विद्वांसः ब्राह्मणान् आह्वयिष्यति, तान् इदं वदिष्यति—‘यूयं शास्त्रकर्मणि निपुणाः लोकधर्मं च जानथ।’” “‘माम् अनुशिक्ष्यत, यत् विधेयम्, यत् प्रायश्चित्तम्, तत् ब्रूहि।’ इति राज्ञा उक्ते, ब्राह्मणाः सर्वे प्रत्युवाचुः।” “ते ब्राह्मणाः वेदविदः राजानं वदिष्यन्ति—‘राजन्, विभाण्डकपुत्रं सर्वथा आनय।’” “विभाण्डकपुत्रं ऋश्यशृङ्गं सत्कार्य आनीय, वेदविदं ब्राह्मणं, हे राजन्, तस्मै शान्तां कन्यां विधिवत् समर्पय।" "तत् श्रुत्वा राजा चिन्तितः भविष्यति—कथं सः महातपस्वी आनयितुं शक्यः?” “ततः मन्त्रिभिः सह विचार्य, राजा पुरोहितान् मन्त्रिणः च प्रेषयिष्यति, तान् सम्मान्य।" "राज्ञः आज्ञां श्रुत्वा, ते जनाः शङ्किताः, झुकितशीर्षाः, ऋश्यशृङ्गस्य भयात् गन्तुं विलम्बयिष्यन्ति, राजानं च अन्यथा प्रेरयिष्यन्ति।” “विचार्य, ते राजानं वदिष्यन्ति—‘सः मुनिः आनयिष्यते, दोषः न भविष्यति।’” “एवं अङ्गराजेन, ऋश्यशृङ्गः विभाण्डकस्य पुत्रः, वेश्याभिः आनीयः; ततः वर्षा अभवत्, शान्ता तस्मै दत्ता च।” “ऋश्यशृङ्गः तव जामाता अभवत्; सः तव पुत्रान् दास्यति; इदं यावत् सनत्कुमारस्य वचनं मया उक्तम्।” तद् श्रुत्वा हृष्टः दशरथः सुमन्त्रं प्रति उक्तवान्—“कथं ऋश्यशृङ्गः अत्र आनयितः?” एतस्मिन्नेव समये, रामायणस्य बालकाण्डे दशमं सर्गं श्रोतुम् आरभ्यते।