लक्ष्मणः महाबाहुः रामे सम्पूर्णं भक्तिम् आदधाति, तथा शत्रुघ्नः भरते तद्वद् ककुत्स्थकुलेषु यथाऽस्ति। राज्यम् समीप्यक्रमेण भरताय दातव्यं स्यात्, किन्तु राजस्यानुक्रमणं तयोः कनिष्ठयोः समर्पितम्। कौसल्याया भाग्यशालिनी सा, यस्य पुत्रः श्वः पुष्यनक्षत्रे ब्राह्मणश्रेष्ठैः युवराज्ये अभिषिक्तः भविष्यति। पृथिवी हर्षयुता विश्वासयुक्ता च या विजिता शत्रुश्च निगृहीतः, तदा त्वं कौसल्यायाः समर्पितहस्ताः सेविका इव सेविष्यसि। एवं सह वयम् अपि तस्याः सेवकाः भविष्यामः, तव पुत्रः च रामस्य सेवकः भविष्यति। नूनं रामस्य मुख्याः पत्न्यः हर्षिताः स्युः, तव स्नुषाः भरतस्य पतनं दृष्ट्वा न हर्षयिष्यन्ति। तदा मन्थरायाः वाक्यं श्रुत्वा, परमसन्तोषपूर्णा कैकेयी केवलं रामस्य गुणान् स्तोतुं आरभत। रामः राज्ञः ज्येष्ठपुत्रः धर्मज्ञः, गुणवान्, आत्मनिग्रहवान्, कृतज्ञः, सत्यवादी, शुद्धः च; अतः युवराज्यं तस्य योग्यं। स दीर्घायुः भ्रातॄन् दासांश्च पितृवत् रक्षिष्यति; तस्मात् हे कुब्जे, रामस्याभिषेकं श्रुत्वा किम् त्वं व्यथिताः? शतवर्षे पश्चात् भरतः अपि पितृपितामहयोः राज्यं रामात् प्राप्स्यति। तदा समृद्धिः आगता, सुखं समीपं, किमर्थं मन्थरे त्वं दुःखिता, शुभे सति संतप्यसि? यथा भरतः पूज्यः, तथा रामः अपि अधिकं पूज्यः; कौसल्यायाः अपि तस्य सेवायां अधिका भागिता अस्ति। यदि राज्यं रामस्य, तर्हि भरतस्य अपि; रामः स्वभ्रातॄन् आत्मवत् पश्यति। कैकेय्या वचनं श्रुत्वा, मन्थरा दुःखसंतप्ता दीर्घं उष्णं श्वासं निष्क्रान्त्वा कैकेय्यै इदं वचनम् उवाच। तव मूढत्वेन त्वं अनर्थं न पश्यसि, आत्मानं न वेत्सि, दुःखसागरं पतित्वा दुःखदुःखिता सि। रामः राजा भविष्यति, तस्य पुत्रः अनन्तरं; भरतः तु राजवंशात् दूरः भविष्यति, हे कैकेयि। सर्वे राजपुत्राः राज्ये न स्थाति; सर्वे यदि अभिषिक्ताः स्युः, महान् अनर्थः स्यात्। अतः दोषरहिते, राजा ज्येष्ठाय राज्यं समर्पयन्ति, अन्ये अपि गुणवन्तः स्युः। तव पुत्रः पूर्णं भग्नः स्यात्, अनाथवत्, सुखविहीनः, राजवंशात् विहीनः, स्नेहयुक्ते। अहम् तव हिताय आगता, त्वं मां न जानासि; त्वं मम उपकाराय यथोचितं फलम् दातव्या, यः तव सहपत्नीं प्रति तव लाभं वर्धयामि। यदा रामः अव्याहतं राज्यं प्राप्स्यति, तदा भरतं दूरदेशे वा अन्यत्र लोके वा प्रेषयिष्यति। बाल्ये सति भरतः तव मामा समीपे न स्थापितः; सन्निकर्षः स्नेहं जनयति, स्थावराणामपि। भरतस्य कारणेन शत्रुघ्नः अपि तद्वद् जातः; लक्ष्मणः यथा रामं अनुसरति, शत्रुघ्नः भरतं अनुसरति। श्रूयते कश्चित् वृक्षः वनवासिभिः छेदनीयः, तस्य शाखाः बाणैः भयात् समीप्येन छिन्नाः। रामः लक्ष्मणं रक्षिष्यति, राघवः अपि लक्ष्मणं रक्षिष्यति; तयोः भ्रातृत्वं लोके प्रसिद्धम्, अश्विनयोः यथा। तस्मात् रामः लक्ष्मणं प्रति किमपि दुष्कृत्यं न करिष्यति; भरतं प्रति तु कर्तुं शक्यते, नात्र संशयः। तस्मात् राघवः राजगृहात् वनं गच्छतु; एषा मम प्रीति, तव च महान् लाभः। एवं तव कुलस्य कल्याणं स्यात्, यदा भरतः धर्मानुसारं पितृराज्यं प्राप्स्यति। स बालः सुखसंवृद्धः रामस्य शत्रुः स्वभावतः; स कatham समृद्धिविहीनः सर्वसमृद्धं रामं अधीनः जीवन्ति? यथा गजपतिः सिंहेन वने धाव्यते, तथा त्वं रामस्य छायायाः भरतं रक्षitum अर्हसि। स्मृतवान् तव सौभाग्ये गर्वात् राममातृं सहपत्नीं त्यक्तवती; सा कथं तव प्रति द्वेषं न कुर्यात्? यदा रामः पृथिवीं रत्नगिरिसंयुतां लभते, तदा सौम्ये, त्वं भरतसहितं दुःखितं, पराजितं च भविष्यसि। यदा रामः पृथिवीं प्राप्नोति, भरतः नष्टः भविष्यति; तस्मात् तव पुत्रस्य राज्यं चिन्तय, अन्यस्य वनवासस्य कारणं अपि। नवमं अध्यायं श्रोतव्यम्। एवं उक्ता कैकेयी, क्रोधवर्णा, दीर्घं उष्णं श्वासं निष्क्रान्त्वा मन्थरायाः प्रति इदं वचनं उवाच। अद्य अहं शीघ्रं रामं वनं प्रेषयिष्यामि, भरतं युवराज्ये अभिषेकं करिष्यामि। किं प्रकारेण एतत् साधयामि, यथा भरतः राज्यं प्राप्नोति, रामः न प्राप्नोति, तद् चिन्तय। एवं रज्यस्य अनर्थदर्शिनी मन्थरा, रामस्य अहिताय, कैकेय्यै इदं वचनम् उवाच। कैकेयी, सविशेषं पश्य, मम वचनं शृणु, यथा तव पुत्रः भरतः एव राज्यं प्राप्नोति। किं त्वं न स्मरासि, कैकेयी, अथवा स्मरन्ती अपि न गुप्तवती, यदा तव हितं मम वक्तव्यं इच्छसि?