रामस्याभिषेकसमये राज्ञः सभायां विविधाः राजानः सन्तुष्टाः सौम्यवचसः च अन्ये बहवः जनाः समागताः आसन्। तत्र कश्चन प्रबुद्धः मन्त्र्यः, शीघ्रं महराजानं प्रति गन्तव्यम् इति सर्वान् प्रोत्साहितवान्—यथा शुभे दिने पुष्यनक्षत्रे संनिपत्य रामः राज्यं प्राप्नुयात्। स च रथिकारपुत्रः, बलसम्पन्नः, तं नरसिंहम् राजानं स्तुवन्, राजमहालयं प्रविवेश। राजद्वारे स्थिताः सेवकाः तं प्राक्तनं वयोवृद्धं निवारयितुं न अशक्नुवन्, राजानं तुष्यन्तः तस्य प्रवेशं सन्ददुः। स तु राज्ञः समीपस्थः, तस्य भावं विज्ञाय, परमसन्तोषेण वाक्यैः तं स्तोतुम् आरब्धवान्। सुमन्त्रः अपि, यथापूर्वम्, राजमहालये अञ्जलिं कृत्वा पृथिवीपतिं स्तोतुम् आरब्धवान्। सः समुद्रः यथा आदित्यस्योदयेन हृष्टः भवति, तथा त्वया हृष्टचित्तेन अस्मभ्यं सुखं दीयताम् इति प्रार्थितवान्। मातारिश्वा इन्द्रं यथा असुरान् विजित्य स्तौति, तथा अहम् अपि त्वां बोधयामि इति उक्तवान्। वेदाः शाखोपनिषद्भिः स्वयम्भुवं ब्रह्माणं यथा बोधयन्ति, तथा अहम् अद्य त्वां बोधयामि। सूर्यश्चन्द्रमसौ यथा पृथिवीं बोधयतः, एवं त्वां बोधयामि। उत्तिष्ठ महराजन्, उत्सवैः मङ्गलैः च कृतकृत्यः, मेरुशृङ्गस्थसूर्यवत् तेजस्वी भव। सोमः सूर्यः ककुत्स्थकुलोत्पन्न, शिवः कुबेरः वरुणः अग्निः इन्द्रः च त्वां जयन्तु। शुभा रात्रिः अतीता, कार्यं निर्वृत्तम्; उत्तिष्ठ नरसिंह, परं कर्तव्यं पालय। रामाभिषेकाय सर्वे व्यवस्थानि सिद्धानि; नगरवासिनः, ग्रामजनाः, वणिजः च अञ्जलिं कृत्वा स्थिताः। वसिष्ठः स्वयम् ब्राह्मणैः सहितः प्रतीक्षते; शीघ्रं राघवस्याभिषेकं आज्ञापय। गोपः विना गवां यथा, सेनापतिरहितं बलं यथा, चन्द्ररहितं रात्रिः यथा, वृषरहिताः गावः यथा, तथा एव राजानमदृश्यं राज्यम् इति। इति सुमन्त्रस्य मधुरार्थपूर्णं वचनं श्रुत्वा, राजा पुनः शोकसन्तप्तः अभवत्; ततः सुतं स्मरन्, सः रथिकारं प्रति विषण्णः अवदत्। शोकात् रञ्जितेक्षणः, धर्मात्मा, तेजस्वी सः राजा, ऊर्ध्वं विलोक्य उवाच—"तव वचो मम हृदयं पुनः विदारयति" इति। तस्य दुःखपूर्णं वचनं श्रुत्वा, तथा शोकाकुलं राजानं दृष्ट्वा, सुमन्त्रः अञ्जलिं कृत्वा तस्मात् स्थलात् किंचित् पृष्ठतः अपससार। राजा दुःखात् स्वयम् वक्तुं न अशक्नुवन्; तदा कैकेयी मन्त्रकुशलाः सुमन्त्रं इदं वचनम् अब्रवीत्—"सुमन्त्र, राजा रामाभिषेककाङ्क्षया निशां निद्राहीनः क्लान्तः, अद्य तु निद्रायुक्तः अभवत्। अतः शीघ्रं गच्छ, राघवं आनय; शुभं ते अस्तु, विचारणीयं नास्ति।" तदा सुमन्त्रः उवाच—"राजाज्ञां विना कथं गच्छेयम्?" इत्युक्ते, राजा मन्त्रिणं प्रति अवदत्—"सुमन्त्र, रामं द्रष्टुमिच्छामि; शीघ्रं तं सुन्दरं आनय" इति। तद्वचनं श्रुत्वा सुमन्त्रः शुभलाभमिव मन्यमानः हृष्टचित्तः अभवत्। राजाज्ञया सुमन्त्रः शीघ्रं हृष्टः निर्गतः; तया प्रेरितः, शीघ्रं चिन्तयामास—"नूनं धर्मात्मा राजा रामं अभिषेकार्थम् आह्वयिष्यति" इति। एवं सुमन्त्रः उत्साहेन राघवदर्शनाय निर्गत्य, महतीं अन्तःपुरसंपदं परित्यज्य, समुद्रं वा महाह्रदं वा इव, द्वारसंकीर्णं जनसमूहं प्रेक्षन् अग्रे गतवान्। सः द्वारात् सहसा निर्गत्य, राजद्वारे स्थितान् अवलोक्य, तत्र समागतान् धनाढ्यान् नागरिकान् दृष्टवान्। ततोऽनन्तरं पञ्चदशसर्गस्य कथा प्रवर्तते। तस्मिन्नेव रजनीं व्यतीतायां, वेदविदः ब्राह्मणाः, राजपुरोहितेन सहिताः, सभायाम् उपविविशुः। मन्त्रिणः, सेनापतयः, श्रेष्ठनागरिकाश्च, सर्वे हृष्टमनसः राघवस्याभिषेकसमये समागताः। शुद्धः सूर्यः उदितः, पुष्यनक्षत्रे कर्कटलग्ने रामस्य जन्मसमये, सर्वे तत्र उपस्थिताः आसन्। रामाभिषेकाय श्रेष्ठब्राह्मणैः सुवर्णकलशाः, शोभायुक्तं मङ्गलासनं च सज्जीकृतम्। सुवर्णव्याघ्रचर्मणा समाच्छादितः रथः, गङ्गायमुनासङ्गात् पवित्रं जलं च समाहृतम्। अन्येभ्यः पुण्यनद्यः, सरितः, सरांसि, कूपाः, तडागानि, पूर्ववाहिन्यः, ऊर्ध्वगाः, तिर्यग्गाः, क्षीरसलिलाश्च, सर्वतः जलं च समाहृतम्। समुद्रात् अपि जलं, मधु, दधि, घृतं, लाजाः, कुशा, पुष्पाणि, क्षीरं च समाहृतम्। अष्टौ सुन्दर्यः कन्यकाः, एकश्च महागजः मदोन्मत्तः, सुवर्णरजतकलशाः क्षीरपूर्णाः, जलैः पूरिताः, पद्मोत्पलविभूषिताः, शुक्लचन्द्रमण्डलप्रभाः, रत्नमण्डिताः च तत्र स्थिताः। रामस्याभिषेकाय उत्तमः चामरः, श्वेतच्छत्रं च चन्द्रमण्डलप्रभं तत्र विराजते स्म। एवं तत्र सर्वे अभिषेकसमये मङ्गलसामग्रीः सज्जीकृत्य, प्रजाः, पुरजनाः, ब्राह्मणाः, मन्त्रिणः, सर्वे हृष्टाः, रामस्य राज्याभिषेकस्य प्रतीक्षां कुर्वन्ति स्म।