यदा रामस्याभिषेकार्थं सर्वाणि द्रव्याणि समुपकल्पितानि, तदा दशरथो महाराजः दुःखसंतप्तः कौशल्यामिदं वचनमुवाच— “रामः मां मृतकल्पं जलकर्म करोतु। यदि त्वं पुत्रेण सह मम अभिषेकस्य विघ्नं करोषि, पापाचारिणि! तर्हि त्वया न मया च जलकर्म कर्तव्यम्। अहं तु अद्य प्रजाजनान् द्रष्टुं न शक्नोमि; येषां पुरा मुखानि हर्षेण विकसन्ति दृष्ट्वा, तेषां हर्षनाशात् शोकवशं गताः ते मां पृष्ठतः प्रेक्ष्य वर्तिष्यन्ते।” एवं तं महात्मानं राजानं विलपन्तं रात्रिः शुभा चन्द्रतारकाभिरलङ्कृता समाप्ता। ततो दुष्टचारिणी कैकेयी पुनः क्रुद्धा, वाक्यकुशलत्वेन तिक्तवचनानि राजानमुवाच— “किं त्वया, राजन्, विषशरानिव वाक्यान्युक्तानि? त्वं शीघ्रं रामं पुत्रं समाह्वय। मम पुत्रं राज्ये स्थापय, रामं वनं प्रेषय, मां च सपत्नीं कुरु; एवं तव धर्मः सम्पूर्णो भविष्यति।” तस्याः वाक्यैः प्रेरितः राजा, यथा तीक्ष्णाङ्कुशेन पुनः पुनः ताडितः श्रेष्ठः हयः, तथा धर्मपाशैः बद्धः, मोहग्रस्तचित्तः, प्रियतमं ज्येष्ठं पुत्रं रामं धर्मनिष्ठं द्रष्टुमिच्छन् वचनमुवाच। शुभायां रात्रौ व्यतीतायां, सूर्ये उदिते, नक्षत्रेषु सुसंयुक्तेषु, शुभे मुहूर्ते प्राप्ते, वसिष्ठः गुणसम्पन्नः शिष्यमण्डलैः परिवृतः शीघ्रं सर्वाणि द्रव्याणि संगृह्य, तां पुरीं प्रविवेश। स पुरीं प्रविष्टः यत्र रथ्याः सिक्ताः सम्यक् समुल्लिखिताः, पताकाभिर्विचित्राभिरलङ्कृता, हृष्टसेवकजनसंपूर्णा, विपणिभिः समृद्धा, उत्सवसज्जां रामस्याभिषेककाम्यया सुरभिगन्धैः चन्दनागुरुधूपैः सर्वतः पूरितां दृष्ट्वा, इन्द्रपुरीसदृशीं तां पुरीं गच्छन् वसिष्ठः अन्तःपुरद्वारम् अगच्छत्, यत्र नानापताकाभिरलङ्कृतमन्तःपुरं बभौ। तत्र नगरजनपदजनैः, दण्डिनां ब्राह्मणैः, उत्तमाश्वैः च, बहुमानितं तत् प्रासादम्, प्रविश्य वसिष्ठः परमसन्तुष्टः, श्रेष्ठैः ऋषिभिः परिवृतः, जनसमूहम् अतिक्रम्य, सुमन्त्रं सुप्रसिद्धं सारथिं, नरश्रेष्ठस्य द्वारि निर्गच्छन्तं, ददर्श। स बलवान् वसिष्ठः तं सारथिसुतं वाक्यविशारदं इदं वचनमुवाच— “शीघ्रं राजानं विज्ञापय यत् अहं अत्र आगतः। अत्र गङ्गाजलकलशाः, समुद्रसमुत्थिताः सुवर्णपात्राणि, उदुम्बरस्य पवित्रं पीठं च अभिषेकाय समुपस्थितम्। सर्वविधानि बीजानि, गन्धद्रव्याणि, मणिविविधाः, मधु, दधि, घृतम्, लाजाः, कुशपुष्पदुग्धानि चात्र सन्निहितानि। अष्टौ सुशोभनाः कन्याः, मदोत्कटः नागः, चतुर्हययुक्तः रथः, उत्तमः खड्गः, धनुः च अस्ति। नरैः उपस्कृतं वाहनम्, चन्द्रसदृशः छत्रम्, श्वेतचामरद्वयं, सुवर्णकलशः च अभिषेचनार्थम्। स्वर्णशृङ्खलाभूषितः श्वेतवर्णः ककुद्मानृषभः, चतुर्दंष्ट्रः सिंहः, वानरश्रेष्ठः महाबलः चात्र। सिंहासनं, व्याघ्रचर्म, समिधः, हव्याग्निः, वाद्यवृन्दम्, आभरणभूषिताः स्त्रियश्च। आचार्यब्राह्मणाः, धेनवः, शुभपशुपक्षिणः, नगरजनपदानां श्रेष्ठजनाः, वणिजः गणैः सह उपस्थिताः। एते चान्ये च बहवः हृष्टाः, प्रियवदनाः, रामाभिषेकसंपन्नस्य राज्ञः समीपम् उपविष्टाः। त्वं शीघ्रं राजानं प्रति गच्छ, यथा शुभे दिने पुष्ययोगे रामः राज्यं प्राप्नुयात्।” एवं वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा, बलवान् सुमन्त्रः राजर्षिं स्तुवन्, राजप्रासादं प्रविवेश। द्वारस्थाः राजपुरुषाः तं वृद्धं पूर्वमुक्तं वारयितुं न शक्ताः, राजानं तोषयितुमिच्छन्तः। सुमन्त्रः राज्ञः समीपस्थः, तस्य स्थितिमवलोक्य, परमसन्तुष्टवाक्यैः स्तोतुं प्रचक्रमे। सुमन्त्रः यथापूर्वं राजप्रासादे, अञ्जलिं कृत्वा, भूमिपतिं स्तोतुं आरब्धः। “यथा प्रभातकाले समुद्रः सूर्यस्योदयेन हृष्यति, तथा त्वं नः प्रीतिं कुरु। यथा मातलिः सुरेशं दैत्यजितं स्तौति, तथाहं त्वां बोधयामि। यथा वेदाः शाखाविज्ञानैः स्वयम्भुवं ब्रह्माणं बोधयन्ति, तथा अद्य त्वां बोधयामि। यथा सूर्यचन्द्रौ पृथिवीं बोधयतः, तथाहं त्वां बोधयामि। उत्थाय, राजन्, उत्सवैः शुभकृत्यैः सुस्निग्धरूपः मेरुपृष्ठस्थसूर्यवद्विभासि। सोमसूर्यौ, ककुत्स्थवंशज! शिवः, कुबेरः, वरुणः, अग्निः, इन्द्रः च ते विजयम् ददतु। शुभा रात्रिः अतीता, तव कार्यं निष्पन्नम्; उत्तिष्ठ, नृसिंह, परं कर्तव्यं कुरु। रामस्याभिषेकसंबन्धि सर्वाणि द्रव्याणि सिद्धानि; नगरजनपदवणिजः अञ्जलिं कृत्वा तिष्ठन्ति। भगवाँश्च वसिष्ठः ब्राह्मणैः सहितः प्रतीक्षते; शीघ्रं राजन्, राघवस्याभिषेकं समादिश।” इति, रामाभिषेकस्य निमित्तं सर्वे जनाः हृष्टाः, सर्वाणि द्रव्याणि सज्जानि, राज्ञः आदेशस्य प्रतीक्षां कुर्वन्ति।