एतेषु दिव्येषु प्रसङ्गेषु, अष्टौ सुन्दरीः कन्याः, एकः उच्चैः मदोन्मत्तः गजः, चतुर्भिः अश्वैः युक्तः शोभनः रथः, उत्तमः खड्गः, श्रेष्ठं धनुः च, इत्येते विविधाः उपहाराः समर्पिताः। पुरुषैः सेवितं वाहनं, शशिशुभं छत्रं, श्वेतं चामरं, सुवर्णमयं अभिषेककलशं च तत्र आसीत्। श्वेतः काकुद्मान् वृषभः, सुवर्णशृङ्खलाभिः भूषितः, चतुर्दंष्ट्रः सिंहः, वानरश्रेष्ठः, बलसम्पन्नः, इत्येते अपि तत्र सन्निहिताः। सिंहासनं, व्याघ्रचर्म, यज्ञकाष्ठानि, होमाग्निः, सर्वविधि वाद्ययन्त्राणि, भूषिताभिः स्त्रियः च तत्र दृष्टाः। आचार्याः, ब्राह्मणाः, गोमाताः, शुभाः पशवः पक्षिणः च, नगरजनाः, ग्रामजनाः, व्यापारीगणः च, तत्र समागताः। एते चान्ये च, हृष्टाः, मधुरवचनाः, राज्ञः अभिषेकार्थं रामस्य समवेताः। त्वरितं गच्छ, महराज्ञः समीपं, यथा शुभदिनं आगतम्, पुष्यनक्षत्रे संयोगे, रामः राज्यं लभेत्। एवं श्रुत्वा, सारथिपुत्रः, बलसम्पन्नः, राजसिंहस्य स्तुतिं कृत्वा, राजमहलम् प्रविश्य। राजद्वारस्थाः सेवकाः, वृद्धं तं पूर्वोक्तं पुरुषं न वारयितुं शेकुः, तं राज्ञः प्रसादाय इच्छन्तः। स राजा समीपस्थः, तस्य स्थितिं ज्ञात्वा, परमसन्तुष्टैः वाक्यैः स्तुतिं आरभत। ततः सुमन्त्रः, यथा पूर्वम्, राजमहले, अञ्जलिं कृत्वा, भूमिपतिं स्तुत्वा। यथा तेजस्वी समुद्रः सूर्यस्य उदयने तुष्टिं प्राप्नोति, तथा हर्षपूर्णहृदयः तव प्रसादेन सुखं प्राप्नुयाम। यथा मातलिः इन्द्रं सर्वासुरविजितं स्तौति, तथा अहं त्वां जागारयामि। यथा वेदाः शाखाविद्याभिः स्वयम्भुवं ब्रह्माणं जागारयन्ति, तथा अद्य अहं त्वां जागारयामि। यथा सूर्यः चन्द्रः च पृथिवीं जागारयतः, तथा अहं त्वां जागारयामि। उत्तिष्ठ महराजन्, उत्सवैर् शुभकर्मभिः कृतैः, मेरुशिखरस्थ सूर्यवत् दीप्तस्वरूपः भव। सोमः सूर्यः, ककुत्स्थवंशजः, शिवः, कुबेरः, वरुणः, अग्निः, इन्द्रः च तव विजयम् ददतु। शुभा रात्रिः गतासि, कार्यम् कृतम्, उत्तिष्ठ राजसिंह, परं कर्तव्यं कुरु। रामस्य अभिषेकाय सर्वे व्यवस्थाः कृताः; नगरजनाः, ग्रामजनाः, व्यापारीगणः अञ्जलिं कृत्वा स्थिताः। वसिष्ठः स्वयं ब्राह्मणैः सह प्रतीक्षते; शीघ्रं आज्ञापय, राजन्, राघवस्य अभिषेकम्। यथा गोः बिना गोपालः, सेनायाः बिना नायकः, रात्रिः बिना चन्द्रः, वा गौः बिना वृषभः, तथा राज्यं भवति यत्र राजा न दृश्यते। एवं सुमन्त्रस्य मधुरार्थपूर्णवाक्यं श्रुत्वा, राजा पुनः शोकसम्पूर्णः अभवत्। तदा पुत्रं दृष्ट्वा, राजा सारथिं संबोधितवान्, हर्षहीनः। तस्य नेत्रे शोकात् रक्ते, तेजस्वी धर्मात्मा, ऊर्ध्वं दृष्ट्वा उवाच—"तेन तव वाक्येन पुनः हृदयम् विदारितम्।" एवं शोकपूर्णं वचनं श्रुत्वा, राज्ञः दुःखदृष्टिं दृष्ट्वा, सुमन्त्रः अञ्जलिं कृत्वा तस्माद् स्थले दूरं गतः। राजा दुःखात् स्वयं वाक्यं वदितुं अशक्तः, तदा कौकेयी, नीतिशास्त्रविशारदा, सुमन्त्रं उवाच। "सुमन्त्र, राजा रामस्य अभिषेककामः, रात्रिं निद्रारहितः, क्लान्तः, अधुना शयने सुप्तः। अतः शीघ्रं गच्छ, सारथे, रामं द्रष्टुम् आनय; शुभं भवतु—अत्र विचारस्य आवश्यकता नास्ति।" "कथं गच्छेयम्, आर्ये, राजाज्ञां श्रुत्वा बिना?" इति मन्त्रिणः वचनं श्रुत्वा, राजा मन्त्रिणं सम्बोधितवान्। "सुमन्त्र, रामं द्रष्टुम् इच्छामि; शीघ्रं सुमधुरं तम् आनय।" शुभं प्राप्तिम् चिन्तयन्, हृदयेन हृष्टः अभवत्। तदा राजाज्ञया, सुमन्त्रः शीघ्रं हृष्टः निर्गतः; तया प्रेरितः, त्वरया चिन्तयन्। "नूनं धर्मात्मा राजा रामस्य अभिषेकाय तं अत्र आह्वयिष्यति।" इत्येवं हर्षपूर्णः सारथिः चिन्तयन्, बलवान् सुमन्त्रः राघवदर्शनाय निर्गतः। महान् सुमन्त्रः, रामस्य दर्शनाय उत्सुकः, शोभनं अन्तःपुरं समुद्रं वा महान् सरः इव त्यक्त्वा, द्वारं जनसमूहं दृष्टवान्। तदा, अग्रतः शीघ्रं निर्गत्य, राजद्वारस्थेभ्यः दृष्ट्वा, विविधधनाढ्यजनान् द्वारस्थाने समागतान् अपश्यत्। शृणु अधुना पंचदशसर्गस्य कथा। रात्रिं गतायाम्, वेदविदः ब्राह्मणाः, राजपुरोहितेन सह, सभायाम् समागताः। मन्त्रिणः, सेनापतयः, नागरिकश्रेष्ठाः, राघवस्य अभिषेकाय हृष्टाः समवेताः। शुद्धः सूर्यः उदितः, पुष्यदिनं आगतम्, कर्कटलग्ने, रामस्य जन्मकालः निश्चितः। रामस्य अभिषेकाय, श्रेष्ठाः ब्राह्मणाः सुवर्णकलशान् तथा शोभितं शुभासनं सज्जीकृतवन्तः। रथः व्याघ्रचर्मणा सम्यक् आच्छादितः, गङ्गायमुनयोः संगमात् पवित्रं जलं आनीतम्।