किं त्वं, भीता, आत्मानं क्लिश्यसि? उत्तिष्ठ, उत्तिष्ठ, शोभने! यथार्थं मे निवेदय कैकेयि, कस्य कारणेन त्वां भीरुत्वं प्राप्तम्? अहं तव भीतिम् अपाकरोमि, यथा सूर्यः तमः अपाकरोति। इति उक्त्वा राजा ताम् आश्वास्य, तस्याः कटुतरं याचनम् इच्छन्त्याः, पुनः ताम् उपगृह्य प्रार्थयामास। शृणु, श्रीमद्वाल्मीकीये रामायणे, अयोध्याकाण्डे, एकादशसर्गस्य कथा प्रवर्तते। तदा कैकेयी, प्रेमबाणैः विद्धं, कामवेगपराभूतं राजानं, तीक्ष्णैः वाक्यैः अभ्यभाषत। "न मे कश्चिद् अपराधं कृतवान्, नापि कोऽपि मां तिरस्कृतवान्; किन्तु मम हृदि काचित् इच्छा वर्तते, तां त्वया पूर्णां कर्तुम् इच्छामि। यदि त्वं तां दातुम् इच्छसि, प्रतिज्ञां कुरु; ततः अहं यथार्थतः इच्छामि यत्, तत् तुभ्यं वक्ष्यामि।" राजा स्मितपूर्वकं तां प्रियतमां कैकेयीं, भूमौ उपविष्टां, केशेषु गृहीत्वा उवाच— "मम प्रियतमातिरिक्तं कोऽपि नास्ति, नापि रामात् प्रियतरः कश्चन, सः पुरुषर्षभः। तेन दुर्जयेन, उत्तमेन, महात्मना राघवेण, येन मम प्राणाः अपि समर्पिताः, प्रतिजाने, यद् यत् ते हृदि वर्तते, तत् वद। मम रामदर्शनं विना क्षणमपि जीवितुं न शक्नोमि; तेन एव रामेण, प्रतिज्ञां दत्त्वा, तव वचनं अवश्यम् अनुष्ठास्यामि। स्वात्मनः, आत्मजस्य, सर्वेषां चापि, राम एव मम प्रियः, तेन प्रतिजाने, यद् तव वचनं पूर्णं करिष्यामि। साध्वी, एतत् मनसि विचिन्त्य, मां विश्रान्तिं कुरु; सम्यक् विचिन्त्य, यत् उचितं मन्यसे, तत् वद। आत्मबलं दृष्ट्वा, न संकां कुरु; अहं तव इच्छां पूर्णयिष्यामि, स्वेन पुण्येन प्रतिजाने।" एवं वचोभिः प्रमोदिता सा, भयङ्करं मन्त्रम् उद्घाटयामास, मृत्युरिव समुपस्थितः। "यतः त्वया प्रतिज्ञाय, यथान्यायं वरः दत्तः, तस्मात् त्रयस्त्रिंशद्देवान्, इन्द्रप्रधानान्, शृण्वन्तु। चन्द्रसूर्यौ, नभः, ग्रहाः, रात्रिदिवसौ, दिशः, जगत्, पृथिवी, गन्धर्वाः, राक्षसाश्च सर्वे, साक्षिणः भवन्तु। रात्रिचराः, पिशाचाः, गृहदेवताः, सर्वे च भूतगणाः, यत् त्वया उक्तं, तद् जानन्तु। अयं सत्यधृतिः, महातेजाः, धर्मज्ञः, सत्यवाग्, विशुद्धात्मा, वरं मम दत्तवान्—सर्वे देवाः शृण्वन्तु।" एवं रानी, महाबाहुं समालिङ्ग्य, स्तुत्वा, वरदं प्रार्थयामास, कामेन समाक्रान्ता। "स्मर, राजन्, पूर्वं देवासुरसंग्रामे यत् त्वं शत्रुणा प्राणान् उपहृतवान्। तत्र, नाथ, अहं त्वां रक्षित्वा, जागरूकत्वेन, यत्नमकरवं; तदा त्वया मम द्वौ वरौ दत्तौ। तौ एव वरौ, नृपते, अद्य अहं त्वत्तः प्रार्थये, रघुनन्दन। यदि धर्मेण प्रतिज्ञातं वरं न दास्यसि, अद्य त्वया तिरस्कृता, प्राणान् त्यक्ष्यामि।" एवं वचोभिः कैकेय्याः वशं गतो राजा, जाले पतितमृग इव, स्वविनाशाय प्रवव्राज। तदा सा पुनरपि तं राजानं, काममोहसमाक्रान्तं, इदं वचनम् उवाच— "द्वौ वरौ मम त्वया पूर्वं दत्तौ, प्रतिज्ञां च कृतवान्, राजन्। अद्य तौ वरौ वक्ष्यामि; शृणु मे वचनम्—राघवस्याभिषेकाय सर्वं संकल्पितम्। तेनैवाभिषेकदिने, मम कृते भरतः अभिषिक्तः क्रियताम्; एषः द्वितीयो वरः, यः त्वया प्रमुदितेन दत्तः। तदा देवासुरसंग्रामे प्रतिज्ञातम्; सः कालः सम्प्राप्तः—रामः दण्डकारण्ये नवपञ्चवर्षाणि वसतु। रामः चीराजिनधारी, तपस्वी भूत्वा, अद्य निर्गच्छतु; भरतः राज्यं निर्विघ्नं पालयतु। एषा मम परमेष्टिः; त्वया दत्तः वरः मया स्वीक्रियते। अद्य अहं राघवस्य वनगमनम् अपि पश्येयम्। राजाधिराजः भव, प्रतिज्ञापरिपालकः; कुलं, शीलं, जन्म च रक्ष; परत्र हि, मुनयः वदन्ति, सत्यं पुरुषस्य परमं श्रेयः।" शृणोति द्वादशसर्गः श्रीमद्वाल्मीकीये रामायणे, अयोध्याकाण्डे, द्वादशसर्गः। एवं कैकेय्याः कठोराणि वचनानि श्रुत्वा, स महाबलः राजा क्षणमिव विचारमगमत्, महता शोकबाधितः। "किमिदं मम स्वप्नः, उत मनो मोहं प्राप्तम्? किम् अपि रोगदोषः, उत मनोविकारः?" इति चिन्तयन्, स राजा तस्मिन्क्षणे न कञ्चित् विश्रान्तिम् अलभत। कैकेय्याः वचोबाणैः संतप्तः चेतनां पुनः प्राप्तवान्। दुःखार्तः, मोहवशात्, व्याकुलचित्तः, व्याघ्रीं दृष्ट्वा मृग इव, भूमौ उपविष्टः, गाढं श्वसन्, स्थितः। सर्पः इव, मन्त्रबन्धनैः बद्धः, विषयुक्तः अपि, तदा मनुष्यपतिः रोषेण ताम् अपवादवचनानि उवाच। शोकवेगपरिप्लुतः, पुनः मोहं जगाम; चिरात् चेतनां प्राप्तः, दुःखेन पीडितः, राजा कैकेयीम् उवाच— "क्रूरे, पापकर्मणि, कुलनाशिनि! किम् रामेण ते अपराधः, वा मया कृतं पापं, दुष्टे? राघवः सदा त्वां मातरम् इव आचरति।" एवं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे एषा कथा प्रवहति।