शुभा या रात्रिः अतिवर्तिता, तव कार्यं समापितम्; उत्तिष्ठ राजसिंह, इदानीं कर्तव्यं प्रत्युपस्थितम् इति सुमन्त्रः राजानम् अवोचत्। रामस्याभिषेकस्य सर्वाणि व्यवस्थापनानि सम्पन्नानि; नगरवासिनः, ग्राम्यजनाः, वणिजः च समागताः, अञ्जलिं कृत्वा तिष्ठन्ति। पूज्यः वसिष्ठः स्वयम् ब्राह्मणैः सह प्रतीक्षते; शीघ्रं आज्ञापय, राजन्, राघवस्याभिषेकम्। यथा गोपलकवर्जिताः गावः, सेनापतिहीनं बलम्, रात्रिः चन्द्ररहितेव, वा वृषरहिताः गावः, एवं नृपदर्शनवर्जितं राज्यं भवेत् इति। एवं मधुरं युक्तार्थं वचनं श्रुत्वा राजा पुनः शोकसागरमगात्; तदा सुतं निरीक्ष्य, दुःखशोकसन्तप्तचित्तः, सुमन्त्रम् अवोचत्। अश्रुपूर्णलोचनः, धर्मात्मा, दीप्तिमान् राजा, दुःखेन रक्ताक्षः, ऊर्ध्वं दृष्ट्वा उवाच— "पुनः त्वं मम हृदयं वचनेन विदारयसि" इति। एवं दुःखितं राजानं विलोक्य, तस्य दुःखार्तवचनानि श्रुत्वा, सुमन्त्रः अञ्जलिं कृत्वा तस्मात् स्थलात् किंचित् अपाक्रामत्। राजा दुःखात् स्वयम् वक्तुं न अशक्नोत्; तदा कैकेयी, मन्त्रकुशला, सुमन्त्रं सम्बोध्य अब्रवीत्— "सुमन्त्र, राजा रामाभिषेककाङ्क्षया निशां निश्श्वसन् अप्रमत्तः, इदानीं शोकात् सुप्तः। अतः शीघ्रं गच्छ, रथकार, श्रीरामं आनय; शुभं ते स्यात्, विचारस्य आवश्यकता नास्ति।" तदा सुमन्त्रः— "कथं अहं गच्छेयम्, आर्ये, राजाज्ञां विना?" इति उक्त्वा, तस्य वचनं श्रुत्वा, राजा मन्त्रिणं प्रति उवाच— "सुमन्त्र, अहं रामं द्रष्टुम् इच्छामि; शीघ्रं तं सुन्दरं आनय" इति। सुमन्त्रः, शुभं सम्प्राप्तमिति मन्यन्, हृष्टचित्तः अभवत्। राजाज्ञया तदा सुमन्त्रः शीघ्रं हृष्टः च निर्गतः; कैकेय्या प्रेरितः, शीघ्रं चिन्तयामास। "नूनं धर्मात्मा राजा रामं अभिषेकार्थं आह्वयिष्यति" इति हर्षपूर्णः सुमन्त्रः मनसि चिन्तयन्, महाबलः राघवं द्रष्टुम् उत्सुकः, रम्यं अन्तःपुरं सागरं महाह्रदं वा इव विहाय, द्वारं समुपेत्य, तत्र समागतं जनसमूहं अपश्यत्। सः पुरतः निर्गत्य, राजद्वारे स्थितान् निरीक्ष्य, विविधान् धनाढ्यान् नगरवासिनः तत्र द्वारस्य समीपे स्थितान् अपश्यत्। एवमिदानीं पञ्चदशस्य सर्गस्य श्रुतिः। सा रात्रिः अतिवर्तिता, वेदविद् ब्राह्मणाः, राजपुरोहितेन सह, राजसभा समागच्छन्। मन्त्रिणः, सेनानायकाः, नगरश्रेष्ठाः च, सर्वे हृष्टमनसः राघवस्याभिषेकाय समागताः। शुद्धः सूर्यः उदितः; पुष्यनक्षत्रे समुपस्थिते, कर्कटे लग्ने, रामजन्मसमये निश्चिते, रामाभिषेकाय श्रेष्ठैः ब्राह्मणैः सुवर्णकलशाः, शोभनं मङ्गलासनं च सज्जीकृतम्। रथः तु दीप्तव्याघ्रचर्मणा सम्यक् आवृतः, गङ्गायमुनासङ्गात् पुण्यं जलम् आनयितम्। अन्येभ्यः अपि पवित्रनद्यः, सरांसि, कूपाः, तडागाः, पूर्ववाहिन्यः, ऊर्ध्ववाहिन्यः, पार्ष्ण्यः, क्षीरवत्यः च, तत्र जलं संगृहीतम्। सर्वासां समुद्राणां च जलम्, मधु, दधि, घृतम्, लाजाः, कुशा, पुष्पाणि, क्षीरम् च समाहितम्। अष्टौ सुन्दरीः कन्याः, एकः च कुलीनः मदोत्कटः गजः, क्षीरपूर्णाः सुवर्णरजतकलशाः च सज्जाः। शुद्धजलेन पूर्णाः, पद्मोत्पलविभूषिताः, शशाङ्कसमप्रभाः, रत्नैः अलङ्कृताः, ते कलशाः विराजन्ते। रामस्य कृते उत्तमः चामरः, श्वेतच्छत्रं च शशिसदृशं दीप्तमानम्, सज्जीकृतम्। शोभनं तेजस्वि मङ्गलद्रव्यं, श्वेतवृषः, श्वेताश्वाः अपि तत्र स्थापिताः। सर्वाणि वाद्ययन्त्राणि, सूतमागधाः अपि, इक्ष्वाकुवंशराजाभिषेकाय यथोचितम्, समागताः। एवं सर्वाणि राजपुत्राभिषेकाय यथाविधि उपनीय, राजाज्ञया तत्र समुपविष्टाः। राजानं अदृष्ट्वा, ते ऊचुः— "कः राजानं वदेत् अस्माकं कृते? न च राजानं पश्यामः, सूर्यः च उदितः" इति। तदा सुमन्त्रः, राजाज्ञया पूजितः, तान् इदं वचनम् अब्रवीत्— "राजाज्ञया अहं शीघ्रं रामं आनयितुम् अगच्छम्। भवन्तः सर्वे राज्ञः, विशेषतः रामस्य, पूज्याः; राज्ञः कृते अहं भवतां कुशलं पृच्छामि, भगवन्तः। राजा उत्थितः, किंतु तस्यागमनकारणं..." इत्युक्त्वा, सः विद्वान् अन्तःपुरद्वारम् अगच्छत्। सुमन्त्रः, यः सदा तस्मिन् प्रासादे आसक्तः, तं प्रविश्य, नराधिपस्य गृहं प्रविश्य, तस्य वंशं स्तुत्वा। राजस्य शयनगृहं प्राप्त्वा, तत्र स्थित्वा, समीपं गत्वा, अन्तःपताकायाः बहिः तिष्ठन्, सः। राघवं पुण्यगुणसम्पन्नशुभाशिषा स्तुत्वा, सोमं सूर्यं शिवं वैश्रवणं च आवाहयामास, हे काकुत्स्थ। वरुणः, अग्निः, इन्द्रः च ते जयम् ददतु; शुभा रात्रिः अतीता, शुभोऽयं दिवसः आगतः। उत्तिष्ठ राजसिंह, इदानीं कर्तव्यं कुरु; श्रेष्ठब्राह्मणाः, सेनानायकाः, नगरजनाः च सर्वे अत्र समागताः।