अयोध्यापुरी सा इक्ष्वाकुवंशस्य प्रभुना सम्यक् रक्षितवती। यथा पूर्वं मनुना प्राज्ञेन नराधिपेन सा रक्षिता, तथा तत्र राजा दशरथः प्रजाः सम्यक् पालयामास। तस्यां पुरीं योधा अग्निसमाः, कुशलाः, विनयवन्तः, दृढव्रताः, स्वविद्यायां निपुणाः, सिंहगुहायामिव सिंहाः, सर्वत्र विराजन्ति स्म। तत्र काम्बोज-बह्लिकदेशजः श्रेष्ठाश्वाः, वन्यनदीजन्याश्च उत्तमाश्वाः, सर्वत्र समृद्धाः। विंध्यहिमालयसमुत्था मदोत्कटगजाः, पर्वतानिव बलिनः, तत्र नगरे सन्तः तां शोभयन्ति स्म। ऐरावत-महापद्मवंशजाः, अञ्जन-वामनगिरिसमुत्थाश्च गजाः, तत्र सन्तः नगरे शोभां वर्धयन्ति स्म। भद्र, मन्द्र, मृग, भद्रमन्द्र, भद्रमृग, मृगमन्द्राख्याः गजाः अपि तत्र समृद्धाः। सर्वदा मदोत्कटपर्वतसमाः गजाः तत्र नगरे सन्तः, सा सत्यनाम्न्यायोध्यापुरी द्वयोर्जनातिरिक्तं विस्तारयन्ती, तत्र दशरथः राजा विश्वं पालयामास। स राजा दशरथः, शत्रून् निगृह्य, तां नगर्यां चन्द्रः तारेष्विव प्रज्वलन् राज्यं कर्तुम् अर्हन्। सत्यनाम्न्यायोध्यायाः नगरी, दृढद्वारपार्श्वा, रम्यगृहाभरणा, शुभा, सहस्रपुरुषसमाकीर्णा, इन्द्रसमः राजा तत्र राज्यं कर्तुम् अर्हन्। एवं सप्तमः सर्गः बालकाण्डे श्रीवाल्मीकि-रामायणे समाप्तः। तस्य महात्मनः इक्ष्वाकुं सेवमानाः मन्त्रिणः गुणसम्पन्नाः, संकेतज्ञाः, हितेषु नित्यनिष्ठाः, सदा प्रियहितेषु तिष्ठन्ति स्म। स वीर्यशाली राजा अष्ट मन्त्रिणः शुद्धाचाराः, नित्यम् राजकार्यपरायणाः, तस्य समीपे स्थिताः। धृष्टिः, जयन्तः, विजयः, सुराष्ट्रः, राष्ट्रवर्धनः, अकोपः, धर्मपालः, तथा सुमन्त्रः, अष्टमः, कार्यविदः। तस्य द्वौ पुरोहितौ, ऋषिसत्तमौ, वसिष्ठः वामदेवः च, अन्ये च मन्त्रिणः तत्र सन्ति स्म। सुयज्ञः, जाबालिः, काश्यपः, गौतमः, दीर्घायुः मार्कण्डेयः, तथा कात्यायनः। एते ब्रह्मर्षयः, पूर्वपुरोहिताः, विद्वांसः, विनीताः, शमशीलाः, नित्यनियमपरायणाः। ते तेजः, धैर्यं, कीर्तिं च धारयन्तः, स्मितवदनाः, कदापि मिथ्यावचनं न कदाचित् क्रोधात्, कामात्, स्वार्थात् वा वदन्ति स्म। स्वकीयेषु परकीयेषु च, कृतं, क्रियमाणं, कर्तव्यं, गूढमपि, तेषां किमपि न अप्रज्ञातम्। आचारनिपुणाः, मित्रसिद्धाः, स्वपुत्रेष्वपि यथाकालं दण्डं योजयन्ति। संग्रहनिपुणाः, सेनायाः च व्यवस्थायां निपुणाः, दोषहीनं शत्रुमपि न हिंसन्ति। वीर्यवन्तः, नित्यप्रयत्नशीलाः, राजधर्मं धारयन्तः, शुद्धजनान् सदा रक्षन्ति। ब्राह्मणक्षत्रियान् न हिंसन्ति, कोषं पूरयन्ति, दण्डं शक्त्यशक्त्यनुसारं योजयन्ति। एते शुद्धाः, एकचित्ताः, सर्वे विवेकिनः, नगरे राज्ये च कदाचित् मिथ्यावादी नास्ति। दुष्टः, परस्त्रीकामः वा, नगरे राज्ये च नास्ति, सर्वं राज्यं नगरी च शान्ता। सर्वे शुद्धवस्त्रधारिणः, सुवेषधारिणः, शुद्धव्रताः, जागरूकविवेकिनः, राजहितपरायणाः। गुरुगुणान् अधिगम्य, वीर्यप्रसिद्धाः, विदेशेषु अपि प्रसिद्धाः, सर्वत्र स्थिरबुद्धयः। सर्वे गुणसम्पन्नाः, कोऽपि दोषरहितः, संधिविग्रहविदः, नैसर्गिकसमृद्ध्युक्ताः। गोपनीयकार्यनिपुणाः, तर्कशास्त्रविशारदाः, सदा सुखवदिनः, नीतिशास्त्रकुशलाः। दशरथः राजा, एतादृशगुणैः मन्त्रिभिः युक्तः, पृथिवीं पालयामास। गुप्तचरैः प्रजाः निरीक्ष्य, धर्मेण रक्षन्, सदा अधर्मं परिहृत्य, प्रजाः पालयामास। त्रिलोकप्रसिद्धः, वाचासौदार्ययुक्तः, सत्यनिष्ठः, नरशार्दूलः स राजा तत्र भूमिं पालयामास। शत्रौ न कोऽपि तुल्यः, न कोऽपि श्रेष्ठः, मित्रेभ्यः स्नेहितः, सामन्तेषु सम्मानवान्, कांटकाश्च बलात् निगृह्य, स राजा स्वर्गे देवेश इव भूमिं पालयामास। तैः मन्त्रिभिः, भक्तैः, कुशलैः, समर्थैः, हितनिष्ठैः परिवृतः, स राजा सूर्यः प्रभाभिः उदयति इव दीप्तिं प्राप्तवान्। एवं अष्टमः सर्गः। शृणु। बालकाण्डे श्रीवाल्मीकि-रामायणे अष्टमः सर्गः समाप्तः। एवं शक्तिमान्, धर्मिष्ठः, महात्मा दशरथः पुत्रकामनया वंशवृद्धये किमपि पुत्रं न लब्धवान्। तस्य चिन्तयतः, महात्मनः मनसि अयं विचारः उत्पन्नः—"पुत्रार्थं अश्वमेधयागं किम् न करवानि?"। निश्चय्य, "यज्ञं कर्तव्यम्," इत्येव, स धर्मात्मा, मन्त्रिभिः सह, निश्चित्य, मनः कृतवान्। ततः स राजा दशरथः सुमन्त्रं कार्यविदं आज्ञापयामास—"शीघ्रं सर्वान् वृद्धान् पुरोहितान् च मम समीपं आनय।"। ततः सुमन्त्रः शीघ्रकर्मा, वेदविदः सर्वान् शीघ्रं संगृह्य, राजा दशरथस्य समीपं आनय। तत्र सुयज्ञः, वामदेवः, जाबालिः, काश्यपः, पुरोहितः वसिष्ठः, अन्ये च ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वे समागच्छन्।