अथ धर्मनिष्ठा ब्राह्मणाः क्षत्रियेषु प्रतिष्ठिताः, क्षत्रियाः तु वैश्यैः सेव्यन्ते स्म, शूद्राश्च स्वधर्मनिष्ठाः सन्तः त्रीन् वर्णान् सेवाम् अकुर्वन्। सा पुरी तु प्राचीनकाले मनुना मनुष्येन्द्रेण यथा रक्षिता, तथा एव इक्ष्वाकुवंशाधिपतिना सम्यक् रक्षिताऽभूत्। तत्र नगर्यां अग्निसमानाः शूराः, विनीताः, दाक्षिण्ययुक्ताश्च, शस्त्रविद्याविशारदाः, सिंहगुहाविव सन्नद्धाः सैनिकाः समन्ततः वर्तन्ते स्म। काम्बोज-बह्लीकजातैः श्रेष्ठाश्वैः, वननदीसमुत्थितैः चाश्वैः सा पुरी समृद्धा अभूत्। विन्ध्य-हिमालयसमुत्थितैः मदोन्मत्तगजेन्द्रैः, पर्वतसदृशबलाढ्यैः, सा नगरी पूर्णा आसीत्। ऐरावत-महापद्मवंशोद्भवैः, अञ्जन-वामनगिरिसंभवैश्च गजेन्द्रैः सा नगरी शोभिता। भद्र-मन्द्र-मृग-भद्रमन्द्र-भद्रमृग-मृगमन्द्रनामभिः गजेन्द्रैः अपि सा नगरी पूर्णा। मदोन्मत्तगजैः पर्वतसदृशैः नित्यं सम्पूर्णा सा सत्यनामा पुरी द्वयोर्जनाधिकविस्तीर्णा आसीत्, यत्र राजा दशरथः स्थित्वा जगत् पालयति स्म। स एव तेजस्वी दशरथः सुभटान् निगृह्य, नक्षत्रेषु इव चन्द्रमाः, तां पुरीं शशास। सा सत्यनामा अयोध्या, सुदृढद्वारपार्श्वयुक्ता, शोभनगृहश्रेणिभिः भूषिता, शुभा, सहस्रसंख्याकजनाकीर्णा, इन्द्रतुल्येन राज्ञा शासिता। एवं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षष्ठस्सर्गः समाप्तः। तस्य महात्मन इक्ष्वाकुश्रेष्ठस्य मन्त्रीणां गुणसम्पन्नाः सेवकाः आसन्, ये मन्त्रविदः, संकेतज्ञाः, यः हितप्रियं सदा कुर्वन्ति स्म। सः महाबलः प्रसिद्धश्च राजा अष्टौ मन्त्रिणः शुद्धाचारान्, नित्यनियुक्तान्, स्वकार्ये निष्ठितान् च आसादयत्। तेषां नामानि—धृष्टिः, जयन्तः, विजयः, सुराष्ट्रः, राष्ट्रवर्धनः, अकोपः, धर्मपालः, च सुमन्त्रः अष्टमः, यः कार्यविनिश्चयकुशलः आसीत्। तस्य द्वौ पुरोहितौ ऋषिसत्तमौ—वसिष्ठः वामदेवश्च, अन्ये च मन्त्रिणः आसन्। तत्र सुयज्ञः, जाबालिः, काश्यपः, गौतमः, दीर्घायुः मार्कण्डेयः, तथा कात्यायनः ऋषयः आसन्। एते ब्रह्मर्षयः, पूर्वपुरोहिताः, वेदविदः, विनीताः, दमशीलाः, विनयसम्पन्नाश्च सदा आसन्। तेषां तेजः क्षमां कीर्तिं च बभूवुः, स्मितपूर्वं वदन्तः, क्रोधकामार्थहेतोः अपि कदापि अनृतं न वदन्ति स्म। स्वेषु परेषु वा, कृतं वा, क्रियमाणं वा, कार्यं वा, रहसि अपि यत्किञ्चिद्, तेषां