कदाचित्, सौभाग्यगर्वेण त्वया रामजननी स्वसती तिरस्कृता, कथं सा त्वं प्रति द्वेषं न धारयेत्? यदा रामः पृथिवीं नानाविभवगिरिसंयुक्तां प्राप्स्यति, तदा त्वं सौम्ये, शोकार्तेन भरतेन सह विपत्तिं पराजयं च अनुभविष्यसि। यदा रामः पृथिवीं लभते, नूनं भरतः नश्यति; तस्मात् राज्यं तव पुत्रस्य चिन्तय, अन्यस्य च वनवासकारणम्। एवं नवमः सर्गः श्रोतव्यः। एवमुक्ता कैकेयी, कोपदीप्तमुखी, दीर्घं तीव्रमुष्णं च निष्वस्य मन्थरां प्रति वाक्यमुवाच— "अद्याहं शीघ्रं रामं वनं प्रेषयिष्यामि, भरतं च त्वरया युवराज्याभिषेकाय समर्पयिष्यामि। कथं तु मया तत् साध्यं यथा भरतः राज्यं प्राप्नुयात्, रामश्च न केनचित् प्रकारेण? इदानीं तद्विचिन्त्यताम्।" राज्ञ्या एवमुक्ता, दुष्टदर्शिनी मन्थरा, रामस्य अनिष्टकामिनी, कैकेयीं प्रति वाक्यमुवाच— "शृणु कैकेयि, मम वाक्यानि सम्यक् पश्य, येन तव पुत्रः भरतः एव राज्यं प्राप्स्यति। किं त्वं न स्मरसि, अथवा स्मरन्ती च किं मां न प्रकाशयसि, स्वहितमिच्छन्ती? यदि मम वचनं श्रोतुमिच्छसि, वदामि; शृण्वन्त्या यथोक्तं कर्तव्यम्।" मन्थरायाः वचनं श्रुत्वा कैकेयी शय्यायाः सुसंवितायाः किंचित् उत्तस्थौ, इदं चोवाच। राज्ञ्या एवमुक्ता, दुष्टदर्शिनी मन्थरा, रामस्य अनिष्टकामिनी, कैकेयीं प्रति वाक्यमुवाच। "पुरा, देवासुरयुद्धे तव पतिः राजर्षिभिः सह त्वां स्वसहायां कृत्वा देवेन्द्रस्य सहाय्याय गतः। कैकेयि, दक्षिणां दिशं दण्डकं प्रति, वैजयन्तं नाम नगरे, मत्स्यध्वजविहिते स्थले, त्वं गता। तत्र शम्बरः नाम महादैत्यः, शतसाहस्र मायावान्, इन्द्रेण संग्रामे अजित्य देवगणैः युद्धं कृतवान्। तस्मिन् महायुद्धे, निशि दानवाः पुरुषान् अपास्य, शयानान् भग्नान् च बलात् हन्ति स्म। तत्र दशरथः तदा असुरैः सह महायुद्धं कृत्वा, आयुधैः भग्नबाहुः अभवत्। राण्यः, तत्र त्वं स्वमचेतनं पतिं रणभूमेः अपाकर्ष्य, स्वयम् अपि शस्त्रैः भग्ना, पतिं रक्षिता। तव तेन तुष्टेन पत्या द्वौ वरौ दत्तौ, 'यदा इच्छसि तदा वरान् वृणीष्व' इति उक्तम्। तदा त्वया उक्तम्— 'यदा कामये तदा गृह्णीयाम्' इति; तव महात्मना पत्या तत् अनुमोदितम्। एषा कथा मया तव पूर्वं उक्ता नासीत्, त्वदनुग्रहेण तु स्मृतमस्ति। त्वत्स्नेहान्मया एषा कथा चित्ते स्थिता; इदानीं रामस्याभिषेकस्य व्यवस्थानं निवारय। पतिं प्रति तौ द्वौ वरौ याचस्व— भरतस्याभिषेकं, रामस्य च चतुर्दशवर्षाणि वनवासम्। नूनं चतुर्दशवर्षाणि रामे वने वसति, तव पुत्रः जनानां प्रीत्या दृढमूलो भविष्यति। अद्य, कोपितेव, कोपगृहं प्रविश्य, धूलिधूसरवस्त्रधारिणी, भूमौ शयानां तिष्ठ। पतिं न पश्य, न भाषस्व; राजा त्वां स्नेहेन शोकार्तः समागतः, तदा त्वं रुदन्तीव तिष्ठ, किंचित् न भाषस्व। त्वं पत्या नित्यं प्रियासि— अस्य विषये मम संशयो नास्ति; तव कृते राजा अग्निमपि प्रविशेत्। सः न ते प्रति कोपं कर्तुं शक्नोति, न च कोपितां त्वां पश्येत्; तव कृते प्राणानपि दद्यात्। राजा तव वचनं लंघयितुं न शक्नोति; स्वसौभाग्यबलं त्वं साध्वी विज्ञातुमर्हसि। दशरथः मुक्ताफलमणिहेमरत्नानि तुभ्यं दद्यात्; तेषु चित्तं मा कृथाः। देवासुरसंग्रामे दशरथेन तुभ्यं दत्तौ तौ वरौ— तौ तस्मै स्मारय; स प्रतिज्ञां न लंघयेत्। यदा राघवः स्वयम् त्वां उत्थापयति, महराजः च तत्रास्ति, तदा एषः वरः वृणीष्व। रामस्य चतुर्दशवर्षाणि वनवासः, नव च पञ्च च; भरतः पृथिव्यां नृपः अभिषिच्यताम्। चतुर्दशवर्षाणि रामे वने वसति, तव पुत्रः दृढमूलः स्थिरः भविष्यति। राण्यः, रामस्य वनवासं वरं याचस्व; तेन तव पुत्रस्य सर्वे अभिलाषाः सिध्यन्ति। एवं रामे निर्गते, सः पुनः रामो न भविष्यति; भरतः शत्रुविनिर्मुक्तः तव कृते नृपः भविष्यति। यदा रामः वनेन निवर्तते, तव पुत्रः अन्तर्बहिश्च दृढमूलः भविष्यति। मित्रैः सहितः, स्वात्मन्यवस्थितः, विश्वस्तैः जनैः परिवृतः, तव पुत्रः सुरक्षितः, राजा च कालान्तरं निर्भयः भविष्यतीति मे मतिः। राज्ञो रामाभिषेकनिश्चयात् निवारय; त्वं तु मया सौभाग्यरूपेण दुःखाय प्रेरिता। एवं मन्थरायाः वाक्यैः प्रमोदिता, विश्वासिता च कैकेयी, बालिका इव मोहिता, मन्थरां प्रति वाक्यमुवाच।