स तु रजनीं व्यतीयाय, ततो वेदविदः ब्राह्मणाः सभायां समागच्छन्, राजपुरोहितेन सह। मन्त्रिणः सेनापतयः नगरस्य श्रेष्ठिनश्च, सर्वे प्रमुदिताः राघवस्याभिषेकाय समागम्य तस्थुः। शुचिः सूर्यः समुत्थितः, पुष्यनक्षत्रे कर्कटलग्ने रामस्य जन्मसमये प्राप्ते, तदा रामाभिषेकाय श्रेष्ठा ब्राह्मणाः सुवर्णकलशान्, भूषितमङ्गलासनं च सम्यक् सज्जीकृतवन्तः। रथः तु तिग्मचर्मणा सम्यक् आवृतः, गङ्गायमुनासङ्गमात् पुण्यं जलं च समानीय अभवत्। अन्येभ्यः पुण्यतोयदायिनीभ्यः नद्यः, सरांसि, कूपाः, तडागाः, पूर्ववाहिन्यः, ऊर्ध्ववाहिन्यः, तिर्यग्वाहिन्यश्च, क्षीरवाहिन्यश्च, तस्मात् सर्वतः जलं च समाहृतम्। सागरात् अपि जलं, मधु, दधि, घृतं, लाजाः, कुशा, पुष्पाणि, क्षीरं च समानीतम्। अष्टौ सुश्रोण्यः कन्याः, एकश्च उत्तमः मदोन्मत्तः गजः तत्र स्थितः; क्षीरपूरिताः सुवर्णरजतकलशाः अपि सज्जाः आसन्। शुद्धजलेन पूर्णाः, पद्मोत्पलविभूषिताः, शशाङ्कसमप्रभाः, रत्नैः शोभिताः कलशाः तत्र विराजन्ते। रामस्याभिषेकाय उत्तमः चामरः, शशिप्रभः श्वेतच्छत्रं च सज्जीकृतम्। दीप्तमङ्गलसर्वोपकरणं, श्वेतवृषः श्वेताश्वाश्च अपि स्थापिता आसन्। सर्वाणि वाद्ययन्त्राणि, सूतमागधबन्दिनश्च समागच्छन्, यथा इक्ष्वाकुवंशराज्ञामभिषेके युक्तम्। तेन राज्ञः आज्ञया, यत् यत् अभिषेकसम्भाराय आवश्यकं तत् सर्वं समानीतं, तत्रैव संमिलितम्। राजानं न दृष्ट्वा, ते ऊचुः—"कः राजानं अस्माकं सूचयिष्यति? न हि राजानं पश्यामः, सूर्यश्च उदितः।" तत्र सुमन्त्रः, राज्ञा पूजितः, तान् उवाच—"राज्ञः आदेशेन अहं शीघ्रं रामं नेतुमागतः।" "यूयं सर्वे राज्ञः, विशेषेण रामस्य पूज्याः; राज्ञः पक्षे भवतां कुशलं पृच्छामि, भगवन्तः।" "राजा जागरितः, किंतु आगमनस्य कारणं...," इति उक्त्वा स पण्डितः अन्तःपुरद्वारं जगाम। सुमन्त्रः, सदा तस्मिन् प्रासादे अनुरक्तः, प्रविश्य नृपतेर्गृहं वंशं स्तौति स्म। स्वपुत्रस्य शयनकक्षं प्राप्त्वा, समीपं गत्वा, अन्तरावरणस्य बहिः स्थित्वा, सुमन्त्रः पुण्यश्लोकैः राघवं स्तौति स्म। सोमं, सूर्यं, शिवं, वैश्रवणं च आह्वयन्, काकुत्स्थनन्दन! वरुणः, अग्निः, इन्द्रश्च ते विजयम् ददतु; पुण्यरात्रिः अतीता, शुभदिवसः आगतः। "उत्तिष्ठ राजसिंह! कर्तव्यं त्वाम् प्रतीक्षते; श्रेष्ठा ब्राह्मणाः, सेनापतयः, नगरवासिनश्च सर्वे अत्र समागताः।" "त्वां द्रष्टुमिच्छन्ति ते; उत्तिष्ठ राघव।" इति मन्त्रकुशलः सारथिः सुमन्त्रः तम् स्तौति स्म। तदा जागरितः राजा वाक्यमुवाच—"यथा मया उक्तं, रामं आनय।" "ममाज्ञायाः विलम्बः किमर्थम्? न हि अहं गाढं सुप्तः; शीघ्रं राघवम् आनय।" इति पुनः दशरथः सारथिं तत्र प्रोत्साहयामास; राजाज्ञां शुश्रूषुः सुमन्त्रः साष्टाङ्गं प्रणम्य प्रतस्थे। स राजगृहात् निर्गत्य, हृष्टः शुभवार्तां वहन्, पताकाध्वजैः भूषितां राजमार्गं प्रविश्य, शीघ्रं ययौ। मार्गे स रम्यं रामसम्बद्धं जनवचनं श्रुत्वा, सर्वे जनाः अभिषेकसंप्रीताः आसन्। तत्र सुमन्त्रः कैलासशिखरप्रभं रामस्य भुवनं ददर्श। इन्द्रभवनेन सदृशं, सुवर्णमणिकोरकवेश्म, स्फटिकद्वारं, नानावातायनशोभितं च रामगृहं सः पश्यति स्म। तद् गृहं सुवर्णप्रतिमाभिः, मणिमुक्तास्रग्भिः, चन्दनागुरुधूपितं च, वर्षशैलशिखरवत् सुरभिगन्धयुक्तं, बकपिकध्वनिप्रपूरितं, मनोहरं ददर्श। तत्र भक्त्या निर्मिताः मृगाः, सर्वभूतचित्तदृष्टिमोहकाः, तेजसा समुल्लसन्तः, भूषिताः आसन्। चन्द्रसूर्यसदृशदीप्तिमत्, कुबेरगृहसमं, इन्द्रभवनतुल्यं, नानाविहगनादितं च तद्वेश्म बभौ। सारथिः मेरुशिखरप्रमाणं रामगृहं दृष्ट्वा, तत्र संनिपतितान् जनान्, अञ्जलिपुटैः स्थितान् च अवलोक्य, ग्रामजनैः समावृतं, रामाभिषेकोत्सुकमुखैः शोभितं च गृहं ददर्श। मेघसमुच्चयवत्, नानारत्नमण्डितं, वामनैः परिवृतं, तद् गृहं बभौ। अश्वयुक्तरथेन सारथिः राजमहालयं प्राविशत्, तत् महाजनसमाकुलं, पताकाध्वजशोभितं, जनहृदयमुदं जनयन्, राजगृहं प्रतिपेदे। ततः सुमन्त्रः महद् धनाढ्यं गृहम् आगत्य, हर्षविस्मयसंयुक्तः रोमाञ्चमवाप, मृगपिकसमाकुलं, इन्द्रपत्नीगृहवत् शोभितं तद् गृहं ददर्श।