राजा दशरथः पुत्रशोकविह्वलः मूर्च्छितः भूमौ पतितः तत्र व्यथमानम् दृष्ट्वा कैकेयी इक्ष्वाकुवंशसम्भूतं राजानं इदं वचनं अब्रवीत्। "अधर्मं कृत्वा, मम प्रति प्रतिज्ञां कृत्वा, किम् भूमौ पतितः शयानः भवसि? प्रतिज्ञायाम् स्थिरः भवितव्यम्। धर्मविदः सत्यम् एव परमं धर्मं इति वदन्ति; सत्यं आश्रित्य अहं त्वां धर्मानुसारं कर्तुम् प्रेरयामि। राजा शिबिः प्रतिज्ञां कृत्वा, स्वं शरीरं गृध्राय दत्त्वा, परमं पदम् प्राप्तवान्। दीप्तिमान् अलर्कः अपि, विद्वान् ब्राह्मणेन याचितः, अनिच्छन् अपि, स्वं नेत्रं दत्त्वा, प्रतिज्ञायाम् स्थिरः अभवत्। नदीपतिः अपि, सत्यनिबद्धः, स्वसीमायाम् एव तिष्ठति, सत्यप्रतिज्ञां पालयन्, तटं न अतिक्रामति। सत्यं एव नित्यम्; धर्मः सत्ये स्थितः; वेदाः सत्येन अव्ययाः; सत्येन परमं प्राप्यते। यदि तव मनः धर्मे स्थितम्, तर्हि सत्ये तिष्ठ। मया याचितः वरः फलं प्राप्नुयात्; त्वं वरदाता एव, महात्मन्। धर्मस्य कारणात्, मम प्रेरणया, रामं वनवासाय प्रेषय; त्रिर् अहं इदं वदामि। यदि त्वं, महात्मन्, मम प्रतिज्ञां न पूरयिष्यसि, तर्हि तव पुरतः त्यक्त्वा, अहं स्वजीवनं त्यजामि।" एवं कैकेयी दृढनिश्चया राजानं प्रेरयन्ती, तस्य बन्धनात् मोक्तुं न अशक्नोत्, यथा बलिः इन्द्रस्य पाशात् विमुक्तुं न अशक्नोत्। राजस्य हृदयम् उद्विग्नम् अभवत्, मुखं श्वेतम्, सः रथचक्रयोः मध्ये युक्तः अश्वः इव कम्पमानः अभवत्। दृष्टिहीनः इव, राजा कष्टेन धैर्यं समास्थाय, कैकेयीं इदं वचनं अब्रवीत्। "रात्रिः गतः, देवि, सूर्यः उदयाय समीपः; निश्चितं जनाः रामस्य अभिषेकाय माम् शीघ्रं प्रेरयिष्यन्ति। समस्तं अभिषेकसामग्रीं संप्राप्तम्; रामः मे मृतस्य इव जलकर्म कुर्यात्। त्वं स्वपुत्रेन सह जलकर्म न कुर्याः, यदि रामस्य अभिषेकं विघ्नयिष्यसि, दुष्टसुभाविनि। अद्य अहं जनान् द्रष्टुं न शक्नोमि; यदा तेषां मुखानि हृष्टानि दृष्टवान्, तेषां हर्षः नष्टः, ते दुःखिताः विमुखाः भविष्यन्ति।" एवं महात्मा राजा इदं वचनं उक्त्वा, शुभा रात्रिः चन्द्रताराभिः शोभिता समाप्ता। ततः कैकेयी, दुष्टसुभाविनी, पुनः कोपवशात्, तीक्ष्णवाक्यैः, वाक्यकुशलैः, राजानं अभाषत्। "किम् इदं वचनं वदसि, राजन्, विषबाणोपमम्? शीघ्रं रामं आह्वय, विलम्बं