रामः शीघ्रं रथस्य समीपे स्थितं तं प्राज्ञं समीपमगच्छत्, तं हस्तेन गृहीत्वा स्वयं रथात् अवतारयामास। तं विनीतभावं रामं दृष्ट्वा स पुरोहितः प्रियं वचनं सान्त्वनपूर्वकं प्राह, यथार्हं प्रियं च तं रमयामास। स उवाच—“राम! तव पितरं तव प्रसन्नोऽस्ति, त्वं च राज्यं प्राप्स्यसि; अद्य त्वं सीतया सह उपवासं कुरु। श्वः तव पिता दशरथः स्नेहात् त्वां राज्याभिषेकाय अभिषेक्ष्यति, यथा नहुषः ययातिम्।” इति उक्त्वा, स शुद्धात्मा धर्मनिष्ठः मुनिः रामं वैदेह्या सह विधिवत् उपवासे नियोजयामास। ततः रामेण सम्यक् पूजितः स राजपुरोहितः काकुत्स्थं अभिवाद्य तस्य गृहात् निर्गतः। तत्र रामः प्रियसखिभिः सह सुखवार्तालापं कुर्वन् तान् सत्कृत्य, सर्वान् अनुज्ञाप्य स्वगृहं प्रविवेश। तस्मिन्नेव काले रामस्य तद् गृहं प्रमुदितनरनार्याकीर्णं पद्मवनमिव मदोत्कटविहगसंघातेन शोभायमानमासीत्। तस्मात् रामस्य राजोपमात् निवेशनात् वसिष्ठः निर्गत्य, जनसमूहमाकीर्णां मार्गमपश्यत्। सर्वत्र अयोध्यायां राजमार्गाः कुतूहलजनसमूहैः सर्वतोऽपि आपूरिताः आसन्। तस्मिन्नपि काले, जनानां प्रमोदतरङ्गसमाकीर्णस्य राजमार्गस्य शब्दः सागरगर्जितमिव आसीत्। तदा अयोध्या, सिक्तसमार्जितवेश्मचत्वराः, वनमाल्यैः उच्चध्वजैः च भूषिता, शोभायमानासीत्। तदा अयोध्यावासिनः स्त्रीबालसमाकीर्णाः, रामस्याभिषेकस्य आकाङ्क्षया प्रभातस्य सवितुरिव प्रतीक्षां कुर्वन्तः आसन्। जनाः अलङ्कृताः प्रमुदितचित्ताः, अयोध्यायाः तस्य महोत्सवस्य द्रष्टुम् उत्सुकाः आसन्। एवं राजपुरोहितः जनसमूहमध्येन राजमार्गे शनैः शनैः राजमहालयात्रां चक्रे, जनसंकुलं मार्गं विवृण्वन् इव। स श्वेतमेघशिखरप्रतीमं राजप्रासादमारोह्य, इन्द्रस्य बृहस्पतिरिव, राजानं दशरथं उपससार। तं समायान्तं दृष्ट्वा राजा सिंहासनात् उत्थाय, तस्य मतं पृष्ट्वा, सर्वं कृतमिति निवेदयामास। ततः, तस्य समकक्ष्यः सन्निविष्टसभ्याः अपि, पुरोहितं सत्कृत्य, आसनात् उत्थाय तिष्ठन्ति स्म। गुरुणा अनुमतः राजा जनसमूहं त्यक्त्वा, गिरिगुहान्तः प्रविशन् सिंह इव, अन्तःपुरं विवेश। स तु राजमहलः, स्त्रीभिः शोभनवस्त्राभरणभूषिताभिः समाकीर्णः, इन्द्रस्य वैभवोपमः, तारागणयुक्तं नभः प्रविशन्निव चन्द्रः, राज्ञा प्रविष्टः शोभायमानोऽभवत्। श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय अयोध्याकाण्डे षष्ठस्सर्गः श्रोतव्यः। अथ राजपुरोहितस्य निर्गते, रामः स्नात्वा, संयतचित्तः, विशाललोचना भार्यया सह, नारायणं प्रति जगाम। तत्र हविष्पात्रं हस्ते गृहीत्वा, विधिपूर्वकं, महापुरुषाय घृतं ज्वलत्यग्नौ जुहाव। हविषोऽवशिष्टं भुक्त्वा, स्वशुभकाम्यया, कुशासन उपविश्य, नारायणं समाहितचित्तः ध्यायामास। एकपदे रात्र्याः शेषे स जागरितः, गृहम् आलङ्कारयामास, यथाविधि। तत्र, सूतमागधवन्दिभिः मधुरवाक्यश्रवणे, स प्रातःकाले उपासने, मन्त्रजपसमाहितः, उपाविशत्। स मधुसूदनं स्तुत्वा, शुद्धवस्त्रधारी, ब्राह्मणान् वेदपाठे नियोजयामास। ततः तेषां वेदध्वनिः, वाद्यनिनादैः सह, अयोध्यां मंगलमयीं चकार। रामस्य वैदेह्या सह उपवासपरिसमाप्तिं श्रुत्वा, अयोध्यावासिनः सर्वे प्रमुदिताः अभवन्। ततः सर्वे नगरवासिनः रामाभिषेकश्रवणेन, रात्र्याः अन्ते दृष्ट्वा, नगरं भूषयितुं प्रवृत्ताः। श्वेतमेघशिखराभेषु देवालयेषु, चत्वरेषु, मार्गेषु, देवगृहेषु, प्रासादेषु च, व्यापारीणां बहुधनसमृद्धेषु, गृहस्थानां समृद्धिसम्पन्नेषु च गृहेषु, सभासु, वृक्षेषु च, ध्वजाः पताकाश्च उच्चैः स्थापिताः। तदा जनाः नटनर्तकगीतिवादिनां मधुरवाक्यश्रवणेन तुष्टाः अभवन्। रामाभिषेकसमये, जनाः चत्वरेषु, गृहेषु च, तस्याभिषेकस्य चर्चा कुर्वन्तः आसन्। बालकाः अपि स्वगृहद्वारेषु क्रीडन्तः, केवलं रामाभिषेकमेव परस्परं कथयन्तः। राजमार्गः पुष्पार्पणैः सुरभिः, धूपधूमगन्धयुक्तः, जनैः रामाभिषेकाय सज्जीकृतः। रात्रौ, अन्धकारनिवारणाय, सर्वपार्श्वमार्गेषु दीपवृक्षाः स्थापिताः। एवं नगरे सम्यक् अलङ्कृते, सर्वे जनाः रामस्य युवराजाभिषेकस्य प्रतीक्षां कुर्वन्तः आसन्। ते सर्वे, चत्वरेषु, सभासु च, समवेत्य, जनाधिपतिं स्तुवन्तः, परस्परं संवादं चक्रुः।