राजा दशरथः, रामस्याभिषेकस्य आकाङ्क्षया, तां रात्रिं निद्राहीनः श्रान्तश्च यथाकथञ्चित् व्यतीयाय, चिरं क्लान्तः पश्चात् स्वल्पं निद्रां प्राप्तवान्। तस्मात् सुमन्त्रं सारथिं शीघ्रं प्रेषय, स धर्मात्मा रामं महात्मानं आनयतु, शुभं ते स्यात्—अत्र चिन्तायाः काचिदपि आवश्यकता नास्ति, इति मन्त्रिणा उक्तम्। स तु सारथिः, "कथमहमत्र गच्छेयम्, आर्ये, राज्ञः आज्ञां न श्रुत्वा?" इति उक्त्वा, मन्त्रिवचनं श्रुत्वा राजा स्वयं मन्त्रिणं प्रति वचनमुवाच—"सुमन्त्र, रामं द्रष्टुमिच्छामि; त्वं शीघ्रं तं सुन्दरं रामं आनय," इत्युक्त्वा, स हृष्टचित्तः शुभलक्षणमुपलभ्य हर्षमवाप। ततः राजाज्ञया सुमन्त्रः शीघ्रं प्रस्थितः, हर्षेण च प्रेरितः, तया च प्रेरितः स शीघ्रं चिन्तयामास—"नूनं धर्मात्मा राजा राममत्राभिषेकाय आह्वयिष्यति," इति महानन्देन मनसि सञ्चिन्त्य, सुमन्त्रः महाबलः राघवदर्शनकाङ्क्षया बहिर्निष्क्रान्तः। स तु शोभनं अन्तःपुरं त्यक्त्वा, सागरवद् वा महाह्रदवद् वा, द्वारि स्थितं जनसमूहं ददर्श। स तु सहसा बहिर्निष्क्रान्तः, राजद्वारे स्थितान् निरीक्ष्य, तत्र विविधधनाढ्यनगरवासिनः समागतान् द्वारि स्थितान् अपश्यत्। शृणु, काकुत्स्थ, पञ्चदशं सर्गं। तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां, वेदविद्भिः ब्राह्मणैः सह राजपुरोहितः सभायाम् उपाविशत्। मन्त्रिणः सेनापतयः नगरश्रेष्ठिनश्च, सर्वे राघवस्याभिषेकाय हृष्टाः समागच्छन्। शुद्धे सवितरि उदिते, पुष्ये दिने कर्कटे लग्ने रामजन्मनः कालः प्राप्तः। तत्राभिषेकाय श्रेष्ठब्राह्मणैः सुवर्णकलशाः शोभनमङ्गलासनं च सम्यक् व्यवसितम्। रथः तु तिग्रचर्मणा सम्यक् आवृतः, गङ्गायमुनयोः संगमात् जलं च समाहृतम्। अन्येभ्यः पुण्यनद्यः सरःकूपतडागेभ्यश्च—पूर्ववाहिन्यः, ऊर्ध्ववाहिन्यः, तिर्यग्वाहिन्यः, क्षीरसलिलाः च—तस्मात् सर्वतः जलमपि समाहृतम्, सागरात् च। मधु, दधि, घृतं, लाजाः, कुशा, पुष्पाणि, क्षीरं च समाहितम्। अष्टौ सुन्दरीः कन्याः, एकश्चोत्तमः मदोत्कटः हस्ती, क्षीराच्छादिताः सुवर्णरजतकलशाः पूर्णाः समुपस्थिताः। निर्मलजलेन पूर्णाः, पद्मोत्पलविभूषिताः, चन्द्रमण्डलशुभ्राः, रत्नैः भूषिताः च कलशाः शोभन्ते। रामाय च उत्तमं चामरं, चन्द्रमण्डलप्रभं श्वेतच्छत्रं च समुपस्थितम्। शोभनं दीप्तमङ्गलाभिषेकद्रव्यं सज्जीकृतम्, श्वेतवृषः श्वेताश्वाश्च अपि स्थापिताः। सर्वाणि वाद्ययन्त्राणि सूतमागधाश्च समागताः, यथोचितं इक्ष्वाकूणां राजाभिषेकाय। एवं सर्वमभिषेकसम्बन्धि द्रव्यं आनयित्वा, राजाज्ञया तत्र समागताः। राजानं अदृष्ट्वा, "कः नः राजानं निवेदयिष्यति? न पश्यामः राजानं, सविता च उदितः," इति तैः उक्तम्। सुमन्त्रः, राज्ञा पूजितः, तान् प्रत्युवाच—"राजाज्ञया अहं शीघ्रं रामानयनाय गतः।" "यूयं सर्वे राज्ञः पूजार्हाः, विशेषतः रामस्य; अहं राज्ञः पक्षे भवतां कुशलं पृच्छामि, भगवन्तः।" "राजा जागृतः, तु आगमनस्य कारणं तु..." इत्युक्त्वा, सुमन्त्रः अन्तःपुरद्वारं प्रतिपेदे। सुमन्त्रः, यः सदा तस्मिन् प्रासादे अनुरक्तः, प्रविश्य नरपतिगृहं वंशं स्तुत्वा, राजशयनं प्राप्य, समीपतो बहिः अन्तःपताकायाम् अवस्थितः। स राघवं पुण्यगुणैः आशीर्भिः स्तुत्वा, सोमं सूर्यं शिवं वैश्रवणं च आह्वयत्। "वरुणः, अग्निः, इन्द्रः च ते जयम् ददतु; शुभा रात्रिः अतीता, शुभः दिनः आगतः।" "उत्तिष्ठ राजेन्द्र, त्वं त्वदीयान् कृत्यान् कुरु; श्रेष्ठब्राह्मणाः, सेनापतयः, नगरवासिनश्च सर्वे समागताः।" "त्वां द्रष्टुमिच्छन्ति; उत्तिष्ठ राघव," इति सुमन्त्रः मन्त्रकुशलः स्तुत्वा तमुवाच। ततः जागरितः राजा वचनमुवाच—"यथाज्ञप्तं रामं आनय।" "मम आज्ञायाः विलम्बस्य कारणं किम्? नाहं गाढं सुप्तः, शीघ्रं राघवं आनय," इति। एवं दशरथः पुनः सारथिं तत्र प्रवृत्तं कर्तुमाज्ञापयत्; सुमन्त्रः राजवचनं श्रुत्वा शिरसा प्रणम्य, हर्षवदनः राजगृहात् निर्गत्य, पताकाध्वजविभूषितं राजमार्गं प्रविश्य, उत्सवसमाचारं चिन्तयन् शीघ्रं प्रस्थितः। स तत्र गच्छन्, रामसम्बद्धं जनसंवादं श्रुत्वा, सर्वे जनाः अभिषेकोत्सवेन हृष्टाः इति दृष्ट्वा, कैलासशिखरप्रभं शोभनं रामगृहं ददर्श। सुमन्त्रः तदिन्द्रालयप्रख्यं रामस्य भवनं अपश्यत्, महद्द्वारं पिहितं, नानाविश्रान्तिवेश्मना सुसज्जितं। स सुवर्णमयैः प्रतिमाभिः, रत्नमणिसोपानैः, शैलमेघसदृशं, मेरुगुहाप्रभं तद् रामगृहं समलोकयत्।