राज्ञः आदेशेन ततः सुमन्त्रः शीघ्रं हर्षपूर्णः च प्रस्थितवान्। तया प्रेरितः सः शीघ्रं चिन्तयामास—"नूनं धर्मात्मा राजा रामं अभिषेकार्थं समाह्वयिष्यति" इति। एवं हर्षेण मनसा सुमन्त्रः महाबलः राघवदर्शनलोलुपः भूत्वा दिव्यं अन्तःपुरं त्यक्त्वा, समुद्रं वा महाह्रदं इव, गृहनिकटे जनसमूहं ददर्श। ततः सः पुरतः स्वयम् प्रकट्य, राजद्वारस्थितान् निरीक्ष्य, विविधान् धनाढ्यान् नागरिकान् द्वारदेशे स्थितान् अपश्यत्। इदानीं पञ्चदशसर्गस्य श्रवणं कुरु। याम् रात्रिं व्यतीतवान्, वेदविदः ब्राह्मणाः तथा राजपुरोहितः सभायाम् समागच्छन्। मन्त्रिणः, सेनापतयः, श्रेष्ठनागरिकाः च राघवाभिषेकसन्दर्भे हर्षेण समागच्छन्। शुद्धः सूर्यः उदितः, पुष्यनक्षत्रे, कर्काटकलग्ने, रामजन्मसमये, रामाभिषेकाय श्रेष्ठब्राह्मणैः सुवर्णकलशाः शुभासनेन समलङ्कृताः च सज्जीकृताः। रथः तु तृणचर्मणा समाच्छादितः, गङ्गायमुनासंगमात् पवित्रं जलम् आनीतम्। अन्येषु तीर्थेषु, सरःस्वेषु, कूपेषु, तडागेषु च, पूर्ववाहिषु, ऊर्ध्ववाहिषु, अतिक्रान्तवाहिषु, क्षीरवाहितेषु च, सर्वतः जलम् संग्रहीतम्। समुद्रात् अपि जलम्, मधु, दधि, घृतम्, लाजाः, कुशः, पुष्पाणि, क्षीरम् च संग्रहीतम्। अष्टौ रमणीया कन्याः, एकः उत्तमः मदोन्मत्तः गजः, सुवर्णरजतकलशाः क्षीरपूरिताः सज्जाः। शुद्धजलपूरिताः, पद्मोत्पलालङ्कृताः, शशांकवर्णाः, रत्नैः भूषिताः च तत्र शोभन्ते। रामाय यक्षपुच्छचामरः उत्तमः, शशांकसदृशः श्वेतच्छत्रः अपि सज्जः। दिव्यं शुभम् अभिषेकसामग्री, श्वेतवृषः श्वेताश्वाः च स्थापिताः। सर्वे वाद्ययन्त्राणि, सूतमागधाः च समागच्छन्, यथा इक्ष्वाकुवंशराजाभिषेके उचितम्। सर्वं यद् अभिषेकाय आवश्यकम्, राजाज्ञया तत्र समागतम्। राजानं न दृष्ट्वा, "कः राजानं सूचयेत्? न पश्यामः राजानम्, सूर्यः उदितः" इति तैः उक्तम्। सुमन्त्रः, राज्ञा सम्मानितः, तान् उवाच—"राजाज्ञया रामस्य आनयने शीघ्रं गतवान्। यूयं सर्वे राज्ञः, विशेषतः रामस्य, पूज्याः; राजस्य कृते भवताम् कुशलं पृच्छामि, धन्याः। राजा जागरितः, किन्तु आगमनस्य कारणम्..." इत्युक्त्वा, सः विद्वान् अन्तःपुरद्वारं गतवान्। सुमन्त्रः, यः सदा राजमहलसक्तः, तदन्तः प्रविष्टः; नरपतिसदनं प्रविश्य, तस्य वंशं स्तुतवान्। राजस्य शयनगृहं प्राप्त्वा, समीपं गत्वा, अन्तःपटस्य बहिः स्थित्वा प्रतीक्षां चकार। राघवस्य गुणसम्पन्नं आशीर्वादं कृत्वा, सोमसूर्यौ, शिवं, वैश्रवणं च आह्वयत्। वरुणः, अग्निः, इन्द्रः च ते विजयं ददतु; शुभा रात्रिः गताः, शुभदिनम् आगतम्। "उत्तिष्ठ राजर्षे, कृत्यं सम्पादय; श्रेष्ठब्राह्मणाः, सेनापतयः, नगरजनाः च सर्वे अत्र समागच्छन्। ते त्वां द्रष्टुम् इच्छन्ति; उत्तिष्ठ राघव।" इति सुमन्त्रः, मन्त्रविद्, तं स्तुतवान्। ततः जागृतः राजा उक्तवान्—"यथा आदेशितवान्, रामम् आनय।" "मम आज्ञा विलम्बेन किम्? अहम् न गाढनिद्रः; रामम् शीघ्रं आनय।" इति दशरथः पुनः सूतम् प्रेरितवान्; राजाज्ञां श्रुत्वा, सः नमस्कृत्य प्रस्थितवान्। सः राजगृहात् निर्गत्य, हर्षवृत्तान्तं मन्यमानः, पताकाध्वजैः अलङ्कृतं राजमार्गं प्रविश्य गतवान्। हृष्टः सुमन्त्रः शीघ्रं गतवान्, मार्गे रामसम्बद्धं वार्तालापं श्रुत्वा। सर्वे जनाः अभिषेकसन्दर्भे हर्षिताः; ततः सः कैलाससदृशं दिव्यं रामगृहं ददर्श। सुमन्त्रः रामस्य निवेशनं ददर्श, इन्द्रस्य भवनसदृशं, महाद्वारैः, बहुसोपानैः लङ्कृतम्। तद् सुवर्णप्रतिमाभिः, रत्नमणिस्थूणैः, प्रवालतोरणैः, शरद्भवमेघसदृशं, मेरुगुहासदृशं च प्रकाश्यम्। रत्नमालाभिः, मुक्तामणिसंक्लिष्टैः, चन्दनागारुगन्धैः च अलङ्कृतम्। वर्षागिरिसदृशं सुरभिगन्धम्, बकनिलीनकुक्कुटैः च शोभितम्। भद्रनिर्मितमृगैः, भक्तिपूर्वं चित्रितैः, सर्वजनानां मनः नेत्रे च मोहयन्ति। चन्द्रसूर्यसदृशं, कुबेरगृहसदृशं, इन्द्रसदृशं, विविधपक्षिभिः पूर्णम्।