मा कुरु। मम पुत्रं सिंहासने स्थापय, रामं वनं प्रेषय, माम् प्रतिद्वन्द्वशून्यां कुरु; तदा तव धर्मः पूर्णः भविष्यति।" ततः, तीक्ष्णप्रेरणया, उत्तमः अश्वः इव पुनः पुनः प्रवर्तितः, राजा कैकेयी प्रेरितः इदं वचनं अब्रवीत्। "धर्मबन्धनैः बद्धः, मे मनः मोहितम्; अहं धर्मनिष्ठं प्रियं ज्येष्ठं पुत्रं रामं द्रष्टुम् इच्छामि।" ततः शुभा रात्रिः समाप्ता, सूर्यः उदितः, तारेषु शुभसंयोगः जातः, यथायोग्यं मुहूर्तः प्राप्तः। तदा वसिष्ठः गुणसम्पन्नः, शिष्यसमूहैः परिवृतः, शीघ्रं सर्वसामग्रीं संग्रह्य, उत्तमं नगरं प्रविष्टः। सः नगरं प्रविष्टः, यत्र पन्थाः सम्यक् सिक्ताः, मार्जिताः, शोभनध्वजैः अलङ्कृताः, हृष्टसेवकैः पूर्णाः, विपणिभिः समृद्धाः। नगरे रामाभिषेकोत्सवाय सर्वत्र चन्दनागुरुधूपगन्धः व्याप्तः। इन्द्रपुरीसदृशं नगरं गच्छन्, वसिष्ठः अन्तःपुरं विविधध्वजैः शोभितम् अपश्यत्। अन्तःपुरं नगरवासिभिः, ग्रामवासिभिः, दण्डधारिभिः ब्राह्मणैः, उत्तमाश्वैः, अतिसम्मानितम् आसीत्। तत्र वसिष्ठः, परमप्रीतः, श्रेष्ठैः ऋषिभिः परिवृतः, समवेतान् जनान् उल्लङ्घ्य अन्तःपुरं प्रविष्टः। तत्र सुमन्त्रं, प्रसिद्धं सारथिं, नरसिंहस्य द्वारे निष्क्रान्तम्, मनोहरम् अमात्यं अपश्यत्। बलवान् वसिष्ठः, सारथिसुतं सुमन्त्रं, इदं वचनं अब्रवीत्—"शीघ्रं राज्ञे निवेदय, अहं अत्र आगतः। गङ्गाजलपूर्णानि कुम्भानि, समुद्रसम्भूतानि सुवर्णपात्राणि, उदुम्बरस्य पवित्रासनं अभिषेकाय आगतम्। सर्वविधानि बीजानि, गन्धद्रव्याणि, विविधरत्नानि, मधु, दधि, घृतम्, लाजाः, कुशः, पुष्पाणि, क्षीरं च अत्र। अष्टौ सुन्दरीः कन्याः, उत्तमः मदोन्मत्तः गजः, चतुर्हययुक्तः रथः, खड्गः, श्रेष्ठं धनुः च अत्र। पुरुषैः सेवितं वाहनम्, चन्द्रसदृशं छत्रम्, श्वेतचामरम्, सुवर्णकलशः अभिषेकाय। कुब्जः शुक्लवर्णः सुवर्णशृङ्खलाभिः भूषितः वृषः, चतुर्दंष्ट्रः सिंहः, श्रेष्ठः वानरः, महाबलवान्। सिंहासनम्, व्याघ्रचर्म, यूपदर्भाः, हविस्समिधः, सर्वविधानि वाद्ययन्त्राणि, भूषणयुक्ताः महिलाः। आचार्याः, ब्राह्मणाः, पवित्राः गौः, शुभाः पशवः पक्षिणः, नगरग्रामश्रेष्ठाः, व्यापारीगणः। एते च अन्ये च, हृष्टाः, मधुरवाचः, राजान् सहिताः, रामस्य अभिषेकाय समागताः।