तदा दशरथः कैकेयीं सान्त्वयन् एवमुवाच—"कः अद्य महानन्दं प्राप्तवान्, कः वा महदनर्थं प्राप्नोति? मा शोच्याः, मा आत्मानं क्लेशय। कः न हन्तव्यः हन्येत, कः वा हन्तव्यः मोच्येत? कः दरिद्रः धनवान् स्यात्, कः वा धनाढ्यः दरिद्रः भवेत्? अहं च मम सर्वं च तव वशे एव; न अहं किंचित् तव इच्छां प्रतिषेधितुं समर्थः। यत् हृदि अस्ति, तत् वद, स्वजीवनस्य अपि मूल्ये; मम बलं ज्ञात्वा, मा शङ्कितव्या। तव कामं पूरयिष्यामि, स्वसत्त्वेन शपामि; यावत् कालचक्रं प्रवर्तते, तावदेषा पृथिवी मम। द्राविडाः, सिन्धवः, सौवीराः, सौराष्ट्राः, दक्षिणापथवासिनः, वङ्गाः, अङ्गाः, मगधाः, मत्स्याः, समृद्धकाशिकोषलाश्च—एतेषु देशेषु बहुधनधान्यपशवः सन्ति; अतः कैकेयि, यत् ते मनसि वाञ्छितं, तत् वृणीष्व। किं त्वं आत्मानं क्लेशयसि, भीता इव? उत्तिष्ठ, उत्तिष्ठ सुश्रोणि! सत्यम् आख्याहि, कैकेयि, किम् त्वां भयमाविशत्; अहं तत्ते निवारयिष्यामि, यथा सूर्यः तिमिरं निवारयति।" एवं सान्त्विता सा कैकेयी तं कठोरवरं वक्तुम् इच्छन्ती पतिं पुनः समुपजगाम। तत्र वक्ष्ये श्रीमद्रामायणे अयोध्याकाण्डे एकादशसर्गस्य श्लोकान्। ततः कैकेयी तं रागबाणाभिहतं कामवेगवशं गतं राजानं कटुवचनैः अभाषत। "न कश्चित् मां अपराध्यति, न च निन्दति; किन्तु मम हृदि काचित् अभिलाषा वर्तते, तां त्वया पूरयितुं इच्छामि। प्रतिज्ञां कुरु, यदि इच्छसि; ततः अहं तव वाञ्छितं वक्ष्यामि।" राजा सौम्यस्मितः स्वपत्नीं भूमौ उपविष्टां केशेषु गृहीत्वा उवाच—"अभिमानिनी, त्वं न जानासि यः रामात् प्रियतरः मम नास्ति, सः पुरुषसिंहः। तेन अजितेन, उत्तमेन, महात्मना राघवेण, येन जीवितं मम, शपामि त्वां, यद् इच्छसि, तद् वद। रामं विना क्षणमपि न जीवितुं शक्नोमि; तेन शपथेन, कैकेयि, तव वचः पूरयिष्यामि। येन रामः मया आत्मनः पुत्रेभ्यः अन्येभ्यश्च अधिकः कृतः, तेन शपामि, तव वचनं पूरयिष्यामि। साध्वी, हृदि विचिन्त्य मां समाश्वासय; युक्तमवधार्य, कैकेयि, यत् मन्यसे, तत् वद। स्वबलं ज्ञात्वा, मा शङ्कितव्या; अहं तव वाञ्छितं पूरयिष्यामि, स्वसत्त्वेन शपामि।" एवं तैः वचोभिः प्रमोदिता सा कैकेयी, यथा मृत्युः स्वयमागतः, तं घोरमभिप्रायं प्रकाशयामास। "यदा त्वया प्रतिज्ञातं यथान्याय्यं वरदाने, तदा त्रयस्त्रिंशद्देवा इन्द्रमुख्याः शृण्वन्तु। सोमसूर्यौ, द्यौ, ग्रहाः, रात्र्यहनी, दिशः, लोकः, पृथिवी, गन्धर्वाः, राक्षसाश्च सर्वे साक्षिणः स्युः। यच्च निशाचराः, प्रेताः, गृहेषु वास्तुदेवताः, ये चान्ये भूतगणाः, ते अपि जानन्तु। एष धर्मज्ञः, सत्यवाक्, विशुद्धः, महातेजाः, सत्यनिष्ठः, मम वरं ददाति—सर्वे देवा इदं शृण्वन्तु।" एतदुक्त्वा, सा पतिं परिष्वज्य, प्रशस्य, पुनः ववन्दे वरदं कामवेगवशीकृतम्। "स्मर, राजन्, यद् पूर्वं सुरासुरयुद्धे त्वं शत्रुणा संकटे स्थितः। तत्राहं त्वां रक्षितवती, जागरूका प्रयत्नवती च; तदा त्वया मम द्वौ वरौ दत्तौ। तौ वरौ अद्य वाञ्छामि, रघुनन्दन, धर्मेण प्रतिश्रुतौ। यदि त्वं प्रतिज्ञातं वरं न दास्यसि, अद्य त्वया विगर्हिता सती प्राणान् त्यक्ष्यामि।" एवं सा कैकेयी वाक्यैः एव राजानं वशे कृतवती, स यथा पाशे बद्धमृगः स्वविनाशाय प्रववृते। अथ सा पुनः तं रागवशीकृतं राजानं वचनमुवाच—"यौ त्वया मम द्वौ वरौ दत्तौ, तौ प्रतिज्ञातौ, तौ अद्य वक्ष्यामि। राघवस्याभिषेकसमये सर्वं व्यवस्थितम्। तेनैवाभिषेकेन भरतः ममाभिषिक्तः क्रियताम्; एष द्वितीयो वरः, यं त्वया मुदितेन दत्तः। तदा सुरासुरयुद्धे प्रतिज्ञातं, स कालः अद्य प्राप्तः; रामः दण्डकारण्ये नवपञ्चवर्षाणि वसतु। रामः धर्मनिष्ठः, वाल्कलचीरवसनः, तापसव्रतं चरतु; भरतः अद्य राज्यं निर्विघ्नं पालयतु। एष मम परमोऽभिलाषः, त्वया दत्तं वरं वृणे; अद्य राघवं वनं गच्छन्तं पश्येयम्। राजाधिराजः भव, सत्यप्रतिज्ञः; वंशं, शीलं, जन्म च रक्ष। परत्र सत्यं पुरुषस्य श्रेय इति मुनयः वदन्ति।" इति श्रीमद्रामायणे अयोध्याकाण्डे द्वादशसर्गः श्रोतव्यः। तदा कैकेयीवचनं श्रुत्वा महाबलः राजा क्षणमिव चिन्तयन्, महता शोकवेगेन विव्यथे।