तथा तेजस्वी अलर्कः, विदुषा ब्राह्मणेन याचितः, स्वेच्छया न तु, किन्तु धर्मनिष्ठया, स्वचक्षुषी अपि दत्त्वा, सत्ये स्थितिं दर्शयामास। यथा सरितां पतिः सत्यनिष्ठया स्वसीम्नि बद्धः, स्वतीरं नातिवर्तते, प्रतिज्ञां पालयन्, एवं सत्यमेव नित्यमेकं तत्त्वं; तस्मिन्सत्ये धर्मः प्रतिष्ठितः। वेदाः अपि सत्येनाविनाशिनः भवन्ति, सत्येन च परमं पदं प्राप्यते। यदि धर्मे ते मनः स्थितम्, तर्हि सत्ये तिष्ठ। मया यः वरः याचितः, स फलं प्राप्नुयात्, त्वं हि वरदः, आर्य। धर्मस्य हेतोः, मम च प्रेरणया, रामं प्रव्राजय; एतत् त्वां त्रिवारं ब्रवीमि। यदि त्वं, आर्य, मम एतां प्रतिज्ञां न पालयसि, तर्हि त्वत्तः परित्यक्ता अहम्, स्वजीवनं त्यक्ष्यामि। एवं कैकेय्याः निश्चलया प्रेरितः, राजा तस्याः पाशात् विमुक्तुं न शशाक, यथा बली इन्द्रनिर्मितपाशात् न मुक्तः। तस्य चित्तं विक्षिप्तम्, मुखं विम्लानम्, स युक्तः अश्वः रथचक्रयोः मध्ये कम्पमान इव अभवत्। चक्षुषी अपि निपीडितः, दृष्टुम् अशक्तः इव, राजा कठिनेन धैर्येण कैकेयीं प्राह। "रात्रिः अतीता, देवी, सूर्यः उदयते; नूनं जनाः मां रामाभिषेकाय शीघ्रं प्रेरयिष्यन्ति। सर्वे अभिषेकद्रव्याणि सज्जानि, रामः मम मृतस्य इव उदककर्म कुर्यात्। त्वं च तव पुत्रः च, यदि रामस्य अभिषेकं विघ्नयिष्यसि, मम उदककर्म न कुर्याताम्, दुष्टचारिणि। अद्य अहं जनान् द्रष्टुं न शक्नोमि, यः काले तेषां मुदितानि मुखानि दृष्टानि, ते ह्यद्य दुःखिताः मां परित्यज्य गमिष्यन्ति।" इति महात्मा राजा एवं वदन्, सा शुभा रात्रिः, या चन्द्रताराभूषिता, समाप्ता। तदा कैकेयी, पापचारिणी, पुनः राजानं कटुभिः वाक्यैः, कोपसमन्विता, वाक्पटुता च दर्शयन्ती, सम्बोधितवती। "किं त्वं, राजन्, विषदिग्धबाणानिव वाक्यानि भाषसे? त्वं शीघ्रं पुत्रं रामं आह्वय। मम पुत्रं सिंहासने स्थापय, रामं वनं प्रेषय, प्रतिद्वन्द्विशून्यां मां कुरु; तदा तव धर्मः सिध्येत्।" एवं कैकेय्याः प्रेरितः, शूरः अश्वः तीक्ष्णेन अंकुशेन पुनः पुनः ताडित इव, राजा वाक्यमुवाच— "धर्मबन्धनैः बद्धः मम मनः नष्टम्; मम प्रियतमं ज्येष्ठं पुत्रं रामं, धर्मरतं, द्रष्टुम् इच्छामि।" ततो यदा शुभा रात्रिः अतीता, सूर्यः उदितः, तारा योग्यसमये स्थिताः, तदा वसिष्ठः, गुणसम्पन्नः, शिष्यैः परिवृतः, शीघ्रं सर्वाणि अभिषेकद्रव्याणि संगीृह्य, प्रवरां पुरीम् प्रविवेश। स तां पुरीं प्रविवेश, या रजःसिक्तशुभमार्गा, ध्वजैः शोभिता, हृष्टसेवकसमाकीर्णा, विपणिव्यवसायसमृद्धा च। सा पुरी उत्सवसज्जा, रामस्य कृते उत्सुकजनसमाकीर्णा, चन्दनागुरुधूपगन्धैः सर्वत्र सुवासिता। स वसिष्ठः तां देवीं पुरीं, या इन्द्रपुरीमिव शोभाम् आप, प्रविश्य, अन्तःपुरं विविधान् ध्वजान् शोभितम् अपश्यत्। तदन्तःपुरं पुरजनपदवासिभिः, दण्डधारिभिः ब्राह्मणैः, श्रेष्ठाश्वैः, पूजितैः च समाकीर्णम्। तत्र वसिष्ठः, परमर्षिभिः परिवृतः, प्रमुदितः, जनसमूहम् अतिक्रम्य, अन्तःपुरं प्रविवेश। तत्र सुमन्त्रं, प्रसिद्धं सारथिं, नरसिंहस्य द्वारदेशे निर्गच्छन्तं, प्रियदर्शनं मन्त्रिणं, दृष्टवान्। ततः महाबलः वसिष्ठः, तं सारथिपुत्रं निपुणं इदं वचनम् उवाच— "शीघ्रं राजानं विज्ञापय, यत् अहम् अत्र आगतः। अत्र गङ्गाजलानि, समुद्रसमाहृतानि सुवर्णपात्राणि, अभिषेकाय उदुम्बरमयं पवित्रासनं च।" "सर्वबीजानि, गन्धद्रव्याणि, विविधानि रत्नानि, मधु, दधि, घृतं, लाजाः, कुशा, पुष्पाणि, क्षीरं च अत्र। अष्टौ कन्यकाः, उत्तमः मदोत्कटः गजः, दिव्यः चतुर्हययुक्तः रथः, खड्गः, उत्तमं धनुः च। पुरुषैः उपचरितं यानं, शशिसदृशं छत्रं, श्वेतचामरं, सुवर्णकलशः च।" "श्वेतककुदो बन्धनसुवर्णमालाभूषितः वृषभः, चतुर्दंष्ट्रः सिंहः, प्रमुखो वानरः, महाबलः च। सिंहासनं, व्याघ्रचर्म, समिधः, हव्याग्निः, सर्वाणि वाद्ययन्त्राणि, भूषणवतीः स्त्रियः च। आचार्याः, ब्राह्मणाः, गोमाता, मङ्गलजन्तवः, पक्षिणः, नगरजनपदश्रेष्ठाः, व्यापारीगणः च।" "एवं बहवः, प्रमुदिताः, मधुरवाचः, राजभिः सह, रामाभिषेकाय संहृताः। त्वं शीघ्रं राजानं गच्छ, यथा शुभे दिने पुष्ययोगे रामः राज्यं प्राप्नुयात्।" एवं वचः श्रुत्वा, स सारथिपुत्रः, महाबलः, नरसिंहस्य स्तुतिं कृत्वा, अन्तःपुरं प्रविवेश। ये राजद्वारस्थाः परिचारकाः, तं वृद्धं पूर्वोक्तं निवारयितुं न शेकुः, राजानं तोषयितुम् इच्छन्तः। स राजा समीपे स्थित्वा, तस्य अवस्थानम् अवगम्य, परमानन्दपूर्णैः वाक्यैः स्तोतुम् आरब्धवान्।