मन्थरायाः वचनं श्रुत्वा, सन्तोषेण पूर्णा कैकेयी महाराज्ञी तदा केवलं रामस्य गुणान् स्तोतुम् आरभत। सा रामं, राज्ञः ज्येष्ठं पुत्रं, धर्मज्ञं, सद्गुणसम्पन्नं, स्वनिग्रहवन्तं, कृतज्ञं, सत्यप्रियं, शुद्धात्मानं च वर्णयन्ती, तस्यैव राज्याभिषेकं युक्तं इति निश्चितवती। दीर्घायुः स रामः भ्रातृभ्यः सेवकभ्यः च पितृवत् रक्षां करिष्यति; तस्मात् हे कुब्जे, रामस्य अभिषेकश्रवणे किम् त्वं व्यथितः भवसि? निश्चितं शतवर्षात् अनन्तरं भरतः अपि, श्रेष्ठः नरः, रामात् पितामहपितृराज्यं प्राप्नोति। यदा समृद्धिः प्राप्ता, सुखं समीपं, तदा मन्थरे, किम् त्वं अन्तः दह्यसे, शुभे भाग्ये दुःखितः च भवसि? यथा भरतः पूज्यते, तथा रामः अपि अधिकं पूज्यते; कौसल्यां विना स मम अपि सेवां महतीं करोति। यदि राज्यं रामस्य, तर्हि भरतस्य अपि; रामः हि भ्रातृन् आत्मवत् पश्यति। इति कैकेय्याः वचनं श्रुत्वा, मन्थरा दुःखेन आक्रान्ता, दीर्घं उष्णं श्वासं विसृज्य, कैकेयीं इदं वचनं उवाच। "त्वया मूढया, दुष्टं न दृश्यते, न च आत्मानं जानासि, दुःखदुःस्वप्नसागरम् निमग्ना। रामः राजा भविष्यति, तस्य पुत्रः अनन्तरं; भरतः तु, हे कैकेयी, राजवंशात् निक्षिप्यते। सुन्दरी, सर्वे राजपुत्राः राज्ये न तिष्ठन्ति; यदि सर्वे अभिषिक्ताः स्युः, महद् विक्षोभः स्यात्। तस्मात्, हे निर्दोषे, राजा ज्येष्ठाय राज्यकार्यं ददाति, अन्ये अपि गुणवन्तः सन्ति चेदपि। तव पुत्रः अनाथवत्, सुखरहितः, राजवंशात् च वञ्चितः, भग्नः भविष्यति, हे स्नेहपूर्णे। अहं तव हिताय आगता, त्वं मां न जानासि; तव सौभाग्यवृद्धये मम यथोचितं फलम् दातव्यम्। यदा रामः निर्बाधं राज्यं लभते, तदा भरतम् दूरदेशे, अथवा अन्यत्र, प्रेषयिष्यति। बाल्ये भरतः तव मातेः भ्रातरं समीपं न स्थापितः; सन्निकर्षः स्नेहं जनयति, स्थावराणामपि। भरतस्य कारणात् शत्रुघ्नः अपि तद्वत् जातः; यथा लक्ष्मणः रामं अनुसरति, तथा स भरतं। श्रूयते, वनवासिनः कर्तव्यं वृक्षः भयात् समीपस्थैः बाणैः शाखाभिः विहीनः क्रियते। रामः निश्चितं लक्ष्मणं रक्षिष्यति, राघवः अपि लक्ष्मणं रक्षिष्यति; तयोः भ्रातृभावः लोके विख्यातः, अश्विनोः इव। रामः लक्ष्मणं विरुद्धं कं न करिष्यति; परन्तु रामः भरतं विरुद्धं कार्यं करिष्यति, नात्र संशयः। अतः राघवः राजगृहात् वनं गच्छतु; एषा मम प्रीति, तथा तव महद् हितम्। एवं तव कुलस्य हितं स्याद्, यदि भरतः धर्मेण पितृराज्यं लभते। स बालकः सुखानुगतः, रामस्य स्वाभाविकः शत्रुः; स सर्वसंपन्नस्य अधीनः, दुःखितः, कथं जीवेत्? यथा गजपतिः वनान्तरे सिंहेन धावितः, तथा त्वं भरतं रक्षेयाः, रामस्य अधीनं। एकदा तव सौभाग्यविमर्शेन, राममातृं सहधर्मिणीं त्यक्तवती; सा कथं तव प्रति वैरं न धारयेत्? यदा रामः पृथिवीं, रत्नगिरिसम्पूर्णां, लभते, तदा, हे सौम्ये, त्वं भरतेन दुःखितेन सह, दुःखं, पराजयं च अनुभविष्यसि। यदा रामः पृथिवीं लभते, भरतः निश्चितं नष्टः भविष्यति; अतः तव पुत्रस्य राज्यं चिन्तय, अन्यस्य वनवासकारणं च। एवम् नवमः सर्गः श्रोतव्यः। एवं कथिता कैकेयी, क्रोधेन मुखं दीप्तम्, दीर्घं उष्णं श्वासं विसृज्य, मन्थरायै इदं वचनं उवाच। "अद्यैव अहं रामं इतः शीघ्रं वनं प्रेषयिष्यामि, भरतं तु त्वरया राज्याभिषेकं करिष्यामि। कथं स्यात्, यथा भरतः राज्यं प्राप्नोति, रामः न प्राप्नोति, तद् उपायं चिन्तय।" एवं राज्ञ्या उक्ता, मन्थरा, दुष्टदर्शिनी, रामस्य अनिष्टं इच्छन्ती, कैकेयीं इदं वचनं उवाच। "इदानीं कैकेयी, यथायोग्यं पश्य, मम वचनं शृणु, यथा तव पुत्रः भरतः राज्यं एकाकी प्राप्नोति। किम् त्वं न स्मरसि, वा यदि स्मरसि, तदा किम् गुप्तं करोति, यदा तव स्वार्थे मम वचनं श्रोतुम् इच्छसि? यद्यहं यद् वक्ष्यामि तत् श्रोतुम् इच्छसि, हे ललिते, तदा शृणु; वक्ष्यामि, श्रुत्वा यथोचितं कार्यं कुरु।" मन्थरायाः वचनं श्रुत्वा, कैकेयी शय्यायाः सुप्रसारितायाः किञ्चित् उत्थाय, इदं वचनं उवाच। एवं राज्ञ्या उक्ता, मन्थरा, दुष्टदर्शिनी, रामस्य अनिष्टं इच्छन्ती, कैकेयीं इदं वचनं पुनः उवाच। "पूर्वं देवासुरसंग्रामे तव पतिः, राजर्षिभिः सह, तव सहाय्याय इन्द्राय गच्छन् त्वाम् अपि गृहीत्वा अगच्छत्। कैकेयी दक्षिणदिशं दण्डकं प्रति, वैजयन्तं नगरं, शङ्कचिह्नध्वजस्थलं, अगच्छत्। तत्र शम्बरः नाम महादानवः, शतजन्ममायावान्, इन्द्रेण युद्धे, देवसंघैः अजितः, स्थितः।" इत्येतत् शास्त्रवचनानुसारं कथा संस्कृतेन सम्यक् उपनिबद्धा।