सारथिपुत्रः बलसम्पन्नः, राजसिंहम् अतिप्रशस्य, तानि वचांसि श्रुत्वा राजप्रासादं प्रविवेश। द्वारस्थाः राजपुरुषाः तं पूर्वोक्तं वृद्धं निवारयितुं नाशक्नुवन्, ते सर्वे राजानं तुष्टुम् इच्छन्तः तत्र स्थिताः। स तु वृद्धः, राजानं समीपस्थं स्थित्वा, तस्य अवस्थां विज्ञाय, परमानन्देन तं वचोभिः प्रशंसयामास। सुमन्त्रः अपि पूर्ववत्, राजमहति सभायां, अञ्जलिं कृत्वा, पृथिव्याः नाथम् अतिप्रशस्य। सः तं राजानं समुद्रः इव उदितसूर्येण प्रमुदितः, हृष्टमनाः, सुखाय नः भवतु इति प्रार्थयामास। यथा मातलिः कालेन्द्रं सर्वासुरविनाशिनं स्तौति, तथैव अहम् अपि त्वां बोधयामि। यथा वेदाः शाखावितानाः च स्वयम्भुवं ब्रह्माणं बोधयन्ति, तथैव अद्य त्वां बोधयामि। सूर्यश्चन्द्रमसा सह यथा पृथिवीं बोधयतः, तथा अहम् अपि त्वां बोधयामि। उत्तिष्ठ महाबाहो, उत्सवमङ्गलैः कृतकर्मा, मेरुशिखरस्थितसूर्य इव तेजसा विराजमानः। सोमसूर्यौ, काकुत्स्थकुलनन्दन, शिवकुबेरौ, वरुणाग्नीन्द्राश्च, विजयं ते ददतु। श्रीरात्रिः अतीता, तव कार्यं सम्पन्नम्; उत्तिष्ठ राजसिंह, अन्यं धर्मं पालय। रामस्याभिषेकाय सर्वसम्पदः कृताः; नगरजनाः, ग्राम्याः, वणिजश्च, अञ्जलिं कृत्वा तिष्ठन्ति। वसिष्ठः स्वयम् ऋषिसङ्घैः सह प्रतीक्षते; शीघ्रं आज्ञापय राघवस्याभिषेकम्। यथा गोपलहितं विना गावः, सेनापतिहीनं बलम्, रजनी चन्द्रवर्जिता, वा वृषरहितं गावः, तथा एव राज्यं भवेत् यत्र राजा न दृश्यते। सुमन्त्रस्य मधुरार्थयुक्तं वाक्यं श्रुत्वा, राजा पुनः शोकमग्नः अभवत्। पुत्रं स्मरन्, स राजा सारथिं प्रति दुःखितः, हर्षविहीनः, वचः विव्यक्तयत्। दुःखेन रक्ताक्षः, दीप्तिमान् धर्मात्मा, ऊर्ध्वं दृष्ट्वा उवाच—"भवतः वाक्यैः पुनः हृदयम् अपि विदारितम्।" एवं दुःखार्तं राजानं दृष्ट्वा, सुमन्त्रः अञ्जलिं कृत्वा, तस्मात् स्थलात् किंचित् अपससार। राजा दुःखात् स्वयम् वक्तुं न अशक्नोत्, तदा कैकेयी मन्त्रकुशला सुमन्त्रं वाक्यम् अब्रवीत्। "सारथे, राजा रामाभिषेककाङ्क्षी, रात्रिं निद्राहीनः, क्लान्तः, इदानीं निद्रया निपातितः। अतः त्वं शीघ्रं गच्छ, श्रीरामं आनय; शुभमस्तु ते, विचारस्य न आवश्यकता।" सुमन्त्रः उवाच—"कथं अहम् अनाज्ञातः राज्ञः गच्छेयम्?" मन्त्रिणः वचः श्रुत्वा, राजा मन्त्रिणं प्रति वाक्यम् अब्रवीत्। "सुमन्त्र, रामं द्रष्टुम् इच्छामि; शीघ्रं तं सुन्दरं आनय।" शुभमिति मन्यन्, हृदि प्रमोदं प्राप। ततः राजाज्ञया सुमन्त्रः शीघ्रं हृष्टः निर्गतः; तया च प्रेरितः, शीघ्रं चिन्तयामास—"नूनम् धर्मात्मा राजा रामम् अभिषेकाय आह्वयिष्यति" इति हृष्टमना मनसि स्थित्वा, बलवान् सुमन्त्रः राघवं द्रष्टुम् उत्सुकः निर्गत्य, प्रासादान्तःपुरात्, सागरमिव वा महाह्रदं त्यक्त्वा, द्वारि जनसमूहम् अपश्यत्। सः तत्र पुरतः निर्गम्य, राजद्वारस्थांश्च निरीक्ष्य, नानावित्तशालीनः नगरजनान् समागतान् अपश्यत्। इदानीं पञ्चदशसर्गस्य श्रवणं कुरु। रात्रिं व्यतीत्य, वेदविदः ब्राह्मणाः राजपुरोहितेन सह सभा मध्ये समागताः। मन्त्रिणः, सेनापतयः, नगरश्रेष्ठाश्च, सर्वे हृष्टमनसः राघवस्याभिषेकाय समागच्छन्। शुद्धः सूर्यः उदितः, पुष्ययोगः समुपस्थितः, कर्कटलग्नः, रामस्य जन्मनः समयः निश्चितः। रामस्याभिषेकाय, श्रेष्ठब्राह्मणैः सुवर्णकलशाः शोभायमानाः, शुभपीठं च सज्जीकृतम्। रथः तृणचर्मणा सम्यक् आच्छादितः, गङ्गायमुनासङ्गात् जलं च आनीतम्। अन्येभ्यः पुण्यनद्यः, सरः, कूपाः, तडागाः, पूर्ववाहिन्यः, ऊर्ध्ववाहिन्यः, तिर्यग्वहाः, क्षीरसलिलाः च, तस्मात् सर्वतः अपि जलम् आनीतम्; समुद्रात् अपि। मधु, दधि, घृतम्, लाजाः, कुशाः, पुष्पाणि, क्षीरं च संगृहीतम्। अष्टौ सुश्रोण्यः कन्याः, एकश्च महागजः मदोन्मत्तः, सुवर्णरजतकलशाः क्षीरपूर्णाः सज्जाः। तैः पूर्णैः शुद्धजलेन, पद्मोत्पलविभूषितैः, चन्द्रमण्डलशुक्लैः, मणिभिः भूषितैः, तानि शोभन्ते। रामस्य कृते उत्तमं चामरं, चन्द्रमण्डलशुभ्रं छत्रं च सज्जम्। शोभनं दीप्तमङ्गलं सर्वमभिषेकसामग्री च संयोजिता; शुक्लवृषः, श्वेताश्वाश्च अपि तत्र स्थापिता। सर्वाणि वाद्ययन्त्राणि, सूतामागधबन्दिनश्च, यथायोग्यं इक्ष्वाकुवंशराजाभिषेकाय, तत्र समागताः।