न अप्राप्तम् आसीत्। सर्वे आचारकुशलाः, मित्रदर्शिनः, स्वपुत्रेष्वपि यथाकालं दण्डं धारयन्तः, अर्थसंग्रहण-चतुराः, सेनानिवेशनकुशलाः, निर्दोषं जनं न हिंस्युः, शत्रुरपि चेत्। सर्वे शूराः, नित्यप्रयत्नवन्तः, राजधर्मपालकाः, शुद्धजनसंरक्षकाः आसन्। ब्राह्मणक्षत्रियान् न हिंस्यन्तः, कोशं पूरयन्तः, दोषिणां सामर्थ्याबलम् आलोक्य दण्डं विधायन्तः। सर्वे शुद्धसत्त्वाः, एकचित्ताः, सर्वे विवेकिनः; नगरे राष्ट्रे वा कश्चन अनृतवादी नासीत्। तत्र न दुष्टः, न परदारकामुकः, सर्वे शान्ताः, नगरी च राष्ट्रं च सम्यग् आसीत्। सर्वे शुचिवासाः, सुशिक्षितवेषाः, शुद्धव्रतानुष्ठानाः, जाग्रत्प्रज्ञया नृपहिते प्रवृत्ताः। गुरुगुणाः सर्वैः सम्पादिताः, शौर्यप्रसिद्धिः, देशान्तरविख्याताः, सर्वत्र स्थितप्रज्ञाः आसन्। सर्वे गुणसम्पन्नाः, न कश्चित् निर्गुणः, संधिविग्रहविदः, स्वभावतः ऐश्वर्यसम्पन्नाः। मन्त्रधारणकुशलाः, सूक्ष्मयुक्तिविदः, सदा प्रियवादिनः, नीतिशास्त्रविशारदाः आसन्। एवं गुणैः मन्त्रिभिः युक्तः, निरदोषः स राजा दशरथः पृथिवीं शशास। सः राजा च, स्वजनान् चान्यांश्च, गूढचरैः पश्यन्, धर्मेण रक्षन्, सदा अधर्मं परिहृत्य प्रजाः पालयति स्म। त्रिषु लोकेषु प्रतिष्ठितः, वाक्समृद्धः, सत्यपरायणः, सः पुरुषव्याघ्रः तत्र पृथिवीं शशास। न तस्य शत्रुः श्रेष्ठो वा समः वा कश्चित्, मित्रेषु स्नेही, भृत्येषु मान्यः, कंटकान् बलात् निघ्नन्, सः राजा स्वर्गपतिरिव भूमिं शशास। तेषां उपरि स्थितः, भक्त्या युक्तैः, कुशलैः, समर्थैः, हिते स्थितप्रज्ञैः मन्त्रिभिः परिवृतः, राजा तेजसा आभाति स्म, सूर्य इव प्रभाभिः। एवं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्तमः सर्गः समाप्तः। एवमेष राजा दशरथः महाबलः, धर्मात्मा, महात्मा च सन्, पुत्रकामः सन्, वंशवृद्धये पुत्रं न प्राप्नोत्। तस्य चिन्तयतः, महात्मनः मनसि विचारः उत्पन्नः—"किं न आश्वमेधं यज्ञं पुत्रार्थं कुर्यामि?" इति। स निश्चयं कृत्वा, "आश्वमेधं करिष्यामि," इति, सः बुद्धिमान् धर्मात्मा राजा, मन्त्रिसहितः, निश्चित्य स्थितः। ततः बलवान् राजा सुमन्त्रं मन्त्रिणां श्रेष्ठं आह—"शीघ्रं गत्वा सर्वान् वृद्धान् ऋत्विजश्च आनीय मम समीपं कुरु" इति। सुमन्त्रः अपि शीघ्रगामी सन्, त्वरया गत्वा, वेदविदः सर्वान् समाह्वयत्।