अयोध्यापुरी सदा मदोन्मत्तैः गजैः विन्ध्यहिमालयसमुत्थैः महाबलैः पर्वतसदृशैः पूर्णा आसीत्। तत्र ऐरावतमहापद्मवंशसमुत्पन्ना गजाः अञ्जनवामनगिरिसंभूताश्च विद्यमानाः। भद्र, मन्द्र, मृग, भद्रमन्द्र, भद्रमृग, मृगमन्द्र नाम्नः गजाः अपि तां पुरीं सदा पूरयन्ति स्म। पर्वतसदृशैः मदोन्मत्तैः गजैः सदा पूरिता सा सत्यनामा नगरी द्वयोजनाधिकविस्तीर्णा आसीत्, यत्र राजा दशरथः वसन् लोकस्य रक्षां अकरोत्। स तु महातेजाः दशरथः शत्रून् निगृह्य तां नगरीं चन्द्रः तारा इव प्रजाः शासति स्म। अयोध्या नगरी सत्यनामा, दृढद्वारपट्टिका, सुगृहशोभिता, शुभा, सहस्रपुरुषसमाकीर्णा, इन्द्रसमः राजा तया शासति स्म। एवं श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे बालकाण्डे सप्तमः सर्गः समाप्तः। तस्य दशरथस्य मन्त्रीणः गुणसम्पन्नाः महात्मनं इक्ष्वाकुं सेवन्ति स्म; तैः मन्त्रकुशलैः, सङ्केतज्ञैः, नित्यं हितप्रियपरायणैः। स प्रसिद्धः वीरः राजा अष्टौ मन्त्रीणः शुद्धाचाराः, निष्ठावन्तः, नित्यं राजकार्यनिरता आसीत्। धृष्टिः, जयन्तः, विजयः, सुराष्ट्रः, राष्ट्रवर्धनः, अकोपः, धर्मपालः, च सुमन्त्रः अष्टमः, कार्यनिपुणः। तस्य द्वौ पुरोहितौ ऋषिसत्तमौ वसिष्ठवामदेवौ आस्ताम्; अन्ये मन्त्रिणः अपि तत्र आसन्। सुयज्ञः, जाबालिः, काश्यपः, गौतमः, दीर्घायुर्मार्कण्डेयः, च कात्यायनः अपि तत्र आसन्। एते ब्रह्मर्षयः, पूर्वपुरोहिताः, विद्वांसः, विनीताः, शान्ताः, दक्षाः, आत्मनिग्रहसम्पन्नाः आसीत्। ते तेजसाः, धैर्येण, कीर्त्या युक्ताः, मृदुस्मितवदनाः, कदापि क्रोधकामलोभात् मिथ्यावाक्यं न वदन्ति स्म। स्वेषु परेषु वा कृतं, क्रियमाणं, कार्यं, गूढं वा किमपि न अविदितं तेषाम्। आचारकुशलाः, मित्रसिद्धाः, पुत्रेष्वपि यथाकालं दण्डं योजयन्ति स्म। संग्रहव्ययनिपुणाः, सेनायाः व्यवस्थायाम्, शत्रुरपि निर्दोषं न हिंस्युः। वीर्यसम्पन्नाः, नित्यमुत्साहयुक्ताः, राजधर्मं धारयन्ति, शुद्धान् जनान् रक्षन्ति स्म। ब्राह्मणक्षत्रियान् न हिंस्युः, कोशं पूरयन्ति, दण्डं च बलाबलविचारपूर्वकं योजयन्ति। तेषु शुद्धेषु, एकचित्तेषु, सर्वे विवेकिनः; नगरे राज्ये वा मिथ्यावादी नास्ति स्म। न च दुष्टः, न च परस्त्रीकामः; सर्वं राज्यं नगरी च शान्तम् आसीत्। सर्वे शुद्धवस्त्रधारिणः, सुवेषधारिणः, शुद्धव्रताः, जाग्रद्बुद्धयः, राजहितपरायणाः। गुरुगुणान् अधीत्य, वीर्यप्रसिद्धाः, विदेशेष्वपि प्रसिद्धाः, सर्वत्र स्थिरबुद्धयः। सर्वे गुणसम्पन्नाः, कोऽपि न गुणहीनः, संधिविग्रहविद्याः, स्वभावतो धनेश्वराः। गोपनीयकार्यकुशलाः, तर्कविद्याः, प्रियवक्ता, नीतिशास्त्रनिपुणाः। स दोषरहितः दशरथः, एवं गुणसम्पन्नैः मन्त्रीभिः सह, पृथिवीं शासति स्म। स राजा, गुप्तचरैः प्रजाः निरीक्ष्य, धर्मेण रक्षन्, अधर्मं वर्जयन्, subjects शासति स्म। त्रैलोक्यप्रसिद्धः, वाक्यदाने उदारः, सत्यनिष्ठः, पुरुषसिंहः स पृथिवीं तत्र शासति स्म। तस्य न कश्चित् शत्रुः तुल्यो वा श्रेष्ठः; मित्रेषु स्नेहवान्, अधीनेषु मान्यः, कांटकाश्च बलात् निगृह्य, स राजा स्वर्गे देवेश इव जगत् शासति स्म। तैः मन्त्रीभिः, भक्तैः, कुशलैः, शक्तैः, हितनिष्ठैः, स राजा तेजोऽधिगच्छत्, सूर्यः प्रभाभिः उदयति इव। एवं श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे बालकाण्डे अष्टमः सर्गः आरभ्यते। स राजा दशरथः, बलसम्पन्नः, धर्मात्मा, महात्मा, पुत्रकामनया, वंशपरम्परायाः अभावं चिन्तयन्, दुःखी आसीत्। तस्य महात्मनः मनसि एषा बुद्धिः उत्पन्ना—"किमर्थं न अहं पुत्रार्थं अश्वमेधयागं न करिष्यामि?" स निश्चय्य, "यज्ञं कर्तव्यं" इति, मन्त्रिभिः सह, बुद्धिमान् धर्मात्मा राजा निश्चितवान्। ततः बलवान् राजा सुमन्त्रं मन्त्रिणां श्रेष्ठं आह—"शीघ्रं सर्वान् वृद्धान् पुरोहितांश्च मम समीपं आनय।" सुमन्त्रः शीघ्रकर्मा, तान् वेदविदः सर्वान् शीघ्रं समानीय। स सुयज्ञं, वामदेवं, जाबालिं, काश्यपं, पुरोहितं वसिष्ठं, अन्यांश्च ब्राह्मणश्रेष्ठान् आनयत्। तान् पूजयित्वा, धर्मात्मा दशरथः धर्मयुक्तं, हितयुक्तं, मृदु वाक्यं अब्रवीत्— "तस्मात् शास्त्रविधिना यज्ञं कर्तुम् इच्छामि; कथं मम कामः सिद्ध्येत? भवद्भिः एतत् चिन्तनीयम्।" ततो ब्राह्मणाः वसिष्ठप्रमुखाः, राजवचनं पूजयन्तः, "साधु उक्तम्!" इत्येवमूचुः। एवं श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे बालकाण्डे अष्टमः सर्गः समाप्तः।