रामाभिषेकस्य निमित्तं मन्त्रिणः सेनाग्रणयः नगरश्रेष्ठाश्च सर्वे हृष्टमनसः समागच्छन्। शुद्धः सूर्यः समुत्थितः, पुष्यनक्षत्रे समुपस्थिते, कर्कटलग्ने रामजन्मसमये निश्चिते, रामस्याभिषेकाय श्रेष्ठब्रह्मणाः सुवर्णकलशान् शोभनमङ्गलासनं च सज्जीकृतवन्तः। रथश्च तिग्मचर्मच्छन्नः सम्यग्व्यवस्थितः, गङ्गायमुनयोः संगमात् पवित्रं जलं समाहृतम्। अन्येभ्यः पुण्यनदीभ्यः सरःस्वतः कूपतडागेभ्यश्च, ये पूर्ववाहिन्यः, ऊर्ध्ववाहिन्यः, तिर्यग्गामिन्यः, क्षीराम्भसश्च, सर्वतः जलमुपनयितम्। समुद्रेभ्यः अपि जलं, मधु दधि घृतं लाजाः, कुशपुष्पानि क्षीरं च समाहृतम्। अष्टौ रूपवत्यः कन्याः, एकश्च महागजः मदोन्मत्तः उपस्थितः; सुवर्णरजतकलशाः क्षीरच्छन्नाः पूर्णाः सन्निहिताः। शुद्धजलेन पूर्णाः, पद्मोत्पलविभूषिताः, शशाङ्ककान्तिसदृशाः, रत्नैः शोभिताः कलशाः विराजन्ते। रामस्याभिषेकाय उत्तमं चामरं श्वेतच्छत्रं च चन्द्रमण्डलसन्निभं सज्जीकृतम्। प्रभातमङ्गलमभिषेकसामग्री च शोभनवर्णा, श्वेतवृषः श्वेताश्वाश्च अपि स्थापिता। वाद्यवृन्दाः सूतामागधाश्च, यथार्हं इक्ष्वाकुवंशराजानां अभिषेकाय, समागताः। एवमभिषेकविधये सर्वं यथानियमं समानीतम्, राजाज्ञया तत्रैव संनिविष्टम्। राजानं दृष्ट्वा नालभमानाः ते प्रोचुः—"कः नः राजानं निवेदयिष्यति? न पश्यामः राजानं, सूर्यश्चोदयति।" तदा सुमन्त्रः, राजमानितः, तान् उवाच—"राजाज्ञया शीघ्रं रामानयनाय प्रस्थितोऽस्मि।" "यूयं सर्वे राज्ञः पूजार्हाः, विशेषेण रामस्य; राज्ञः पक्षे कुशलं पृच्छामि, भवतां शुभिनां।" "राजा प्रबुद्धः, किञ्च न आगच्छति; एतत्कारणं..." इत्युक्त्वा स पण्डितः अन्तःपुरद्वारम् अगच्छत्। सुमन्त्रः, यः तस्मिन्नेव नित्यं स्निग्धः, प्रविश्य नरपतिगृहं, तस्य वंशं स्तुत्वा, राजविश्रामगृहं प्राप्त्वा, बहिः अन्तःपताकायाः समीपं स्थितवान्। तत्र सुमन्त्रः पुण्यगुणसम्पन्नैः आशीर्वादैः राघवं स्तुत्वा, सोमं सूर्यं शिवं वैश्रवणं च आवाहयामास, हे ककुत्स्थनन्दन। वरुणाग्न्यिन्द्राः विजयाय सन्तु; शुभा रात्रिः अतीता, शुभदिवसः उपस्थितः। उत्तिष्ठ राजसिंह, कर्तव्यं त्वां प्रतीक्षते; ब्राह्मणश्रेष्ठाः सेनापतयः नगरजनाश्च सर्वे समागताः। त्वां द्रष्टुमिच्छन्ति; उत्तिष्ठ राघव। इति मन्त्रकुशलः सारथिः सुमन्त्रः तं स्तुत्वा। ततः प्रबुद्धः राजा वचोऽब्रवीत्—"यथा आज्ञप्तं मया, राममिह आनय।" "किमर्थं ममाज्ञा विलम्ब्यते? नाहं गाढनिद्रः; शीघ्रं राघवमिह आनय।" इति पुनः स राजा दशरथः सारथिम् आजुहाव; तस्याज्ञां श्रुत्वा, स सुमन्त्रः प्रणम्य निर्गतः। स प्रहृष्टः शुभवार्ताहर इव, पताकाध्वजमण्डितं राजमार्गं प्रविश्य, नगरजनानन्दं निरीक्ष्य शीघ्रं प्रस्थितः। तत्र रामसम्बद्धाः कथाः श्रुत्वा, सर्वे जनाः अभिषेकसन्तोषे पूर्णाः आसन्। ततः कैलासशिखरप्रख्यं शोभनं रामगृहं ददर्श। सुमन्त्रः रामस्य निवासं ददर्श, इन्द्रालयसदृशं, सुसंवृतमहाद्वारं, नानाबल्कलमण्डितं। सुवर्णमयप्रतिमाभिः, मणिमुक्ताविचित्रैः तोरणैः, शरत्कालमेघोपमं, मेरुगुहासन्निभं च तद् ददर्श। रत्नमाल्यविभूषितं, मुक्तामणिविक्षिप्तं, चन्दनागरुसुगन्धिभिः सुरभितं, तद् गृहं विराजमानमासीत्। वृष्टिकालगिरिशिखरमिव सुरभिगन्धमुक्तं, बककुक्कुटरवैः रमणीयं च तद् गृहं। भद्रनिपुणैः मृगैः परिसंवृतं, भक्त्या निर्मितैः, सर्वजनमानसचक्षुषोः आकर्षकं, तेजसा दीप्तमिव। शशिसूर्यसमप्रभं, कुबेरभवनोपमं, इन्द्रालयसदृशं, नानाविहङ्गनिनादितं। मेरुशृङ्गसदृशं तद् गृहं, जनसमूहैः संनद्धं, प्रणिपतद्भिः जनैः पूरितम्। देशजनसमावेशात् तद् गृहं प्रफुल्लमुखैः रामाभिषेकोत्सुकैः शोभितम्। महामेघोपमं, उच्चैः रत्नविभूषितं, वामनैः परिवेष्टितं च तद् गृहं। अश्वयुक्तरथेन सारथिः राजप्रासादं व्याकुलीकृत्य, नगरजनहृदयप्रहर्षं जनयन्, शोभनबलसमेतः राजगृहं प्रायात्। तत्र सुमन्त्रस्य रोमाञ्चो हर्षात् अभवत्, हिरण्यगृहमिव, मृगमयूरसंयुक्तं, इन्द्रपत्नीभवनसदृशं तद् गृहं। कैलासोपमं, देवगृहसन्निभं, प्रियश्रेष्ठसेवकान् अतीत्य, सुमन्त्रः शुद्धान्तःपुरं प्रविवेश।