तदा मन्थरा कैकेयीं प्रीत्या समुपविश्य धीमान्निदर्शनं चकार—"रामः लक्ष्मणं प्रति किञ्चिदपि दुष्कृत्यं न करिष्यति, किं तु भरतं प्रति तस्य दुष्कृत्यं सन्देहं न जनयति। अतः राघवः राजगृहात् वनं गच्छतु, एषा मम प्रीतिरेव, तव च महदुपकारकं। एवं तव कुलस्य कल्याणं भविष्यति, यदि धर्मेण भरतः पितृपैतामहम् राज्यं प्राप्नोति। स बालः सुखसंवृद्धः रामस्य स्वभावतः शत्रुः, स चेद्धनहीनः सर्वसम्पन्नस्य वशे कथं जीवेत्? यथा वनस्थं गजपतिं सिंहः अभिधावति, तथा त्वं रामेण छाद्यमानं भरतं रक्ष। एकदा तव सौभाग्यदर्पेण त्वं राममातरं सहधर्मचारिणीं तिरस्कृतवती, सा कथं तव प्रति द्वेषं न धारयेत्? यदा रामः पृथिवीं बहुधनगिरिसम्पन्नां प्राप्स्यति, तदा त्वं सौम्या भरतेन दुःखितेन सह दैन्यं पराजयं च प्राप्स्यसि। यदा रामः पृथिवीं लभते, तदा भरतः नश्यति; अतः स्वपुत्रस्य राज्यं, परस्य च वनवासस्य हेतुम् विचिन्तय।" एवं मन्थरया उक्ता कैकेयी कोपाग्निना दीप्तमुखी दीर्घं शुष्कं निःश्वस्य मन्थरां प्रति वचनमब्रवीत्—"अद्याहं शीघ्रं रामं वनं प्रेषयिष्यामि, भरतं च शीघ्रमेव अभिषेचयिष्यामि। कथं तु मया कृतं स्यात् यथा भरतः राज्यं प्राप्नोति, रामो वा न कदाचित्?" राणीवचनेन प्रेरिता पापदर्शिनी मन्थरा रामस्य अहिताय कैकेयीं प्रत्युवाच—"शृणुष्व मम वचनं, यथा तव पुत्रः भरतः एक एव राज्यं प्राप्नोति। किं त्वं कैकेयि न स्मरसि, अथवा स्मरन्त्यपि न प्रकाशयसि, यदा त्वं स्वहितं श्रोतुमिच्छसि? यदि श्रोतुमिच्छसि, वदामि; शृणु, श्रुत्वा यथोचितं कार्यम्।" एवं मन्थरावचः श्रुत्वा कैकेयी शय्यायाः किञ्चित् समुत्थाय इदं वचनमुवाच। तदा मन्थरा पुनः कैकेयीं प्राह—"पूर्वं सुरासुरयुद्धे तव पतिः राजर्षिभिः सहितः त्वां स्वसहायां कृत्वा देवेन्द्रस्य सहाय्याय गतः। कैकेयी दक्षिणां दिशं दण्डकं प्रति वैजयन्तं नाम नगरं यत्र मकरध्वजः स्थितः। तत्र शम्बरः नाम महादानवः शतक्रतुविजयी मायाविनां श्रेष्ठः आसीत्। तस्मिन्महायुद्धे रात्रौ दानवा नरान् अपास्य, शयानान् व्रणितांश्च बलात् हन्युः। तत्र दशरथः महायुद्धं दानवैः सह अकुरुत, तस्य बाहूः शस्त्रैः भग्नाः। तदा त्वं राजानं मूर्छितं रणभूमेः अपाकर्ष्य, शस्त्राभिहतं पतिं रक्षसि स्म। स तव प्रीत्या प्रसन्नः तुभ्यं द्वौ वरौ ददौ—'यदा इच्छसि तदा वरान् वृणीष्व' इति। तदा त्वं 'यदा इच्छामि तदा गृह्णीयामि' इति प्रत्यवदः, स च महात्मा तदनुज्ञातवान्; अहं तदानीं न जानामि स्म, त्वया पूर्वं उक्तं यावत्। त्वत्स्नेहात् एषा कथा मया स्मृतिरेव स्थापिता, अद्य रामाभिषेकस्य यत्नं निवारय, प्रत्याहर। तव पतिं प्रति द्वौ वरौ याचस्व—भरतस्याभिषेकं, रामस्य च चतुर्दशवर्षाणि वनवासम्। रामे चतुर्दशवर्षाणि वने वसति, तव पुत्रः जनानां प्रीत्या दृढपदः भविष्यति। अद्य क्रोधागारं प्रविश, अश्वस्य प्रभोः पुत्रेण कुपिता इव, भूमौ निमग्ना मलिनवस्त्रा च तिष्ठ। न पश्यसि, न भाषसे च; यदा राजा त्वां कामयमानः शोकसन्तप्तः आगमिष्यति, तदा रुदन्तीव तिष्ठ, न च वद। त्वं सदा पतये प्रियासि—नात्र संशयः; तव कृते महाबलः राजा अग्निमपि प्रविशेत्। स त्वं प्रति न कुप्यति, न क्रुद्धां त्वां पश्यति; तव कृते प्राणानपि जह्यात्। राजा तव वचनात् न व्यतिक्रामति; त्वं स्वसौभाग्यबलं जानीहि। दशरथः तुभ्यं मुक्ताफलानि, रत्नानि, सुवर्णं, नानाविधानि दत्तवान्; तेषु न मनः कुरु। तौ द्वौ वरौ यौ दशरथेन सुरासुरयुद्धे दत्तौ, तौ स्मारय सुमते, स प्रतिज्ञां न लङ्घयेत्। यदा राघवः स्वयम् उत्तिष्ठति, राजा च उपस्थितः, तदा एतान् वरान् वृणीष्व। रामस्य चतुर्दशवर्षाणि—नव पञ्च च—वनवासः भवतु, भरतः पृथिव्यां राजा भवतु। रामे चतुर्दशवर्षाणि वने वसति, तव पुत्रः दृढमूलः स्थिरः भविष्यति। इतः तं वरं याचस्व—रामस्य वनवासम्; एवं तव पुत्रस्य सर्वेऽभिलाषाः सिध्यन्ति।