ततः कैकेयी शीघ्रं सूतम् आहूय, “त्वं शीघ्रं गच्छ, महात्मानं रामं आनय; तव कल्याणं भवतु। अत्र विचारेण कार्यं नास्ति।” इति सान्त्वनया सूतम् प्रेरयामास। सूतः तु, “महाराजस्य आज्ञां विना कथं गच्छेयम्, आर्ये?” इति उक्त्वा, मन्त्रिणः वचनं श्रुत्वा राजा मन्त्रिणं प्रति प्रोवाच। स राजा दाशरथिः, “सुमन्त्र! अहं रामं द्रष्टुम् इच्छामि, त्वं शीघ्रं तं सुन्दरं रामं आनय।” इति आह। सुमन्त्रः शुभस्य समीपत्वं मनसा चिन्तयन्, हृष्टः अभवत्। ततः राजाज्ञया सुमन्त्रः शीघ्रं हर्षेण निर्गतः। कैकेय्या प्रेरितः, स शीघ्रं चिन्तयामास—“नूनं धर्मात्मा राजा रामस्याभिषेकार्थं तं आह्वयिष्यति।” इति महानन्देन सूतः मनसा विचिन्त्य, महाबलः सुमन्त्रः राघवं द्रष्टुं उत्सुकः, तदा राजमहिषीमन्दिरात् निर्गत्य, सागरस्य वा महाह्रदस्य वा सदृशं तदन्तःपुरं विहाय, समृद्धद्वारं पुरतः पश्यन् अग्रे गतः। तत्र स शीघ्रं पुरतः निर्गत्य, राजद्वारे स्थितान् जनान् अपश्यत्। तदा स बहुधनाढ्याः नगरजनान् द्वारमुपस्थितान् दृष्टवान्। शृणु, अधुना पञ्चदशस्सर्गः। रात्रिमतीतायां, वेदविद्भिः ब्राह्मणैः सह राजपुरोहितः सभायां समागच्छत्। मन्त्रिणः सेनापतयः, नगरस्य श्रेष्ठजनाश्च, राघवस्याभिषेकाय सर्वे हर्षेण समागताः। शुद्धः सूर्यः उदितः, पुष्यनक्षत्रे कर्कटलग्ने, रामस्य जन्मसमये, अभिषेकसमये च, श्रेष्ठब्राह्मणाः सुवर्णकलशान्, शोभनमङ्गलासनं च सम्यक् अलङ्कृत्य स्थापयामासुः। रथः तु तत्र व्याघ्रचर्मणा सम्यक् आच्छादितः। गङ्गायमुनयोः संगमात् पवित्रं जलम् आनयितम्। तद्वदन्येभ्यः पुण्यनद्योः, सरःस्वतः, कूपात्, तडागेभ्यश्च, पूर्वगामिभ्यः, ऊर्ध्वगामिभ्यः, तिर्यग्गामिभ्यश्च, क्षीरस्रोतसां च जलम् संगृहीतम्। सर्वसागरसमुद्राणां जलानि, मधु, दधि, घृतम्, लाजाः, कुशाः, पुष्पाणि, क्षीरं च समाहृतम्। अष्टौ सुश्रोण्यः कन्यकाः, एकश्च महागजः मदोत्कटः, तत्र उपस्थिताः। क्षीरपूरिताः सुवर्णरजतकलशाः, सम्पूर्णाः, आवृताः च स्थिताः। शुद्धजलपूरिताः, पद्मोत्पलविभूषिताः, शशाङ्कसमप्रभाः, रत्नैः अलङ्कृताः च तत्र विराजन्ते। रामस्य कृते उत्तमः चामरः, शशिप्रभः श्वेतच्छत्रं च सम्यक् स्थापितम्। शोभनं दिव्यमङ्गलं अभिषेकद्रव्यं सज्जीकृतम्। श्वेतवृषः, श्वेताश्वाः च तत्र स्थापिताः। सर्वाणि वाद्ययन्त्राणि, सूतमागधबन्दिनः च, इक्ष्वाकूणां राजाभिषेकवत्, समागताः। एवं सर्वमभिषेकसम्बन्धि द्रव्यं समानीय, राजाज्ञया तत्र समवेताः। न तत्र राजानं दृष्ट्वा, “कः राजानं सूचयेत्? नः राजा न दृश्यते, सूर्यः च उदितः।” इति ऊचुः। ततः सुमन्त्रः, राज्ञा सम्मानितः, तान् प्रति इदं वचनम् उवाच—“राजाज्ञया अहम् शीघ्रं रामस्य आनयने गतः।” “यूयं सर्वे राज्ञः, विशेषतः रामस्य, पूज्याः। अहं राज्ञः पक्षे भवद्भ्यः कुशलं पृच्छामि, भगवन्तः।” “राजा जागरितः, किं तु आगमनस्य कारणम्—” इत्युक्त्वा, सुमन्त्रः अन्तःपुरद्वारं प्रति गतः। स सुमन्त्रः, यः तस्मिन्नेव गृहे सदा अनुरक्तः, प्रविश्य नरपतिगृहं, तस्य वंशस्य स्तुतिं चकार। स राजा शयनगृहं प्राप्त्वा तिष्ठन्, अन्तःपटस्य समीपे स्थित्वा, बहिः प्रतीक्षां चकार। स राघवस्य पुण्यगुणसम्पन्नं आशीर्वादं कृत्वा, सोमं सूर्यं, शिवं, वैश्रवणं च आवाहयामास, हे काकुत्स्थ! “वरुणः, अग्निः, इन्द्रः च विजयम् ददतु; शुभरात्रिः अतीता, शुभदिनमागतम्। उत्तिष्ठ, नरशार्दूल! कर्तव्यं त्वया कर्तव्यम्। श्रेष्ठब्राह्मणाः, सेनानायका, नगरजनाश्च सर्वे समागताः। त्वां द्रष्टुम् इच्छन्ति; उत्तिष्ठ, राघव।” इति सुमन्त्रः, मन्त्रकुशलः सूतः, स्तुतिं चकार। ततः जागरितः राजा इदं वचनम् उवाच—“रामं आनय, यथाहम् आज्ञापितवान्।” “मम आज्ञायाः विलम्बस्य कारणं किम्? अहम् न गाढनिद्रः, शीघ्रं रामं आनय।” इति स राजा दशरथः पुनः सूतम् आज्ञापयामास। सुमन्त्रः राजाज्ञां श्रुत्वा, शिरसा प्रणम्य, राजगृहात् निर्गत्य, हर्षवार्तामिव वहन्, पताकाध्वजविभूषितां राजमार्गां प्रविश्य, प्रमुदितः शीघ्रं प्रस्थितः। मार्गे स रम्यं रामसम्बद्धं संवादं श्रुत्वा, सर्वे जनाः अभिषेकस्य हर्षेण पूर्णाः आसन्। तदा स कैलासशिखरप्रभं शोभनं रामगृहं ददर्श। सुमन्त्रः तद् रामस्य भवनं दृष्टवान्, यदिन्द्रस्य भवनवत् प्रकाशमानम्, महतीभिः द्वारैः, अनेकशालिकाभिः अलङ्कृतम्, पिधाय स्थितम्। तद् सुवर्णमयैः प्रतिमाभिः, रत्नमणिविद्रुमतोरणैः, शरदभ्रमिव, मेरुगुहाप्रभं च बभौ। तद् मणिमुक्तावलीभिः शोभितम्, गन्धसारागुरुधूपितम्, रमणीयं तु तदीयं रामगृहम्।