मन्थरा कैकेयीं समुपविश्य प्रीत्या सम्बोधितवती – हे कैकेयी, राघवः राजा भविष्यति, तस्य पुत्रः तस्यानन्तरं राज्यं प्राप्त्वा स्थितः; तु तव पुत्रः भरतः राजवंशात् अपसारितः भविष्यति। न हि सर्वे राजपुत्राः राज्ये स्थायन्ते; यदि सर्वे अभिषिक्ताः स्युः, तदा महद् अव्यवस्थायाः कारणं स्यात्। अतः, हे निष्कलङ्के, राजानः सदा ज्येष्ठं पुत्रं राज्यकार्यार्थे नियुक्तवन्तः, अन्ये अपि गुणवन्तः सन्ति चेत्। तव पुत्रः, हे स्निग्धे, सुखैः च राजवंशेन च विहीनः, शोकात् अनाथवत् भग्नः भविष्यति। अहं तव हिताय अत्र आगता, त्वं मां न जानासि; त्वं मम यथोचितं फलम् दातव्या, यत् तव सौभाग्यं सौमित्र्ये वृद्धम्। नूनं रामः अभ्युत्थितं राज्यं प्राप्त्वा भरतं दूरदेशं वा अन्यं लोकं वा प्रेषयिष्यति। बाल्ये अपि भरतः तव मामा समीपे न स्थापितः; समीप्यं स्नेहं जनयति, स्थावराणाम् अपि। भरतेन शत्रुघ्नः अपि तस्य सदृशः जातः; यथा लक्ष्मणः रामं अनुगच्छति, तथा शत्रुघ्नः भरतं अनुगच्छति। श्रूयते, कश्चन वृक्षः, यः वनवासिभिः छेदनीयः, तस्य समीप्यात् भयेन बाणैः शाखाः छिद्यन्ते। रामः लक्ष्मणं नूनं रक्षिष्यति, राघवः अपि लक्ष्मणं रक्षिष्यति; तयोः भ्रातृत्वं लोके प्रसिद्धम्, अश्विनोः इव। अतः रामः लक्ष्मणं प्रति किमपि दुष्कृत्यं न करिष्यति; रामः भरतं प्रति तु दुष्कृत्यं करिष्यति – नात्र संशयः। अतः राघवः राजगृहात् वनं गच्छतु; एषा मम प्रीतिर्भवति, तव च महत् हितं। एवं तव कुलस्य कल्याणं भविष्यति, यदि भरतः धर्मानुसारं पितृराज्यं प्राप्नुयात्। स बालः, सुखसंस्कृतः, रामस्य स्वाभाविकः शत्रुः; सः, संपद्-हीनः, सर्वसम्पन्नस्य वशे कथं जीवेत्? यथा गजपतिः वनं सिंहेन धावितः, तथा त्वं भरतं रामेन आवृतं रक्ष। एकदा, तव सौभाग्ये गर्वात्, त्वं रामस्य मातरं सहधर्मिणीं त्यक्तवती; सा कथं तव प्रति वैरं न धारयेत्? यदा रामः पृथिवीं, रत्नगिरिभिः भूषितां, प्राप्नोति, तदा, हे सौम्ये, त्वं भरतेन दुःखितेन सह विपत्तिं पराजयं च प्राप्स्यसि। यदा रामः पृथिवीं प्राप्नोति, भरतः नूनं नष्टः भविष्यति; अतः, तव पुत्राय राज्यं चिन्तय, अन्यस्य वनवासस्य कारणं च। एवं नवमः अध्यायः श्रोतव्यः। एवं उक्ता कैकेयी, क्रोधानलदीप्तमुखी, दीर्घं उष्णं श्वासं निष्क्रान्त्वा, मन्थरायाः वचनं प्राप्य, इदं वचनं प्राह – अद्य अहं शीघ्रं रामं अत्रतः वनं प्रेषयिष्यामि, भरतं च शीघ्रं युवराज्याभिषेकाय नियुक्त्वा स्थापयिष्यामि। कथं तु एतत् साधयामि, यथा भरतः राज्यं प्राप्नोति, रामः तु कदाचित् न प्राप्नोति, तद् चिन्तय। एवं राण्या उक्ता मन्थरा, दुष्टदर्शिनी, रामस्य अनिष्टाय, कैकेयीं इदं वचनं प्राह – कैकेयी, सम्यक् पश्य, मम वचनं शृणु, यथा तव पुत्रः भरतः एकः राज्यं प्राप्नोति। किं त्वं न स्मरसी, कैकेयी, अथवा स्मरसी चेत्, किं गुप्तवती, यदा स्वहितं मत्तः श्रोतुम् इच्छसि? यदि मम वचनं श्रोतुम् इच्छसि, हे ललिते, तदा शृणु; अहं ते वक्ष्यामि, श्रुत्वा यथायोग्यं कुरु। एवं मन्थरायाः वचनं श्रुत्वा कैकेयी, शय्यायाः सुप्रस्तारायाः किंचित् उत्थाय, इदं वचनं प्राह। एवं राण्या उक्ता मन्थरा, दुष्टदर्शिनी, रामस्य अनिष्टाय, कैकेयीं इदं वचनं पुनः प्राह। पूर्वं देवासुरयुद्धे तव पतिः, राजर्षिभिः सह, तव साहाय्याय इन्द्रस्य समीपं त्वां निनाय। कैकेयी, दक्षिणां दिशां दण्डकं प्रति, वैजयन्तं नगरं गत्वा, यत्र मत्स्यध्वजः उत्तोलितः। तत्र महान् असुरः शम्बरः नाम, शताश्चर्यविद्यायुक्तः, इन्द्रेण युद्धे अभिभूतः, देवसंघैः अपराजितः। तस्मिन्नेव युद्धे, असुराः, नरान् अपाकृत्य, रात्रौ क्षतान् शयान् च बलात् हन्ति स्म। तत्र राजा दशरथः असुरैः सह महान् युद्धं अकरोत्, तस्य बाहूः शस्त्रैः भग्नौ। हे राणि, त्वं तव अचेतनं पतिं रणभूमेः अपाकृत्य, शस्त्रक्षतं अपि तं रक्षिता। तस्य तव साहाय्ये प्रसन्नः सः, ते द्वौ वरौ दत्तवान्, हे सुन्दरी; तव पतिः उक्तवान् – 'यदा इच्छसि, तदा वरौ याचस्व।' तदा त्वं उक्तवती – 'यदा इच्छामि, तदा गृह्णामि,' तव महात्मा पतिः अनुमोदितवान्; अहं एतत् न जानामि स्म, यावत् त्वं पूर्वं मम उक्तवती। त्वयि स्नेहात् अहं एतत् कथा मनसि धारयामि; अधुना रामाभिषेकस्य विधिं निवारय, प्रत्याहारय। तव पतिं द्वौ वरौ याचस्व – भरतस्य अभिषेकः, रामस्य च चतुर्दशवर्षीयः वनवासः। नूनं चतुर्दशवर्षाणि यावत् रामः वनं वसति, तव पुत्रः जनप्रियः दृढं राज्ये प्रतिष्ठितः भविष्यति। अद्य कोपगृहं प्रविश, अश्वपति-पुत्रेण कोपिता इव, भूमौ गुप्ता, मलिनवस्त्रधारिणी स्थाहि।