श्वेतमेघशिखरप्रतीमं प्रासादमारोह्य, स राजपुरोहितः देवं बृहस्पतिमिव शक्रसदनं प्रति, राजानं समीपमुपागच्छत्। तं समायान्तं दृष्ट्वा, राजा स्वस्यान्तिकात् उत्तस्थाय, तस्य मतमपृच्छत्, सर्वं च कृतमित्याख्यातवान्। ततः, तस्मै तुल्यं तं राजपुरोहितं सम्मानयन्तः, सभायां समुपविष्टाः सभासदः अपि स्थानादुत्तस्थुः। गुरुणा अनुमतः राजा, पुरुषसमूहमुत्सृज्य, गह्वरं प्रविशन्निव सिंहः, अन्तःपुरं विवेश। तदन्तःपुरं, यत्र रमणीयवस्त्रभूषिताः स्त्रियः समन्तात् सञ्चरन्ति, इन्द्रभवनसदृशं सन्न, राजा प्रविश्य, तारागणयुतं नभो यथा शशाङ्कः, शोभायामास। एवं पुण्ये वाल्मीकि-रामायणे अयोध्याकाण्डे षष्ठः सर्गः श्रोतव्यः। तत्र, यदा राजपुरोहितः निर्गतः, तदा रामः, स्नातः, नियमेन च मनसा, विशाललोचना भार्यया सहितः, नारायणमुपगच्छत्। तदा, स हविष्पात्रं गृहीत्वा, विधिवत्, महात्मने देवाय, दीप्तेऽग्नौ घृतं जुहाव। हविष्यवशिष्टं भुक्त्वा, स्वस्य कल्याणमिच्छन्, कुशासन उपविश्य, नारायणं ध्यातुमुपचक्रमे। एकेऽह्नः प्रहरशेषे जागृतः, रामः गृहं सम्यगालङ्कारयामास। तत्र, सूतानां मागधानां वन्दिनां च मधुरवचनानि शृण्वन्, स प्रातःकाले समाहितचित्तः, मन्त्रान् जपन्, उपवेशयामास। स मधुसूदनं स्तुत्वा, शीरो नतं कृत्वा, शुचिवस्त्रधारी, ब्राह्मणान् वेदपाठाय नियोजयामास। ततः, तेषां स्वस्तिवाचनमधुरगम्भीरध्वनिः, वाद्यशब्दसमन्वितः, अयोध्यां व्याप्तवान्। यदा राघवः वैदेह्या सहितः उपवासं समाप्तवानिति श्रुत्वा, अयोध्यावासिनः सर्वे प्रहर्षमुपजग्मुः। ततः, रात्र्याः समाप्तौ, रामाभिषेकस्य वार्तां श्रुत्वा, नगरवासी जनाः नगरं भूषयितुमुपचक्रमुः। श्वेतमेघशिखराभेषु देवालयेषु, चत्वराणि, मार्गाः, देवगृहाणि, उपर्युपरि च, व्यापारीणां विपणिषु, नानावस्त्रद्रव्यसमृद्धेषु, गृहिणां समृद्धगृहेषु, सभागृहेषु, चिह्नहीनतरुषु च, ध्वजाः पताकाश्च उच्चैः प्रतिष्ठिताः। तदा, नटनर्तकगायकसमूहैः मनोहारिणि गीतवाद्याद्यशब्दाः श्राव्यन्त। चत्वरेषु, गृहेषु च, जनाः रामाभिषेकस्य वार्तां कथयन्ति स्म। बालाः अपि, गृहद्वारेषु क्रीडन्तः, रामाभिषेकमेव परस्परं जल्पन्ति स्म। राजमार्गः, पुष्पार्पणैः सुरभितः, धूपगन्धेन च सुगन्धीकृतः, जनैः रामाभिषेकाय सम्यगुपस्कृतः। रात्रौ च तमसो निवारणाय, सर्वेषु पार्श्वमार्गेषु दीपवृक्षाः स्थापिताः। एवं नगरं भूषयित्वा, रामस्य युवराजाभिषेककाङ्क्षिणः जनाः प्रतीक्षां चक्रिरे। ते च, चत्वरेषु, सभागृहेषु च, समूहैः संगम्य, जनपतिं स्तुवन्तः, परस्परं संवादं चक्रिरे— “धन्यः स इक्ष्वाकुवंशवर्धनः महाराजः, आत्मनं वृद्धं विदित्वा, रामं राजा करिष्यति। वयं सर्वे भाग्यवन्तः, यः रामः लोकाचारदर्शी, स दीर्घकालं नः नृपतिः रक्षिता च भविष्यति। राघवः, निरहङ्कारचित्तः, विद्वान्, धर्मात्मा, भ्रातृषु प्रेम्णा युक्तः, अस्मासु अपि तादृशमेव स्नेहम् करोति। दाशरथिराजः धर्मिष्ठः, निरदोषः, चिरंजीवी भूत्वा, तस्य प्रसादेन वयं रामाभिषेकं द्रक्ष्यामः।” एवं नगरवासी जनाः जल्पन्तः, ग्राम्याः अपि, सर्वतः श्रुत्वा, नगरं रामाभिषेकदर्शनाय आगच्छन्। तैः जनसमूहैः सर्वत्र व्याप्यमाने, महान् शब्दः समुद्रनाद इव उत्पन्नः। ततः सा पुरी, इन्द्रपुरीमिव, ग्रामजनैः सर्वतः आवृत्या, महानादेन निनादमाना, पूर्णजलसमुद्रवन्निर्विशेषं शोभायामास। अथ सप्तमः सर्गः श्रोतव्यः। तत्र, कैकेय्याः सहचरी, बान्धवमध्ये जाता, यदा कदाचित् शशाङ्कसदृशं प्रासादमारोहति स्म, तदा मन्थरा तस्मात् प्रासादात् अयोध्यां विलोकयामास। यत्र राजमार्गाः पद्मोत्पलविसिक्ताः, तत्र सा नगरीं दृष्ट्वा, यत्र पताकाध्वजैः शोभिता, चन्दनवारिसिक्ताः, स्नातशिरसां जनैः पूर्णा। यत्र माल्यमोदकधारिभिर्ब्राह्मणैः घोष्यमाणाः शब्दाः, शुक्लद्वाराणि देवालयानि, सर्ववाद्यध्वनिपूरितं च। हृष्टजनसमाकीर्णा, ब्राह्मणघोषनिनादिता, हृष्टगजाश्वरम्युक्ता, हृष्टवृषगोमयश्च सा पुरी। एवं पताकोन्नतां, प्रमुदितजनसंवृतां, अयोध्यां दृष्ट्वा, मन्थरा परमाश्चर्यविस्मिताभवत्।